III SA/Gl 524/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej: ZUS, organ) decyzją z [...] r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. nr [...], odmawiającą J. M. (dalej: strona, skarżąca) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm., dalej: ustawa COVID-19). Z akt administracyjnych wynika, że strona 4 stycznia 2021 r. złożyła wniosek RDZ-B6, w którym oświadczyła, że na 30 września 2020 r. prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A, zaś przychód z działalności uzyskany w miesiącu kalendarzowym, za który złożony został wniosek jest niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r. Strona 7 grudnia 2020 r. złożyła też wymagane dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA za listopad 2020 r. Decyzją z [...] r. ZUS odmówił stronie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wskazując, że skarżąca nie była przedsiębiorcą, który prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek. Kod wiodący PKD 47.26.Z na wskazany dzień 30 września 2020 r. nie uprawniał jej do zwolnienia. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona oświadczyła, że od [...] r. jest wspólnikiem Restauracji A i od tego czasu prowadzi działalność gastronomiczną. W momencie rejestracji GUS z automatu wpisywał jako rodzaj przeważającej działalności najniższy z podanych kodów PKD z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Sprzedaż papierosów została wymieniona jako pierwsza, gdyż zaczyna się od 47.71.Z. Strona ponownie wniosła o zwolnienie ze składki za miesiąc listopad, ze względu na faktyczne wykonywanie działalności gastronomiczno-kateringowej. Oświadczyła też, że może ten fakt potwierdzić fakturami sprzedażowymi od grudnia 2008 r. do nadal. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie, argumentując, że w toku postępowania dotyczącego zwolnienia, ZUS ustala zgodność kodu PKD na wniosku z danymi z rejestru REGON na 30 września 2020 r. Jeżeli dokonano zmiany kodu PKD przeważającej działalności w CEIDG/KRS po 30 września 2020 r. (z datą obowiązywania wstecz), nie będzie podstaw prawnych do uznania, że został spełniony warunek prowadzenia działalności z określonym kodem PKD na dzień 30 września 2020 r. Uznane zostaną tylko zmiany zgłoszone nie później niż do 30 września 2020 r. Zdaniem organu strona nie spełniła warunku otrzymania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach za listopad 2020 r. Zgodnie ze zgłoszeniem w bazie CEiDG na dzień 30 września 2020 r. przeważającym kodem działalności strony był PKD 47.26.Z, który nie jest uwzględniony w wykazie jako uprawniający do zwolnienia, zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. W dniu [...]r. strona dokonała zmian we wpisie w CEiDG z kodu przeważającej działalności 47.26.Z na kod przeważającej działalności 56.10.A, z datą obowiązywania wstecz od 1 grudnia 2008 r. Brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia dokonanej zmiany we wpisie po 30 września 2020 r., umożliwiającej zwolnienie z opłacenia należności za listopad 2020 r. W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o zmianę decyzji organu zarówno I jak i II instancji i zarzuciła organowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że na dzień 30 września 2020 r. dominującą działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącą na podstawie PKD nie była działalność oznaczona kodem 56.10.A. Zdaniem strony, wpis w CEiDG nie odpowiadał stanowi faktycznemu a wynikał z automatycznego skatalogowania wpisów w PKD przez system komputerowy od najniższego do najwyższego numeru. Został dokonany bez faktycznego udziału skarżącej. Strona wyjaśniła, że prowadzi wraz z mężem działalność gospodarczą pod nazwą: "A" S.C. L. M., J. M. od [...] r. Od lat uzyskuje przychody ze sprzedaży posiłków, sprzedaży napojów i organizacji imprez okolicznościowych. Od początku prowadzenia działalności gospodarczej miała w CEiDG wpisany kod dominującej działalności 56.10.A. Nigdy nie złożyła wniosku o zmianę PKD w tym zakresie. Zmiana została dokonana "z automatu", od numerów najniższych, po najwyższy, o czym strona nie wiedziała. Po otrzymaniu pierwszej niekorzystanej decyzji ZUS, niezwłocznie zażądała zmiany wpisu PKD dominującego z datą wsteczną - od początku prowadzenia działalności, co też zostało przez organ prowadzący ewidencję uwzględnione i zmienione. Do skargi strona dołączyła podatkową księgę przychodów i rozchodów za okres od stycznia 2020 r. do września 2020 r. oraz oświadczenie księgowej, prowadzącej B, z którego wynika, że skarżąca jest współwłaścicielem "A".S.C. L. M., J. M., osiąga dochody w wysokości [...]% udziałów. W tym [...]% udziału sprzedaży to usługi gastronomiczne, konsumpcja oraz katering zgodnie z PKD 56.10.A, [...]% udziałów stanowi sprzedaż napojów przygotowanych w restauracji do bezpośredniej konsumpcji (kawa, herbata) oraz sprzedaż napojów alkoholowych. Pozostały niewielki udział stanowią wynajem sali oraz refundacja kosztów wynagrodzeń i składek ZUS za odbywających praktyki uczniów w zawodzie kucharz. Restauracja nie prowadzi sprzedaży wyrobów tytoniowych. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz.137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. (art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19). Zdaniem tut. Sądu zawarte w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 sformułowanie - prowadzącego "działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności", odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn.. akt II UK 142/12 i z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15 (publ. https://legalis.pl), oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. O przeważającej działalności gospodarczej nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON. W świetle powyższego należy uznać, że pomoc, o jakiej mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, powinna trafiać do podmiotów, które przed tą datą faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem podanym we wniosku. W ocenie Sądu formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Tym bardziej, że przepisy ustawy COVID- 19 mają na celu, m.in. łagodzenie skutków społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego przedsiębiorcom. Z treści art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wynika, że ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Nie można zatem poprzestać na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Takiej konstatacji nie przeczy także treść art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, wprowadzającego środek dowodowy o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności (oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r.). Jednakże jeżeli zebrane dowody w sprawie wskazują, że przeważający rodzaj działalności należy do objętych zwolnieniem, to brak podstaw do odmowy tego zwolnienia. W rozpoznawanej sprawie strona już na etapie postępowania dowodowego wskazywała, że jako wspólnik spółki cywilnej prowadzi restaurację od 2008 r. Zatem obowiązkiem organu było ustalenie, czy na dzień 30 września 2020 r. strona prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.10.A i czy działalność ta jest rzeczywiście była wykonywana i w jakich rozmiarach. Nieprawidłowe jest stanowisko organu, że w toku postępowania dotyczącego zwolnienia, ZUS ustala zgodność kodu PKD na wniosku z danymi z rejestru REGON na 30 września 2020 r. Nie było intencją ustawodawcy przyznanie ulgi w zależności od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 K.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 K.p.a.). W rozpoznawanej sprawie strona we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wyjaśniła, że prowadzi restaurację od 2008 r. do nadal, co może potwierdzić fakturami sprzedażowymi od grudnia 2008 r do nadal. W tej sytuacji organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe stosownie do treści art. 7 K.p.a. (nakazującego podjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy) i art. 75 § 1 K.p.a. (nakazującego dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy). Uzasadnienie zaś decyzji powinno odpowiadać wymogom z art. 107 K.p.a., w tym w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu. Reasumując Sąd uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył prawo materialne, poprzez błędną wykładnię art. 31 zo ust. 10 i ust. 11 ustawy COVID-19. Naruszył też przepisy postępowania tj. art. 7, art. 75 § 1 i art. 107 K.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., uwzględnił skargę.