III SA/Gl 529/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 17 listopada 2008 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze z dnia [...] r. skarżący G. C. zawarł między innymi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpatrzenia skargi. W uzasadnieniu tego wniosku wskazał, że "organom podatkowym jest doskonale znana moja sytuacja majątkowa, a także mają one rozeznanie co do tego, że zarabiam niewiele i nie jestem w stanie uregulować zobowiązania bez uszczerbku dla możliwości funkcjonowania mojej rodziny na poziomie chociażby minimalnym". W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że posiada miesięczny dochód z tytułu [...] w kwocie [...] zł brutto (netto [...] zł) oraz że nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego, ani żadnych zasobów majątkowych. Jeśli chodzi o stan rodzinny, to podał, że ma na utrzymaniu [...] córki. Zaznaczył również, że mieszka u [...]. Ponadto w piśmie uzupełniającym z dnia [...] r. wyjaśnił, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z [...], u którego mieszka oraz że nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, ponieważ pokrywa je w całości [...]. Oświadczył także, że jego [...] nie posiada żadnych składników majątku, a jako osoba [...] osiągnęła w [...] r. dochody w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ ten przesłał postanowienie z dnia [...] r., którym odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego postanowienia podał, że strona na poparcie swojego wniosku nie przedstawiła żadnych dowodów ani argumentów uzasadniających żądanie. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2008 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) (pogrubienia Sądu) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Tym samym, aby taka ocena sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne ewentualnie uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61). Ustosunkowując się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że wniosek ten nie może być uwzględniony, gdyż nie wskazano na konkretne okoliczności, z których wynikałoby, że możliwym jest zaistnienie niebezpieczeństw wymienionych w cytowanym przepisie. Powoływanie się ogólnie na sytuację majątkową, która ma być znana organom podatkowym nie stanowi podstawy faktycznej uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w toku postępowania sądowego. Sąd działając z urzędu i badając akta postępowania również nie doszukał się dowodów wskazujących na wystąpienie podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. Przeprowadzenie egzekucji w zakresie możliwym nie doprowadzi do powstania znacznej szkody, ponieważ wynagrodzenie skarżącego z tytułu [...] nie będzie mogło podlegać egzekucji ze względu na jego wielkość, czyli że nie zmieni się sytuacja rodziny. Jak oświadczyła sama strona nie ma ona żadnego majątku, dlatego nie powstaną również trudne do odwrócenia skutki. Samo pogorszenie się sytuacji rodziny nie może być podstawą wstrzymania wykonania. Okoliczność ta została wzięta pod uwagę w zakresie przyznania prawa pomocy. Sam fakt zwolnienia z obowiązku uiszczania kosztów sądowych nie przesądza zasadności wstrzymania, ponieważ przesłanki tych dwóch instytucji są odmienne. Ponadto należy podkreślić, że decyzja wydana przez organ w postępowaniu podatkowym ma z reguły charakter restytucyjny. Zobowiązanie podatkowe jest świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jakakolwiek ewentualnie wyegzekwowana kwota winna być stronie zwrócona. Odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie pozbawia jednak strony prawa do składania kolejnego takiego wniosku wraz z jego uzasadnieniem. Natomiast w tym stanie faktycznym i prawnym Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 "a contrario" P.p.s.a., postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.