III SA/Gl 533/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: organ odwoławczy) decyzją z [...] r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania przedstawiciela ustawowego N. K. (dalej: strona, skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. (dalej: organ pierwszoinstancyjny) z [...] r. nr [...], w przedmiocie przyznania dla skarżącej stypendium szkolnego na okres od września 2017 r. do czerwca 2018 r. w łącznej wysokości do [...] zł. W podstawie prawnej organ powołał art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 570), art. 90b, art. 90c ust. 2 pkt 1, art. 90d ust. 1-2 i 7-10 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1457 ze zm.), uchwałę nr [...] ze zm. Rady Miejskiej w B. z [...] r. w sprawie przyjęcia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych w B. (Dz. Urz. Woj. Śl. Z 2006 r. nr 51, poz. 1430) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwanej dalej K.p.a.). Z akt administracyjnych wynika, że organ pierwszej instancji decyzją z [...] r. - na wniosek przedstawiciela ustawowego strony - przyznał stypendium szkolne dla ucznia na okres od września 2017 r. do czerwca 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł. Organ odwoławczy decyzją z [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Wyrokiem z 17 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 16/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę strony i uchylił decyzje obu instancji, wskazując, że organy zignorowały treść art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Prawidłowo natomiast zastosowały pozostałe przepisy prawa, określające zasady przyznawania stypendium szkolnego o charakterze socjalnym. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszoinstancyjny decyzją z [...] r. przyznał stypendium szkolne dla strony na okres od września 2017 r. do czerwca 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie ucznia wynosi [...] zł, zatem uczeń spełnia wymogi określone w art. 90d ust. 1 i 7 ustawy o systemie oświaty, natomiast kwota stypendium została ustalona zgodnie z § 3 Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkujących w B., stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z [...] r., zmienionej uchwałą nr [...] Rady Miejskiej z [...] r. (dalej Regulamin). Nadto organ wyjaśnił, że w oparciu o treść § 3 Regulaminu zwiększono maksymalnie kwotę stypendium o 20%, z uwagi na wystąpienie dwóch przesłanek, tj.: alkoholizm ojca dziecka oraz ciężką sytuację finansową rodziny. W odwołaniu od tej decyzji przedstawiciel ustawowy strony domagała się przyznania stypendium w pełnej kwocie tj. [...] zł zgodnie z treścią wskazanych wyżej uchwał argumentując, że nie ma żadnych przeciwwskazań do przyznania pełnej kwoty stypendium, gdyż w poprzednim okresie tj. w 2016 r. córka dostała stypendium w pełnej wysokości, a stan faktyczno-prawny nie uległ zmianie. Podniosła także, że pracownicy w MOPS nienależycie wykonują swoje obowiązki. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 90d ust. 1, 2, 6, 7, 8, 9, 10, art. 90n ust. 4 pkt 5 i art. 90f ustawy o pomocy społecznej i wskazał, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (w tym złożone oświadczenia, zaświadczenie wystawione przez pracodawcę, wyrok Sądu Rejonowego w B. z [...] r. w sprawie alimentów oraz protokół przesłuchania strony z [...] r.), w pełni podzielił ustalenia organu I instancji co do struktury rodziny oraz wysokości jej dochodu w miesiącu sierpniu 2017 r., branym pod uwagę przy wyliczeniu dochodu stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jak i co do zaistnienia szczególnych warunków rodzinnych. Organ wyjaśnił, że P. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką. Na dochód rodziny we wskazanym miesiącu złożyły się: wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł; alimenty w wysokości [...] zł; zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku [...] zł; dodatek mieszkaniowy [...] zł; dodatek energetyczny [...] zł; co łącznie stanowi kwotę: [...] zł, czyli w przeliczeniu na osobę w rodzinie: [...] zł. Tym samym strona spełnia kryteria określone w art. 90d ust. 1-2 i 7-10 ustawy o systemie oświaty, warunkujące przyznanie stypendium szkolnego. W drodze przesłuchania matki strony potwierdzono, że w rodzinie występuje alkoholizm u ojca dziecka, prowadzącego odrębne gospodarstwo domowe oraz ciężka sytuacja finansowa rodziny. W ocenie organu kwota przyznanego świadczenia została prawidłowo ustalona w oparciu o § 3 Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych w B. Obliczony dochód na osobę w rodzinie (kwota [...] zł) lokuje się w przedziale powyżej 85% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (kwota [...] zł na dzień wydania decyzji), co skutkuje w ujęciu tabelarycznym Regulaminu kwotą stypendium szkolnego w wysokości 40% maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium szkolnego określonej w art. 90d ust. 9 ustawy o systemie oświaty (tj. 40% z kwoty [...] zł = [...] zł). Organ wskazał na związanie orzekających w sprawie organów administracyjnych wyżej przytoczoną regulacją prawną, która nie pozostawiła miejsca na uznaniowość. Podkreślił też, że taką właśnie wykładnię § 3 Regulaminu przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 17 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 16/18, dokonując identycznego wyliczenia wysokości stypendium szkolnego dla strony na rok szkolny 2017/2018, przed jego ewentualnym zwiększeniem w ramach uznania administracyjnego, w oparciu o dalszą regulację § 3 Regulaminu. Następnie organ wyjaśnił, że w związku z zaistnieniem dwóch przesłanek, o których mowa w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, prawidłowo organ I instancji zwiększył kwotę stypendium o 20%, tj. stosując maksymalne zwiększenie wynikające z treści § 3 Regulaminu. Przedstawiciel ustawowy strony zaskarżył decyzję organu odwoławczego do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8 oraz art. 9 K.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego i niewłaściwe postępowanie pracowników organu I instancji. Wobec powyższego. skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez jego uchylenie w części dotyczącej nieprzyznania córce stypendium w pełnej kwocie, tj. [...] zł. Dodatkowo wniosła na podstawie art. 155 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego dotyczącego niewłaściwego postępowania urzędników organu I instancji - MOPS w B., zarzucając szereg nieprawidłowości w ich działaniach. Zwłaszcza pobieżne prowadzenie postępowania w szeregu jej sprawach dotyczących także innych zasiłków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2017, poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.). Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że została ona wydana po prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 17 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 16/18, który uchylił wcześniejszą decyzję organu odwoławczego z [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że bezsporna w sprawie i prawidłowo wyliczona jest wysokość dochodu rodziny skarżącej za miesiąc sierpień 2017 r. (miesiąc poprzedzający miesiąc złożenia wniosku), który wyniósł [...] zł (wynagrodzenie matki ze stosunku pracy – [...] zł, alimenty – [...] zł, zasiłek rodzinny z dodatkami – [...] zł, dodatek mieszkaniowy – [...] zł, dodatek energetyczny – [...] zł); a po przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł. Sąd wyjaśnił też, że podstawą materialnoprawną działania organów w badanej sprawie były przepisy art. 90d ust. 1-2 i 7-10 ustawy o systemie oświaty oraz przyjęty przez Radę Miejską w B. w formie załącznika do uchwały nr [...] z [...] r., zmienionej uchwałą nr [...] Rady Miejskiej z [...] r. Regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkujących w B., określający w § 3 zasady ustalania wysokości stypendium szkolnego. Sąd wskazał, że w układzie tabelarycznym ustalono, że dochodowi na osobę w rodzinie określonemu jako pewien % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej) odpowiada określony % maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium szkolnego (art. 90d ust. 9 o.s.o.). Dla dochodu stanowiącego od 0 do 25% kryterium dochodowego wysokość stypendium wynosi 100% maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium. Dla dochodu powyżej 25% do 45% kryterium dochodowego jest to 80% maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium. Dla dochodu powyżej 45% do 65% kryterium dochodowego jest to 60% maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium. Dla dochodu powyżej 65% do 85% kryterium dochodowego jest to 50% maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium. Dla dochodu powyżej 85% do 100% kryterium dochodowego jest to 40% maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium. Sąd wskazał, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł [...] zł. Lokuje się więc powyżej 85% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ([...] zł). Zgodnie z podanymi zasadami winien zostać ustalony w wysokości 40% maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium. Ta maksymalna dopuszczalna kwota stypendium szkolnego to 200% kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, czyli w dacie przyznania stypendium kwota [...] zł (200% z kwoty [...] zł). 40% z kwoty [...] zł daje kwotę [...] zł. Sąd stwierdził, że przedstawione wyliczenie jest tożsame z wyliczeniami organów, a Kolegium słusznie akcentowało okoliczność, iż w przeanalizowanym zakresie decyzja miała charakter związany. W tym zakresie zarzuty skargi uznał za niezasadne. Zdaniem Sądu umknęło organom, że § 3 Regulaminu ma jeszcze część dalszą, stanowiącą, że w przypadku wystąpienia warunków rodzinnych w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, wysokość stypendium może ulec zwiększeniu od 10% do 20% z zastrzeżeniem zachowania maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium szkolnego określonego w art. 90d ust. 9 tej ustawy. W ocenie Sądu organy zignorowały ten przepis prawny i żadnej możliwości podwyższenia wyliczonego stypendium nie analizowały. Pominięcie części obowiązującej regulacji prawnej w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia stanowi naruszenie przepisu prawa materialnego, a to § 3 in fine Regulaminu w stopniu mającym wpływ na wynik, gdyż zignorowanie tego przepisu pozbawiło stronę skarżącą możliwości uzyskania wyższego stypendium szkolnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd zobowiązał organ do ponownego orzekania z poszanowaniem przepisów proceduralnych oraz wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego, uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, ze szczególnym uwzględnieniem jego części objętej uznaniem administracyjnym. Jednocześnie Sąd stwierdził, że w pozostałym zakresie zarzuty skargi nie mogą zostać uwzględnione z powodów wynikających z treści obowiązujących przepisów prawnych. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że sytuacja rodziny nie uległa istotnej zmianie w stosunku do poprzedniego okresu świadczeniowego, co – jej zdaniem – powinno skutkować przyznaniem stypendium szkolnego w tej samej wysokości; z treści przedłożonej przez skarżącą decyzji dotyczącej okresu od września 2016 r. do czerwca 2017 r. wynika, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie był w tym okresie znacząco niższy, co skutkowało przyznaniem stypendium w maksymalnej wysokości. Organ odwoławczy oraz Sąd rozpoznający obecnie sprawę, z mocy art. 153 p.p.s.a., związany był przedstawioną wyżej oceną prawną i wskazówkami co do dalszego postępowania zawartymi w przywołanym wyżej wyroku tut. Sądu z 17 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 16/18. Dlatego też wszelkie zarzuty skargi, które odnosiły się do kwestii, co do których Sąd wypowiedział się we wcześniejszym wyroku nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku. Sąd nie mógł bowiem wyrazić innej niż w poprzednim wyroku oceny prawnej poprawności zastosowania wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego i wyliczenia na ich podstawie wysokości dochodu rodziny skarżącej za miesiąc sierpień 2017 r. oraz ustalonej kwoty stypendium szkolnego, skoro w tym zakresie nie doszło do zmiany przepisów prawa. Susznie zatem organy ustaliły, że na dochód dwuosobowej rodziny skarżącej w sierpniu 2017 r. złożyły się: wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł; alimenty w wysokości [...] zł; zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku [...] zł; dodatek mieszkaniowy [...] zł; dodatek energetyczny [...] zł; co łącznie stanowi kwotę: [...] zł, czyli w przeliczeniu na osobę w rodzinie: [...] zł. Tym samym skarżąca spełnia kryteria określone w art. 90d ust. 1-2 i 7-10 ustawy o systemie oświaty, warunkujące przyznanie stypendium szkolnego. Słusznie też organ zastosował § 3 Regulaminu, wskazując, że obliczony dochód na osobę w rodzinie (kwota [...] zł) lokuje się w przedziale powyżej 85% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (kwota [...] zł na dzień wydania decyzji), co skutkuje w ujęciu tabelarycznym Regulaminu kwotą stypendium szkolnego w wysokości 40% maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium szkolnego określonej w art. 90d ust. 9 ustawy o systemie oświaty (tj. 40% z kwoty [...] zł = [...] zł). Jak już wcześniej wskazano, kwestia ta została oceniona przez Sąd w prawomocnym wyroku z 17 maja 2018 r. o sygn. akt IV SA/Gl 16/18, który uznał, że obliczenia organu w tym zakresie są prawidłowe. Organ zastosował się również do wytycznych Sądu przedstawionych w wyroku z 17 maja 2018 r. i rozważył zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty i § 3 Regulaminu. W myśl art. 90d ust. 1 ustawy stypendium może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo- wychowawczych, alkoholizm łub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12 (ust. 1). Stosownie zaś do treści § 3 Regulaminu, w przypadku wystąpienia warunków rodzinnych w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty wysokość stypendium może ulec zwiększeniu od 10% do 20% z zastrzeżeniem zachowania maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium szkolnego określonego w art. 90d ust. 9 ustawy o systemie oświaty. Organy ustalił, że w rodzinie skarżącej zaistniały dwie przesłanki, o których mowa w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, tj. alkoholizm ojca i trudna sytuacja materialna. To spowodowało, że kwota stypendium została maksymalnie zwiększona o 20%., co pozostaje w zgodzie z warunkiem zachowania maksymalnej dopuszczalnej kwoty stypendium szkolnego określonej w art. 90d ust. 9 ustawy (kwota stypendium [...] zł wraz z jego zwiększeniem o 20% nie przekracza kwoty [...] zł). Mając na uwadze powyższe, działając w granicach art. 153 p.p.s.a., Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, nie ma też podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących niewłaściwego działania pracowników organu pierwszoinstancyjnego. W tym miejscu wskazać trzeba, że na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a., w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Sąd takich uchybień w rozpoznawanej sprawie nie stwierdził. Zarzuty co do działań pracowników organu odnoszące się do innych postępowań nie mogą być przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.