III SA/Gl 537/21

WyrokWSA w Gliwicach2021-10-13

Skład orzekający: WSA Barbara Orzepowska-Kyć, WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Piotr Pyszny

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. z powodu niezłożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie, mimo że strona twierdziła, iż była zwolniona z tego obowiązku jako osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu rentowego, uznając, że naruszono przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ rentowy nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu i nie udzielił jej wyczerpujących informacji dotyczących przesłanek warunkujących przyznanie zwolnienia z opłacania składek, w szczególności w kontekście zawieszenia i wznowienia działalności gospodarczej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K. R. o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz do Funduszu Pracy i Funduszu Solidarnościowy za listopad 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił zwolnienia, wskazując na niezłożenie przez skarżącego deklaracji rozliczeniowej za ten okres w ustawowym terminie. Skarżący argumentował, że jako osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą był zwolniony z obowiązku składania takich deklaracji, a ZUS błędnie zinterpretował kwestię zawieszenia i wznowienia jego działalności. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2021 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...] r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w J. (dalej: ZUS) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm, dalej: ustawa COVID-19), po rozpoznaniu odwołania K. R. (dalej: strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję z [...] r. nr [...], odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za listopad 2020 r. - do 31 grudnia 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. ZUS stwierdził, iż skarżący nie spełnił wszystkich warunków niezbędnych do uzyskania zwolnienia z opłacania składek, ponieważ nie złożył deklaracji rozliczeniowej za listopad 2020 r. w wymaganym przepisami terminie, t.j. do 31 grudnia 2020 r. Jego deklaracja rozliczeniowa została bowiem złożona [...] r. czyli po obowiązującym terminie. Nadto organ stwierdził, iż z uwagi na zgłoszenie przez skarżącego zawieszenia prowadzenia pozarolniczej działalności od [...] r. (mimo późniejszego jej wznowienia z tym samym dniem) nie był on zwolniony z obowiązku złożenia wymaganych ustawą dokumentów, ponieważ na dzień tworzenia dokumentów z urzędu dla płatników zwolnionych z takiego obowiązku nadal deklarował zawieszenie działalności. Dopiero [...] r. wpłynął do ZUS dokument ZUS ZFA, w którym skarżący poinformował o wznowieniu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a tym samym deklaruje obowiązek opłacania składek od 1 listopada 2020 r. Wobec powyższego organ orzekł o utrzymaniu w mocy wcześniejszej decyzji. W skardze na powyższą decyzję wniesioną do tutejszego Sądu skarżący podniósł, iż nie zgadza się z interpretacją przedstawioną przez ZUS ponieważ jako prowadzący jednoosobową działalność gospodarcza, był i jest zwolniony z obowiązku składania tego typu deklaracji rozliczeniowych. Ubiegając się o pomoc państwową dla przedsiębiorców szczególnie dotkniętych pandemią, był przekonany, że ZUS sam skopiuje wysokość jego składki miesięcznej z poprzednich miesięcy rozliczeniowych. Dodatkowo, na stronie internetowej dotyczącej pomocy w ramach tzw. tarczy antykryzysowej, ZUS podkreślał, że warunek złożenia deklaracji w terminie 30 grudnia 2020 nie dotyczy przedsiębiorców ustawowo zwolnionych z tego prawa. Nadto wskazał, iż nie zgadza się z twierdzeniem ZUS o niemożności skopiowania składki z poprzedniego rozliczenia, przez wzgląd na zawieszenie i odwieszenie prowadzonej przez niego działalności. Podniósł, iż jego zdaniem rezygnacja z zawieszenia działalności gospodarczej nie jest tym samym co odwieszenie działalności, a w przedmiotowej sprawie tak zostało to potraktowane. Podkreślił, iż nie zostało mu należycie i jasno wyjaśnione, dlaczego rezygnując z zawieszenia ZUS przypisuje mu wszystkie obciążenia wynikające z jej prowadzenia, jednocześnie nie respektując również przywilejów z jej prowadzenia wynikających min. zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych. Mając na uwadze powyższe wniósł o jej zmianę. W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 wynika niepodważalnie, że warunkiem zwolnienia z płatności składek, jest złożenie w odpowiednim terminie, tj. do 31 grudnia 2020 r. deklaracji rozliczeniowej, jeśli płatnik składek z obowiązku złożenia deklaracji nie jest zwolniony. Zdaniem ZUS brak zwolnienia z takiego obowiązku wydaje się oczywisty, stosowne wpisy w CEIDG potwierdzające bowiem, że skarżący rzeczywiście zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. W tej zatem sytuacji następcze wznowienie działalności z tą samą datą po praktycznie 3 miesiącach nie może niweczyć skutku zawieszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 31zo ust. 10 i art. 31zq ust. 3 i 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, ze zm.) oraz art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2019 r., poz. 2550). Zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.2l.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.2l.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.5l.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.2l.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. - do dnia 31 października 2020 r., w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za listopad 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 12, należnych za listopad 2020 r., grudzień 2020 r., styczeń 2021 r., luty 2021 r. lub marzec 2021 r. - do dnia 30 kwietnia 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. W ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej u.s.u.s.), w art. 47 uregulowana została kwestia terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s., płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przesyła jedynie deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 u.s.u.s.). W myśl natomiast art. 47 ust. 2g u.s.u.s., osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s. są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c. W zaskarżonej decyzji ZUS odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania składek należnych za okres listopad 2020 r. Organ rentowy uznał, że skarżący nie złożył we wskazanym w ustawie terminie to jest do dnia 31 grudnia 2020 roku deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Dokumentację rozliczeniową skarżący złożył dopiero [...] roku. Okoliczności złożenia wskazanych dokumentów po terminie skarżący nie kwestionuje. W wyjaśnieniach dotyczących uchybienia terminu skarżący wskazał, iż w jako prowadzący jednoosobowa działalność gospodarcza, był i jest zwolniony z obowiązku składania tego typu deklaracji rozliczeniowych. Wskazał, iż na stronie internetowej dotyczącej pomocy w ramach tzw. tarczy antykryzysowej, ZUS podkreślał, że warunek złożenia deklaracji w terminie 30 grudnia 2020 r. nie dotyczy przedsiębiorców ustawowo zwolnionych z tego prawa. Nadto wskazał, iż ZUS niezasadnie powołuje się na zawieszenie przez niego działalności gospodarczej, gdyż zrezygnował on z tego zawieszenia, a działalność prowadził w sposób ciągły bez żadnej przerwy. W tym miejscu wyjaśnić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Przede wszystkim zastosowanie w sprawie winien znaleźć przepis art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto norma wskazana w art. 8 § 1 nakazująca organom administracji publicznej prowadzenie postepowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierowanie się zasadnymi proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Ponadto w myśl art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, to jest dotyczący wszelkich okoliczności faktycznych, które mają istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zd. 2 k.p.a. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Mając na względzie powołane przepisy procesowe Sąd stwierdził, że procedowanie organu rozpoznającego wniosek skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. nie spełnia podstawowych wymogów wynikających z powołanych powyżej przepisów. W rozpoznawanej sprawie skarżący był przekonany, że jest zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za listopad, skoro zgodnie z przepisami po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę nie musi powtarzać wskazanej czynności. Tymczasem ZUS nie ustalił w toku postępowania czy działalność gospodarcza został zawieszona, czy też skarżący skutecznie zrezygnował z wskazanej instytucji. Natomiast jak wskanuje skarżący ZUS z jednej strony wygenerował wysokość należności jakie winien on zapłacić za okres jaki nastąpił po zawieszeniu działalności opierając się na wcześniejszej deklaracji rozliczeniowej, natomiast nie uwzględnił jej przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. Oceniając sposób działania ZUS rozpoznającego wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. należy stwierdzić, że narusza on podstawowe zasady, w tym także zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej określoną w art. 8 k.p.a. i zasadę udzielania informacji zawartą w art. 9 k.p.a. Należy także mieć na uwadze cel jaki przyświecał ustawodawcy wprowadzającemu możliwość ubiegania się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek przedsiębiorcom, którzy na skutek pandemii COVID-19 i wprowadzonych przez państwo ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej znaleźli się w szczególnie trudnej sytuacji. Płatnicy ZUS w tej w nowej, trudnej sytuacji powinni móc liczyć na wsparcie organu w dopełnieniu formalności związanych ze skorzystaniem z przysługującego im prawa do zwolnienia. Wynikający z akt nadesłanych przez ZUS i załączonych do skargi dokumentów sposób procedowania organu budzi poważne zastrzeżenia, co do treści informacji i pouczeń kierowanych do strony i terminowości podejmowanych czynności. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji, jaka zaistniała w rozpatrywanej sprawie szczególnego znaczenia nabiera wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega także na powinności informowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie jej sprawy i jakie dowody powinny być przez stronę przedstawione, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę ( patrz wyrok NSA z 6 września 2001 r. sygn.. V SA 44/01 LEX nr 50158). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 1997 r. sygn. SA/Lu 2087/95 (LEX nr 30816) , obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, a jego naruszenie należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji. W ocenie Sądu organ dopuścił się również mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Emanację tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym stanowi przepis art. 79 a § 1 k.p.a., który stanowi, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądaniach, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wskazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem art. 79 a § 1 k.p.a. jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok WSA z 23.05.2019 r., II SA/Sz 239/19, dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przepisu art. 15zzzzzn pkt 1 ustawy COVID-19 w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, w szczególności, gdy urząd administracji obsługujący organ administracji publicznej wykonuje zadania w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów, organ administracji publicznej może odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. także w przypadku, gdy wszystkie strony zrzekły się swego prawa. Jak wynika z danych powszechnie dostępnych (strona internetowa ZUS: https://www.zus.pl), ZUS od 4 maja 2020r. przywrócił standardową obsługę klientów w swoich placówkach, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Oznacza to, że od tego dnia organ powinien był realizować uregulowaną w przywołanym art. 10 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania. Co istotne przepisy ustawy COVID-19 nie wprowadziły szczególnego trybu rozpatrywania wniosków, uchylającego stosowanie przepisów k.p.a. Regulacje art. 15zzzzzn i n. tej ustawy wskazują, ze kodeksowe zasady rządzące postępowaniem administracyjnym zostały ograniczone w ściśle określonym zakresie, a nie wyłączone. Odesłanie do przepisów k.p.a. w zakresie odwołań (art. 31zq ust 8 ustawy COVID-19) wskazuje jedynie tryb rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (n.p. stanowi powielenie regulacji z art. 83 ust. 4 usus), lecz nie wskazuje na wyłączenie stosowania przepisów k.p.a. do rozpoznawania wniosków o zwolnienie z opłacania składek przez ZUS. Z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sposób umożlwiający spełnienie formalnych wymagań. Nie wyjaśnił również stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało- wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego. Jest to o tyle istotnie, że gdyby organ ustalił, iż do zwieszenia działalności gospodarczej nie doszło i była ona prowadzona w sposób ciągły wówczas skarżący faktycznie nie miałby obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub miałby możliwość jej uzupełniającego przedłożenia. Wobec braku stosownych informacji ze strony organu skarżący mógł pozostawać w przekonaniu, ze wszelkich formalności dochował. Organ powinien był więc o to zadbać. W rezultacie Sąd uznał, że wskazane naruszenie przez organ art. 9, 10 § 1 i 79 a § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem strona została przez organ pierwszoinstancyjny stosowanie pouczona o obowiązku złożenia wymaganej deklaracji rozliczeniowej miałaby możliwość usunięcia stosowanych braków lub złożenia stosownych wyjaśnień dotyczących przyczyn nie złożenia wskazanej deklaracji. Organ zaś powinien wyjaśnić sytuacje prawną i faktyczną podmiotu związaną z rezygnacją z zawieszenia działalności gospodarczej. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] roku. Rozpatrując sprawę ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną i faktyczną przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego wyroku i na tej podstawie wyda odpowiadające prawu rozstrzygnięcie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło