III SA/Gl 54/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r.o numerze [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. (dalej Prezes WUG, organ) uchylił w całości decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. (dalej OUG, organ I instancji) z dnia [...] r., znak [...], i orzekł opłatę podwyższoną wobec skarżącego W.M. (dalej skarżący, strona) a także umorzył postępowanie wobec G.M. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes WUG odniósł się w znacznym stopniu do zarzutów skarżącego, które są zasadniczo tożsame z zarzutami zawartymi w skardze, odwołaniu z dnia 20 listopada 2019r. oraz pismach pełnomocnika skarżącego z dnia 7 sierpnia 2020r. oraz z dnia.18 listopada 2020r. Organ ustalił między innymi naruszenie przez organ I instancji art.156 § pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a." przez wcześniejsze umorzenie postępowania wobec G.M. (decyzja OUG z dnia [...] r. od której strona się odwołała w dniu 22 listopada 2019r. podnosząc m.in. zarzut nieważności decyzji w odniesieniu do G.M.). Nadto organ wskazał że skarżący prowadził wydobycie kopaliny kruszywa naturalnego (piasku), bez wymaganej koncesji z działek o nr. ewidencyjnych [...] i [...], położonych w miejscowości W., gmina [...], województwo [...], co ustalono w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy i co nie budzi wątpliwości. Ponieważ organ ustalił m.in. w oparciu o dowody ze zdjęć satelitarnych, oględzin oraz wyjaśnień poprzednich właścicielek działek o nr. ewidencyjnych [...] i [...] że w okresie od 2016 r. do 2017 r. były wydobywane kopaliny w związku z czym ustalił skarżącemu podwyższoną opłatę za wydobycie bez wymaganej koncesji, w okresie od 2016 r. do 2017 r., [...] Mg kopaliny – kruszywa naturalnego (piasku), z terenu, położonych w miejscowości W., gmina [...], województwo [...]. Wspomnianą decyzję z dnia [...] r.o numerze [...], Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K., zaskarżył w dniu 29 grudnia 2020r. pełnomocnik strony do WSA w Gliwicach, wnosząc o jej uchylenie w części, tj. co do punktu II, podpunktów 1 i 2 ustalających wobec skarżącego opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny kruszywa naturalnego (piasku) bez wymaganej koncesji w okresie 2016-2017 oraz zobowiązujących go do wniesienia opłaty na konto Gminy [...] I Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz domagając się wstrzymania jej wykonania. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów przy jednoczesnym nie zapewnieniu w chwili wszczęcia postępowania w 2017r udziału strony w oględzinach miejsca wydobycia kopalin oraz oparciu się przy wydawaniu decyzji na zdjęciach satelitarnych z portali internetowych Google Earth i Geoportal - które to materiały nie mogą stanowić dowodu przy wydawaniu decyzji administracyjnej ustalającej wymierny kwotowo obowiązek dla strony; 2. art. 84 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie powołania do sprawy biegłego z zakresu kruszyw i kopalin, umożliwienia biegłemu dokonania oględzin miejsca rzekomego wydobycia oraz dopuszczenie dowodu z opinii tegoż biegłego celem obliczenia wielkości wyrobiska, wyliczenia masy (objętości) wydobytej kopaliny i w konsekwencji – ewentualnego wyliczenia opłaty podwyższonej – albowiem w sprawie bezsprzecznie wymagane były wiadomości specjalne; 3. art. 81a § 1 k.p.a. art. 107 § 3 k.p.a.: poprzez ich niezastosowanie w sprawie i rozstrzygnięcie wątpliwości co do faktu wydobycia kopalin przez stronę na jego niekorzyść – pomimo że w sprawie istniał zebrany przez organ II instancji materiał dowodowy, wskazujący iż skarżący nie wydobywał kopalin (oświadczenie na piśmie) – oraz nie wskazanie w uzasadnieniu, dlaczego tym dowodom organ II instancji nie dał wiary. Ponadto skarżący zarzucił Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego prowadzenie postępowania dowodowego w sposób nie odpowiadający zasadzie swobodnej oceny dowodów. Z akt sprawy wynika że na terenie ww. działek o nr. ewidencyjnych [...] i [...], położonych w miejscowości W., gmina [...], województwo [...] w okresie od 2016 r. do 2017 r. prowadzona była działalność polegająca na wydobywaniu piasku, bez wymaganej koncesji. Powyższe ustalenia poczynili podczas wizji terenowej w dniu 25 lipca 2017r. pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w P. ds. miernictwa, posiadający uprawnienia mierniczego górniczego, którzy wykonali przy użyciu urządzenia pomiarowego GPS Trimble,R8s, kontrolera TSC3 firmy Trimble, pomiar geodezyjny dotyczący wyrobiska na działkach nr [...] i [...] wyodrębniając przy tym świeżo eksploatowaną część wyrobiska. W świetle przepisów P.g.g. Inspektor Okręgowego Urzędu Górniczego, jest osobą uprawnioną do sporządzania dokumentacji mierniczo geologicznych, posiada niezbędną wiedzę specjalną, wykształcenie, kwalifikacje oraz doświadczenie zawodowe, które gwarantują fachowe i rzetelne wykonanie pomiarów. Te pomiary geodezyjne zostały wykonane metodą pozycjonowania satelitarnego – pomiar bezpośredni. Do pomiaru użyto sprzętu GPS Trimble R8s, kontrolera TSC3 firmy Trimble z wykorzystaniem stacji referencyjnych VRSNet. Nadto w dniu 25 lipca 2017r. podczas oględzin działek nr [...] i [...], pracownicy organu stwierdzili m.in. istnienie wyrobiska wgłębnego, częściowo zawodnionego, którego skarpy zbudowane były z piasków drobnych bez występujących przewarstwień i nieciągłości co zostało udokumentowane w postaci fotografii obrazującej świeże ślady wydobywania kopaliny oraz wyraźnie widoczne pryzmy piasku bez śladów ziemi (humusu), czy robót niwelacyjnych. Wyraźnie na tych fotografiach widać skarpy wskazujące na eksploatacyjny charakter robót. Ponadto z wyjaśnień poprzednich właścicielek przedmiotowej nieruchomości zawartych w pismach z 12 października wynika, że przed sprzedażą nieruchomości w 2013 r nie istniały tam żadne stare wyrobiska, co też potwierdzają zdjęcia satelitarne pozyskane z ARiMR. W oparciu o wyżej wskazane dane pracownicy organu I instancji ustalili, że okres, w którym wydobyto kopalinę z wyrobiska to lata 2016 – 2017 oraz obliczyli ilość wydobytej w tym okresie kopaliny, która wynosiła [...] ton, co jest pochodną przyjęcia, iż objętość wydobytej kopaliny wyniosła [...]m3. W związku z powyższym decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z dnia [...] r., znak [...] ustalono W.M. oraz G.M. opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji, w okresie od 2016 r. do 2017 r., bez wymaganej koncesji [...] Mg kopaliny – kruszywa naturalnego (piasku), z terenu działek o nr. ewidencyjnych [...] i [...], położonych w miejscowości W., gmina [...], ponieważ w oparciu o przeprowadzone czynności geodezyjne i przeprowadzone dowody w tym m.in. oględziny, fotografie, zdjęcia satelitarne organ I instancji ustalił że na ww. obszarze były wydobywane kopaliny. Nie dał wiary organ I instancji wyjaśnieniom skarżącego że roboty które prowadził na przedmiotowych działkach miały charakter niwelacyjny a pryzmy na działkach to był nawieziony przez niego humus, ponieważ wyjaśnienia te nie pokrywały się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz nie były przez skarżącego wykazane i były niewiarygodne i niespójne ze stanem rzeczywistym przedmiotowych działek. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji skutkiem czego Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K., decyzją z dnia [...] r.o numerze [...], uchylił w całości ww. decyzję i orzekł jak ww. opłatę podwyższoną wobec skarżącego W.M. i umorzył postepowanie wobec G.M. Na ww. decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W odpowiedzi na skargę organ wniósł oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej powoływana jako p.p.s.a. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust. 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie: 1) prac geologicznych; 2) wydobywania kopalin ze złóż; 3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji; 4) podziemnego składowania odpadów; 5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla. W rozumieniu P.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą-jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji. Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że na podstawie zebranych dowodów w sprawie, tj. dokumentacji fotograficznej i pomiarów wykonanych podczas wizji w dniu 25 lipca 2017 r., pracownicy organu I instancji, specjaliści z zakresu miernictwa górniczego, dokonali obliczenia ilości kopaliny wydobytej z działek o nr. ewidencyjnych [...] i [...], położonych w miejscowości W., gmina [...], województwo [...]. Wykonano dokumentację fotograficzną miejsca pozyskiwania kopaliny, oraz wykonano pomiar przekształconego terenu z wykorzystaniem sprzętu GPS Trimble R&s, kontrolera TSC3 firmy Trimble, oraz użyto stacji referencyjnych VRSNet. Nadto inspektorzy do spraw miernictwa górniczego stwierdzili istnienie wyrobiska wgłębnego, z wydobywanym kruszywem naturalnym (piasek), na obrzeżach wyrobiska. Zatem zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 Pgg działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg, za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, a na mocy art. 140 ust. 2 pkt 2 Pgg organem właściwym w takiej sprawie jest właściwy organ nadzoru górniczego. Wysokość opłaty jest uzależniona wyłącznie od ilości wydobytej bez koncesji kopaliny i przyjętej stawki opłaty eksploatacyjnej. Mając na uwadze ten materiał dowodowy słusznie stwierdziły organy, że czynności wykonywane przez skarżącego stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. Świadczy o tym stan terenu eksploatacji kopaliny zobrazowany na zdjęciach, a sam skarżący nie przeczył tym ustaleniom, jedynie przypisywał im inny walor niż eksploatacja złoża, twierdząc, że jedynie przywoził ziemię – humus, żeby wyrównać działkę i zasypać wyrobiska. Sąd nie dał wiary twierdzeniom strony skarżącej, albowiem organy nadzoru górniczego wykazały ponad wszelką wątpliwość, że to na działkach skarżącego było prowadzone nielegalne wydobycie kopalin (piasku). Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy organy nadzoru górniczego zasadnie obciążyły skarżącego opłatą podwyższona za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Stosownie do art. 140 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 j.t.), działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej, przy czym opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny (ust. 3 pkt 3). Skarżący kwestionuje ustalenia organów i zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy z czym nie można się zgodzić. Bowiem powyższe okoliczności wskazują, że niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do braków w zakresie gromadzenia i niewłaściwego rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów co skutkowało naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. W szczególności bezzasadny okazał się zarzut strony skarżącej, że w chwili wszczęcia postępowania podczas wizji w dniu 25 lipca 2017 r., organ nie zapewnił udziału stron w oględzinach miejsca wydobycia kopalin albowiem słusznie wskazał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę przywołując art.153 ust.1 pkt.4 P.g.g., stanowiący regulację szczególną wobec art. 79 2 k.p.a. i wykluczający zastosowanie tego przepisu (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 marca 2018r., sygn.. akt III SA/Gl 1393/16, CBOSA). Słusznie zatem organ stosując się do art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a., nakazującego jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, dopuścił dowód z pomiaru przy użyciu sprzętu GPS Trimble,R8s, kontrolera TSC3 firmy Trimble z wykorzystaniem stacji referencyjnych VRSNet. Tym bardziej, iż podstawą były pomiary wykonane w trakcie oględzin przeprowadzonych 25 lipca 2017 r. i które zostały udokumentowane. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie powołania do sprawy biegłego z zakresu kruszyw i kopalin, i tym samym umożliwienia biegłemu dokonania oględzin miejsca rzekomego wydobycia oraz dopuszczenie dowodu z opinii tegoż biegłego celem obliczenia wielkości wyrobiska, wyliczenia masy (objętości) wydobytej kopaliny i w konsekwencji – ewentualnego wyliczenia opłaty podwyższonej z uwagi na wymóg wiadomości specjalnych. Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ nie miał obowiązku powołania biegłego w sprawie. W opinii Sądu, kwestia ustalenia, czy obliczenia wielkości wyrobiska, wyliczenia masy (objętości) wydobytej kopaliny, nie wymaga wiedzy specjalistycznej. Tej wiedzy nie wymaga też konieczność ustalenia wielkości wydobytego złoża. Nie ulega wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonali inspektorzy OUG ds. miernictwa z uprawnieniami m.in. mierniczego górniczego za pomocą specjalistycznych urządzeń. Kwestie uprawnień górniczych w ustawie P.g.g. zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa", Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje, a wśród nich znajduje się mierniczy górniczy i geolog górniczy. Nie budzi zatem wątpliwości posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności. Zdaniem Sądu brak było w tej sytuacji przesłanek do powoływania biegłego w sprawie. Nadto, okoliczności, na które wskazuje strona jako uzasadniające powołanie biegłego, również zostały dostatecznie wyjaśnione przy pomocy innych dowodów, w tym ustaleniami z oględzin. Organ nie ma obowiązku dopuszczania każdego dowodu z obawy, by jakiegoś dowodu nie pomiąć, gdyż wówczas zakończenie jakiegokolwiek postępowania byłoby niemożliwe. Ma obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego tylko do tego czasu, aż uzyska pewność co do stanu faktycznego i w zakresie faktu wydobycia i ilości kopaliny stan taki został osiągnięty przy pomocy dowodów już przeprowadzonych, co do których brak podstaw, aby odmówić im wiarygodności. Pomiary wykonane były przy pomocy specjalistycznych urządzeń pomiarowych, przez osobę posiadającą uprawnienia mierniczego górniczego, a więc kwalifikacje zawodowe nie pozostawiające wątpliwości co do jego kompetencji w tym zakresie Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. W opinii Sądu nie nastąpiły w przedmiotowej sprawie niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. Lecz skoro skarżący ten zarzut podniósł to warto wskazać że stosownie do powołanego przepisu, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Jednak zgodnie z art. 81a § 2 pkt 3 k.p.a. przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego. Niewątpliwie zgodne z ważnym interesem publicznym jest, aby nie dochodziło do wydobywania kopalin w sposób niekontrolowany, prowadzony poza wszelką reglamentacją i bez kontroli organów nadzoru górniczego. Poza niewątpliwymi stratami dla budżetu w związku z nieuiszczaniem opłat związanych z eksploatacją stan taki może powodować powstanie niebezpieczeństwa dla osób trzecich co znalazło potwierdzenie w znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonych oględzin. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut art. 107 § 3 k.p.a. albowiem organ wskazał fakty które uznał za udowodnione oraz dowody na których się oparł wbrew twierdzeniom strony, fakt wydobycia kopaliny został potwierdzony. Świadczą o nim oględziny przeprowadzone w terenie. Zatem wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony. Sąd podziela te ustalenia. W świetle zebranego materiału dowodowego, zasadnie organ stwierdził, że skarżący prowadził wydobycie, pomimo braku koncesji, co przekonująco w oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie wykazał organ a w zakresie istniejącego wyrobiska i prowadzonych tam prac nie kwestionuje tego skarżący. W związku z tym że skarżący prowadził wydobywanie kopaliny, a zatem wymierzenie opłaty podwyższonej w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny było zdaniem Sądu uzasadnione. Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę. ----------------------- 9