III SA/Gl 54/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 15 listopada 2022 r. nr 78/22 w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania od orzeczenia w postępowaniu dyscyplinarnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z 15 listopada 2022r. nr 78/22 Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach orzekł o odmowie przyjęcia odwołania od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w K. z 28 września 2022r. nr [...], wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko skarżącemu P. P., obwinionemu o popełnienie przewinień dyscyplinarnych ze względu na to, że zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną. W podstawie prawnej organ powołał art. 135k ust. 3 w zw. z ust. 4 ustawy o Policji. W uzasadnieniu organ wskazał, że KMP 22 czerwca 2022r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu, któremu zarzucił popełnienie przewinień dyscyplinarnych polegających na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Po przeprowadzeniu tego postępowania, KMP orzeczeniem [...] z 28 września 2022r. orzekł o uznaniu obwinionego winnym popełnienia przewinień dyscyplinarnych i wymierzył mu karę nagany. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie w imieniu skarżącego wniósł radca prawny M. J. Pismo w tej sprawie zostało podpisane przez aplikanta radcowskiego, a równocześnie funkcjonariusza Policji, P. D., działającego z upoważnienia ww. radcy prawnego. Jednocześnie P. D. był pełnomocnikiem strony w postępowaniu dyscyplinarnym. Rozkazem personalnym nr [...] uwzględniając raport skarżącego KMP zwolnił go ze służby w Policji z dniem 25 października 2022r., co podniósł organ w zaskarżonym postanowieniu Orzekając o odmowie przyjęcia odwołania wobec wniesienia go przez osobę nieuprawnioną, Komendant Wojewódzki Policji wziął pod uwagę, że w aktach postepowania dyscyplinarnego znajduje się pełnomocnictwo udzielone P. D., ale brak jest informacji o ustanowieniu nowego lub kolejnego pełnomocnika w osobie M. J., wobec czego jego działanie w postępowaniu jest nieuprawnione nawet przez zastępującego go aplikanta P. D. W skardze na to rozstrzygnięcie, skarżący reprezentowany przez radcę prawnego M. J. (pełnomocnictwo z 2 stycznia 2023r.) zarzucił organowi naruszenie: - art. 6 Kpa tj. zasady praworządności, - art. 7 Kpa przez pogwałcenie zasady prawdy obiektywnej, - art. 7a Kpa i zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, przez co odebrał stronie uprawnienie do wykorzystania drogi odwoławczej, - art. 8 w zw. z art. 64 § 2 Kpa poprzez niezastosowanie przepisu obligującego do uzupełnienia braku formalnego, - art. 9 w zw. z art. 64 § 2 Kpa poprzez niepowiadomienie strony o występującym braku, - art. 10 § 1 Kpa przez niezapewnienie stronie prawa do udziału w postępowaniu w każdym jego stadium, - art. 64 § 2 Kpa związanego z obowiązkiem wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego pisma procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że osobą sporządzającą odwołanie był funkcjonariusz będący pełnomocnikiem skarżącego, a jednocześnie aplikantem radcowskim. Zatem bez znaczenia pozostaje na czyje upoważnienie powołuje się w odwołaniu, bo w pierwszej kolejności działa z umocowania skarżącego. Dlatego organ winien był wezwać do usunięcia tego braku w trybie art. 64 § 2 Kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że postępowanie dyscyplinarne nie jest ani postępowaniem karnym, ani administracyjnym. Komendant Wojewódzki Policji nie występuje w nim jako organ administracji, lecz jako przełożony dyscyplinarny. Postępowanie dyscyplinarne ma charakter tylko i wyłącznie służbowy i toczy się wg zasad określonych w rozdziale 10 ustawy o Policji, a jedynie w sprawach w nim nie uregulowanych stosuje się do niego odpowiednio niektóre przepisy Kpk, o czym stanowi art. 135p ustawy o Policji. Dlatego zarzuty naruszenie w postępowaniu przepisów Kpa uznał za bezzasadne. Co do meritum sprawy oświadczył, że na dzień sporządzenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego upoważnionym do obrony obwinionego był funkcjonariusz P. D., a radca prawny M. J. takiego umocowania nie posiadał. Tym samym nie mógł upoważnić do tego aplikanta radcowskiego P. D. Wobec powyższego organ odmówił przyjęcia odwołania od orzeczenia organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż zostały w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Da rozstrzygnięcia badanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma chronologia zdarzeń, jakie miały miejsce w jej toku. Przypomnieć zatem trzeba, że orzeczenie organu I instancji datowane jest na 28 września 2022r., doręczono je skarżącemu i jego pełnomocnikowi 5 października 2022r. Odwołanie od niego nosi datę 7 października 2022r. i zostało nadane pocztą w tym samym dniu (karta 335), co oznacza, że zostało wniesione z zachowaniem terminu, a czego organ nie kwestionuje. Jeszcze przed rozpatrzeniem odwołania i stwierdzeniem jego wniesienia przez osobę nieuprawnioną, co nastąpiło zaskarżonym postanowieniem z 15 listopada 2022r. skarżący na własny wniosek został zwolniony ze służby w Policji z dniem 25 października 2022r. Skoro bowiem na ten fakt powołuje się organ w zaskarżonym postanowieniu oznacza to, że nastąpiło to wcześniej, a organ o tym wiedział. Zatem w dniu wydania zaskarżonego aktu, odmawiającego przyjęcia odwołania skarżący nie był już funkcjonariuszem Policji. Stosownie do art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 171) postępowanie dyscyplinarne umarza się, jeżeli obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. Treść powołanego przepisu jest jasna i nie pozostawia organowi możliwości wyboru rozstrzygnięcia, skoro jego brzmienie jest kategoryczne ("umarza się" a nie "można umorzyć"). Konieczność umorzenia postępowania dyscyplinarnego w przypadku przewidzianym w art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji wynika z charakteru tego postępowania. Postępowaniu temu podlegają bowiem funkcjonariusze określonych służb czy członkowie korporacji zawodowych; w przypadku ustawy o Policji podlegają mu tylko funkcjonariusze. Skoro zatem obwiniony przestał być funkcjonariuszem, tym samym przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu, zatem postępowanie wobec niego stało się bezprzedmiotowe. Prawidłowość powyższego wniosku potwierdza fakt, że katalog kar przewidzianych w rozdziale 10 ustawy o Policji wskazuje, że mogą one być dolegliwe wyłącznie dla policjanta pozostającego w służbie. Stosownie bowiem do art. 134 ustawy o Policji, karami dyscyplinarnymi są: 1) upomnienie; 2) nagana; 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku; 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe; 5) obniżenie stopnia; 6) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby; 7) wydalenie ze służby. Prowadzi to do wniosku, że wobec ustania służby skarżącego w Policji, postępowanie dyscyplinarne stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie. Nie było natomiast podstaw ani do umorzenia postępowania w I instancji (gdyż w dacie jego zakończenia orzeczeniem o wymierzeniu kary nagany skarżący orzecznictwu dyscyplinarnemu podlegał), ani umorzenia wyłącznie postępowania odwoławczego (wobec treści art. 135ja ust. 1, który mówi o umorzeniu postępowania). Jest to konsekwencja tego, że przepis ten jest adresowany do tego organu, przed którym toczy się sprawa w dacie zaistnienia zdarzenia uzasadniającego umorzenie (m.in. gdy nastąpiło przedawnienie wymierzenia kary dyscyplinarnej, obwiniony zmarł, przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu, postępowanie dyscyplinarne w sprawie tego samego czynu zarzuconego obwinionemu zostało prawomocnie zakończone albo, wszczęte wcześniej, toczy się). "Zaistnienie przesłanki z art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy dopiero na etapie postępowania odwoławczego nie skutkuje bezprzedmiotowością postępowania przed organem I instancji i nie może stanowić podstawy do uchylenia orzeczenia wydanego przez ten organ. Z kolei umorzenie postępowania odwoławczego, zgodnie z art. 135n ust. 5 ustawy możliwe jest wyłącznie w przypadku cofnięcia odwołania" – tak WSA w Opolu w wyroku z 17 sierpnia 2021r. sygn. akt II SA/Op 361/21, który to pogląd Sąd orzekający w pełni podziela. Powyższe wskazuje, że wobec tego, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, zasadne było jego uchylenie, a owa bezprzedmiotowość uzasadniała umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Prowadzi to do wniosku, że wydając zaskarżone postanowienie organ naruszył prawo materialne poprzez niezastosowanie art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1. wyroku. Natomiast orzeczenie zawarte w pkt. 2 znajduje umocowanie w art. 145 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku, którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postepowania administracyjnego umarza jednocześnie to postępowanie. Na zasądzone koszty postępowania składa się jedynie wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym, gdyż sprawa korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.