III SA/Gl 545/25

WyrokWSA w Gliwicach2026-02-10

Skład orzekający: Małgorzata Herman, Barbara Brandys-Kmiecik, Marzanna Sałuda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy gmina ma obowiązek refundować koszty dowozu dziecka niepełnosprawnego do wybranej przez rodziców szkoły, jeśli nie jest ona szkołą najbliższą w rozumieniu przepisów Prawa oświatowego?
Ratio decidendi
Gmina ma obowiązek refundować koszty dowozu dziecka niepełnosprawnego do wybranej przez rodziców szkoły, nawet jeśli nie jest ona szkołą najbliższą w rozumieniu przepisów Prawa oświatowego. Obowiązek ten jest ograniczony do wysokości kosztów przewozu do szkoły najbliższej, ustalonej z uwzględnieniem odległości i kryterium realizacji warunków określonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Taka interpretacja jest zgodna z konstytucyjnym prawem do wyboru szkoły i zapewnieniem powszechnego dostępu do edukacji.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o refundację kosztów dowozu córki z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim i autyzmem do wybranej przez siebie Niepublicznej Szkoły Podstawowej. Prezydent Miasta odmówił refundacji, wskazując, że na terenie gminy znajdują się inne placówki (Szkoła Podstawowa nr [...] i Zespół Szkół Specjalnych nr [...]), które w pełni realizują zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i są "najbliższe". Skarżąca zakwestionowała tę decyzję, powołując się na naruszenie orzecznictwa NSA, Konstytucji RP oraz zasady równości, argumentując, że wybrana szkoła lepiej zaspokaja potrzeby jej córki i że gmina refunduje dowóz do tej samej szkoły innemu uczniowi.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności (pisma Prezydenta B. z dnia 30 października 2024 r.).

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2026 r. sprawy ze skargi E. W. na pismo Prezydenta B. z dnia 30 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dowozu dziecka do szkoły stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności. Zaskarżoną przez E. W. (zwaną dalej: skarżąca, wnioskodawca), czynnością z dnia 30.10.2024 r., znak: [...] Prezydent B. (dalej: organ, Prezydent Miasta), odmówił skarżącej dowozu dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowo - wychowawczej tj. Niepublicznej Szkoły Podstawowej [...] w C. Powyższa czynność została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca 2 października 2024r. złożyła wniosek o refundację kosztów dowozu córki z miejsca zamieszkania do Szkoły Podstawowej [...] "[...]" w C. przy ul. [...] i z powrotem. Pismem z dnia 30.10.2024r., znak: [...] Prezydent wniosek rozpatrzył negatywnie. Wskazał, iż zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia. Prezydent z powołaniem na wyrok WSA w Kielcach z dnia 31 marca 2022 r., II SA/Ke 1/22) stwierdził iż przez "najbliższą" szkołę rozumie się szkołę pozwalającą jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a zatem najpełniej dostosowaną do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka Jeżeli jednak zostanie przyjęty do szkoły, która nie jest szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe i orzecznictwa sądów administracyjnych, to na gminie nie ciąży obowiązek zapewnienia mu bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do niej, a także refundacji kosztów dowozu do szkoły. Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w B. w dostarczonym przez stronę orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia 13 kwietnia 2024 r. wskazał, że w związku ze zdiagnozowaną u córki niepełnosprawnością intelektualną lekkiego stopnia i autyzmem kształcenie specjalne powinno być realizowane w szkole specjalnej, integracyjnej lub ogólnodostępnej. Prezydent zaznaczył, iż na terenie Gminy B. funkcjonują wszystkie wymienione przez Zespół Orzekający typy placówek, które w pełni realizują zalecenia wskazane w przedstawionym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Zgodnie z powyższym Prezydent poinformował że Miasto B. zapewnia dziecku skarżącej odpowiednią formę kształcenia specjalnego z uwzględnieniem niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim oraz autyzmu w: Szkole Podstawowej [...] nr [...], ul. [...], Zespole Szkół Specjalnych nr [...], ul. [...]. Wobec powyższego Prezydent nie znalazł przesłanek do refundacji kosztów dowozu dziecka do wybranej przez stronę Szkoły. W skardze do WSA w Gliwicach strona zakwestionowała pismo [...] Prezydenta zarzucając mu naruszenie: ustalonej linii orzeczniczej określonej wyrokiem NSA z dnia 28 listopada 2023 r, sygn.. akt III OSK 831/23 oraz Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej a także naruszenia zasady równości wobec prawa określonej w art 32. W konsekwencji wniosła o: zmianę stanowiska w sprawie odmowy refundacji kosztów dowozu Z. W. z miejsca zamieszkania do Szkoły Podstawowej [...] w C. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż wniosek gmina rozpatrzyła po terminie sprawa więc, zgodnie z art. 122a § 2 kodeksu postępowania administracyjnego została załatwiona milcząco i z zabezpieczeniem interesów córki. Podniosła, iż Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej daje rodzicowi prawo do wyboru najlepszego miejsca edukacji swojego dziecka. Córka Z. rozpoczyna teraz edukację w drugiej klasie w placówce, która poza terapiami i edukacją zapewnia jej najlepsze warunki i poczucie bezpieczeństwa. Córka ze względu na swój poziom funkcjonowania nie jest w stanie spędzać długiego czasu w świetlicy - dlatego organizacja dowozu gminnego w jej przypadku nie przyniosłaby rezultatów - ze względu na sztywne godziny grafiku w/w dowozów. Z uwagi na dobrostan córki w oparciu o wyrok NSA z dnia 28 listopada 2023 r, sygn. akt IIII OSK 831/23 oraz aktualne przepisy umocowane trwałym orzecznictwem sądowym wniosła o refundację kosztów dowozu córki. Podkreśliła przy tym, że Gmina B. refunduje te koszty uczniowi chodzącemu do tej samej klasy co córka, co wie od jego taty, który przy niej odbierał formularz z wykazem dni w jakich jego syn był obecny w szkole. Zaznaczyła także, iż po jej wniosku rodzice tego dziecka byli szykanowani przez pracowników urzędu, z tej przyczyny Iż nie mieli prawa mówić nikomu o tym, że syn ma refundację kosztów dowozu. W jej ocenie córka posiada dokładnie takie samo orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jak wszystkie dzieci w szkole – stąd nieuzasadnione jest inne traktowanie córki i jej potrzeb. Powołała się na wyrok NSA z dnia 28 listopada 2023 r. sygn. IIII OSK 831/23, według której "zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka do placówki kształcenia specjalnego, zgodnie z art. 32 ust. 6 ustawy o systemie oświaty może być dokonany do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno- wychowawczego, który umożliwia realizację obowiązku przedszkolnego zgodną z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Pojęcie najbliższa placówka nie musi oznaczać instytucji znajdującej się najbliżej w rozumieniu geograficznym i może obejmować jednostki zlokalizowane w innej gminie, powiecie lub województwie, o ile zapewniają one dziecku realizację zaleceń wynikających z wymienionego orzeczenia". Ponadto RPD zauważył, że przepisy nakładające na gminy obowiązek dowozu dzieci na zajęcia lub zwrotu rodzicom opłat za dowóz posługują się terminami, do najbliższego przedszkola, najbliższego ośrodka rewalidacyjno- wychowawczego, najbliższej szkoły podstawowej czy ponadpodstawowej. Według niego, umożliwia to gminom wymuszanie ograniczeń na rodzicach ponieważ pomija kwestie jakości tych placówek i możliwości rozwoju dzieci . Zdaniem Strony Gmina B. podważa prawo do wyboru dla córki najlepszego miejsca do nauki, terapii i rozwoju. Ponadto gmina nie powinna usprawiedliwiać swojej decyzji złą sytuacją finansową w sytuacji, gdy wydaje znaczne środki na działania PR i inne niepotrzebne inwestycje - jak wynajmowanie ozdób świątecznych za 1 milion zł. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j., Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz.U. z 2023 r. poz. 934 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia, ale także na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Kontrola powyższych aktów administracyjnych i czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana według kryterium legalności. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu lub czynności z przepisami obowiązującego prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest podgląd, że odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do szkoły jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem jest ona zaskarżalna skargą do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W rozpatrywanej sprawie kwestionowana skargą jest czynność Prezydenta Miasta B. z dnia 30.10.2024r. znak: [...] o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącej dotyczącego dowozu dziecka do Niepublicznej Szkoły Podstawowej "[...]" z [...] w C., ul. [...] . Sąd z uwagi na brak pouczenia przez organ oraz błędną informację w postanowieniu SKO z 21.02.2025r. dotyczącą wezwania do naruszenia prawa uznał, iż wniesienie skargi na tę czynność nastąpiło z uchybieniem terminu bez winy skarżącej i rozpoznał merytorycznie skargę. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowił art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r. poz.737, zwanej dalej Prawem oświatowym), zgodnie z którym zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Podkreślić należy, że obowiązek zapewnienia przez gminę przewozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Zgodnie z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa – Prawo oświatowe. Podkreślenia wymaga również to, że wśród celów systemu oświaty, w art. 1 pkt 6 i 7 ustawodawca wskazał: możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, jak również opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwienie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Zgodnie z art. 39 ust. 1 Prawa oświatowego, sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego. W myśl zaś ust. 4 pkt 1 powołanego art. 39 Prawa oświatowego, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. ( art. 39a). Zgodnie zaś z art. 39a ust. 2 Prawa oświatowego zwrot kosztów jednorazowego przewozu następuje w wysokości określonej według wzoru: koszt = (a-b) × c gdzie: a - liczba kilometrów przewozu drogami publicznymi z miejsca zamieszkania do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego, ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, szkoły podstawowej albo szkoły ponadpodstawowej, a także przewozu rodzica z tego miejsca do miejsca zamieszkania lub miejsca pracy, i z powrotem, b - liczba kilometrów przewozu drogami publicznymi z miejsca zamieszkania rodzica do miejsca pracy i z powrotem, jeżeli nie wykonywałby przewozu, o którym mowa w lit. a, c - stawka za 1 kilometr przebiegu pojazdu. Sąd podziela ukształtowaną w orzecznictwie wykładnię systemową i celowościową sformułowania: "najbliższa szkoła podstawowa" oraz "najbliższa szkoła ponadpodstawowa". W ocenie Sądu, nie może budzić zatem wątpliwości, iż niepełnosprawni uczniowie, do których odnosi się przedmiotowy przepis, mogą różnić się rodzajem posiadanej niepełnosprawności, a także jej zakresem. Dowodzenia nie wymaga również twierdzenie, że nie każda placówka szkolna posiada warunki odpowiednie do kształcenia dzieci obciążonych wszelkiego rodzaju niepełnosprawnościami. Tak więc dla każdego indywidualnego przypadku, należy dokonywać wykładni sformułowania "najbliższa szkoła". Na przedmiotową "bliskość" składać się będzie zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności (por. wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. I OSK 1961/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. I OSK 3298/14, z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. I OSK 1961/14, z dnia 11 października 2018 r. sygn. I OSK 2730/16 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To do oceny organu należy zatem rzeczowe ustalenie na podstawie stosowanego materiału dowodowego, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka. Podkreślić należy, że odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie ograniczeń intelektualnych. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej. Ta zaś znajduje się m.in. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jest w nim opisany m.in. rodzaj niepełnosprawności (szczegółowa diagnoza), a także zalecenia dotyczące dalszego sposobu postępowania z dzieckiem (w tym także dotyczące dalszego kształcenia) wraz z uzasadnieniem. Jak wynika z akt sprawy, dziecko skarżącej – Z. W. legitymuje się orzeczeniem z dnia 13 kwietnia 2024 r. o potrzebie kształcenia specjalnego, wydanym przez Poradnię [...] w B. zalecającym kształcenie specjalne z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną: niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim, z autyzmem. Nie budzi zatem wątpliwości, że do sytuacji strony odnosi się dyspozycja cytowanego art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii braku zgody organu na uwzględnienie wniosku skarżącej co do dowozu dziecka do Niepublicznej Szkoły Podstawowej [...] w C. Zdaniem organu dla dziecka skarżącej odpowiednia formę kształcenia specjalnego z uwzględnieniem – niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim i autyzmu zapewnią Szkoła Specjalna nr [...] ul. [...] , Zespół Szkół Specjalnych nr [...] ul. [...]. W ocenie Sądu skoro czynności organów gminy w przedmiocie realizacji obowiązku zapewnienia uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej podlegają kontroli sądowej, to muszą one opierać się na materiale pozwalającym na dokonanie przez sąd administracyjny takiej merytorycznej kontroli. Tymczasem Prezydent Miasta B. ograniczył się do wskazania 2 szkół na terenie Miasta deklarując, że pozwalają one na spełnienie wszystkich warunków wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego córki skarżącej. Deklaracji tej nie towarzyszyły jednak żadne dokumenty, które pozwalałyby zweryfikować twierdzenia organu i rozstrzygnąć, czy istotnie i w jakim stopniu szkoły te spełniają wymogi określone w orzeczeniu, oraz jakie odległości dzielą je od miejsca zamieszkania uczennicy mającej prawo do bezpłatnego dowozu. W tych warunkach dokonanie przez sąd merytorycznej kontroli zaskarżonej czynności nie było możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uważa za konieczne dla określenia właściwego sposobu postępowania organu w sprawie, wyrażenie poglądu, że wybór przez rodziców szkoły, która ich zdaniem najlepiej zaspokaja potrzeby edukacyjne i rehabilitacyjne ich niepełnosprawnego dziecka nie pozbawia ich uprawnienia do otrzymania od gminy zwrotu kosztów przewozu dziecka do szkoły także w przypadku, gdy wybrana przez nich szkoła nie jest szkołą "najbliższą" w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 prawa oświatowego. Natomiast obowiązek zwrotu przez gminę rodzicom kosztów dojazdu ograniczony jest zawsze wysokością kosztów przewozu dziecka do szkoły "najbliższej", ustalonej w oparciu o odległość od miejsca zamieszkania dziecka i kryterium realizacji warunków określonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Uzasadniając powyższe stanowisko należy przywołać regulacje zawarte w Konstytucji RP. Zgodnie z jej art. 70 ust. 3 zd. 1 rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Natomiast w myśl art. 70 ust. 4 Konstytucji władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. Art. 71 ust. 1 Konstytucji przewiduje zaś po stronie Państwa obowiązek uwzględniania w jego polityce społecznej i gospodarczej dobra rodziny. Zatem bezspornie rodzice mają prawo wyboru najlepszej dla ich niepełnosprawnych dzieci szkoły, jako miejsca, gdzie dziecko nie tylko zdobywa wiedzę i wykształcenie, ale także spędza znaczną część swego czasu i podlega różnego rodzaju procesom socjalizacyjnym. Zwłaszcza w przypadku dziecka niepełnosprawnego istotnym elementem wpływającym na wybór szkoły jest poczucie bezpieczeństwa, którym dziecko cieszyć się może w jednej szkole, a deficyt którego może odczuwać w innej placówce. Także dostępne w danej szkole formy rehabilitacji i terapii mają oczywiste znaczenie dla wyboru dokonywanego przez rodziców. Brak jest w przepisach prawa regulacji, która w przypadku wyboru przez rodziców formy zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego jako realizacji "obowiązku zapewnienia bezpłatnego dowozu" ograniczałaby im wolność wyboru najlepszej dla ich dziecka szkoły poprzez wymóg uczęszczania do szkoły "najbliższej". Oczywistą jest natomiast konieczność ograniczenia finansowego obciążenia gminy tym właśnie kryterium. Odmienna interpretacja przepisów Prawa oświatowego, pozostawałaby w sprzeczności nie tylko z powołanymi wyżej art. 70 ust. 4 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP ale także z zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Zmuszałaby bowiem rodziny, dla których koszty dowozu dziecka do szkoły stanowią istotne obciążenie, do rezygnacji ze szkoły najlepiej realizującej potrzeby ich niepełnosprawnego, a zatem wymagającego szczególnej opieki dziecka. Istotą i sensem pomocy świadczonej przez gminę na rzecz rodziców dzieci niepełnosprawnych jest faktyczne lub finansowe wsparcie ich w rozwiązaniu trudnego często problemu dowozu dziecka do szkoły. Nie jest natomiast celem omawianej regulacji skłonienie rodziców dzieci niepełnosprawnych do tego, by dzieci te uczęszczały do szkoły położonej na terenie gminy. Przyjęcie natomiast zgodnej z zasadami Konstytucją RP interpretacji analizowanych przepisów Prawa oświatowego pozwala na równą pomoc finansową wszystkim rodzicom dzieci niepełnosprawnych, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 Prawa oświatowego (na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenie specjalnego). Interpretacja ta nie naraża także gmin na nieuzasadnione i wygórowane obciążenia finansowe, skoro wysokość należnych kosztów ogranicza się do ustalonych kosztów dojazdu do szkoły "najbliższej", zaś pozostałą część kosztów dowozu rodzice ponoszą samodzielnie. Stwierdzając zatem, że zaskarżona czynność naruszyła prawo materialne art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa Oświatowego Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stwierdził jej bezskuteczność. Rozpoznając wniosek skarżącej Prezydent Miasta B. zobowiązany będzie oprzeć się na dokumentach charakteryzujących poszczególne, rozpatrywane placówki oświatowe w kontekście wymogów edukacyjnych wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Zobowiązany będzie także uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną, zgodnie z którą wybór przez rodziców szkoły, która ich zdaniem najlepiej zaspokaja potrzeby edukacyjne i rehabilitacyjne ich niepełnosprawnego dziecka nie pozbawia ich uprawnienia do otrzymania od gminy zwrotu kosztów przewozu dziecka do szkoły także w przypadku, gdy wybrana przez nich szkoła nie jest szkołą "najbliższą" w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 prawa oświatowego zaś podlegające zwrotowi koszty dojazdu ograniczone są zawsze wysokością kosztów przewozu dziecka do szkoły "najbliższej" w przedstawionym wyżej znaczeniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło