III SA/Gl 547/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędzia Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi M. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), nie stwierdził u M. H. choroby zawodowej – obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowatego spowodowanego hałasem – wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz przedmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu powyższego wskazał, że warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia oraz wykazanie związku przyczynowego między warunkami pracy a rozpoznaną chorobą. Następnie organ ustalił, że M. H. będąc zatrudniony jako spawacz w latach 1969-1977 w "A" S.A. w R., w latach 1981-1994 w "B" w O. oraz w latach 1994-do dnia wydania decyzji w "C" w R. i "D" w R., pracował w warunkach narażenia na hałas przekraczający 82 dB. Z uwagi jednak na nierozpoznanie choroby zawodowej w orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. oraz Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. – głuchota ucha lewego oraz niedosłuch odbiorczy ucha prawego bez cech ślimakowatej lokalizacji – brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Od powyższej decyzji M. H. wniósł odwołanie, w którym wskazał na duże rozbieżności w orzeczeniach lekarskich co do wielkości stwierdzonego u niego ubytku słuchu w uchu prawym tj. [...] dB wg orzeczenia jednostki I stopnia i [...] dB jednostki II stopnia. Zaznaczył, że nigdy nie leczył się na zapalenie ucha środkowego. Podkreślił, że przez 37 lat pracował w narażeniu na ponadnormatywny hałas. W 1999 r. poddany był badaniom w Instytucie Medycyny Pracy w S., gdzie orzeczeniem lekarskim z [...] r. stwierdzono u niego ubytek słuchu UL-[...] dB; UP-[...] dB. Domagał się zatem ponownego przeprowadzenia badań lekarskich. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie danego schorzenia jako choroby zawodowej, wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych przez kompetentną placówkę diagnostyczną, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Organ podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji dotyczące przebiegu pracy zarobkowej M.H. oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Przyznał, że odwołujący się pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Dalej podał, że M. H. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u badanego choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu ostatniego orzeczenia stwierdzono, że niedosłuch odbiorczy ucha prawego bez cech ślimakowej lokalizacji oraz podwyższenie progu słuchu poniżej 45 dB wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3, kHz zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych nie spełnia kryteriów podwyższenia progu słychu co najmniej o 45 dB w uchu lepiej słyszącym i nie upoważnia do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Zdaniem organu nie było podstaw by te orzeczenia lekarskie, wydane przez kompetentne placówki służby zdrowia, oparte na specjalistycznych badaniach- kwestionować. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik M. H. zarzucił organowi odwoławczemu nieuprawnione przyjęcie kryteriów określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., albowiem organ ten wydając orzeczenie winien zastosować kryteria obowiązujące przed wejściem w życie w/wym. rozporządzenia, jako że uszkodzenie słuchu nastąpiło za czasów obowiązywania poprzedniego rozporządzenia z 1983 r., kiedy to został złożony wniosek o stwierdzenie choroby zawodowej. W tym zakresie zarzucił decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych sprzecznych z prawem przesłanek. Przywołał przy tym wyrok Sądu Najwyższego z 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/98, zgodnie z którym dla uwolnienia się od obowiązku świadczeń związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej konieczne byłoby wykazanie, że dane schorzenie nie ma związku z rodzajem pracy przez osobę nim dotkniętą. Zdaniem pełnomocnika, jeżeli u odwołującego wykryto schorzenie narządu słuchu, a warunki pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, zaś organ nie wykluczył związku przyczynowego choroby z długoletnią pracą w narażeniu na czynnik szkodliwy, to obowiązkiem organu było stwierdzenie u odwołującego chorobę zawodowej narządu słuchu. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z treści art. 145 § 1 tej ustawy wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym w myśl art. 134 § 1 powołanej ustawy, Sąd kontroli dokonuje również z urzędu nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga podlega uwzględnieniu, jeżeli niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych zaskarżony akt jest niezgodny z prawem. Skarga jest uzasadnione, aczkolwiek nie wszystkie podniesione zarzuty podlegały uwzględnieniu w niniejszym postępowaniu. W pierwszej kolejności przyjdzie stwierdzić, że z dniem 3 września 2002 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Rozporządzenie to ma zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych w sprawach chorób zawodowych wszczętych w dniu wejścia w życie tego rozporządzenia lub później. Natomiast w odniesieniu do postępowań w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia rozpoczętych przed dniem 3 września 2002 r., zgodnie z § 10 tego rozporządzenia, mają zastosowanie dotychczasowe przepisy, tj. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zatem zasadnicze znaczenie ma ustalenie, kiedy rozpoczęto postępowanie w sprawie rozpoznania lub stwierdzania u skarżącego choroby zawodowej. Przepisy § 2 i § 3 rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) regulują procedurę zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. W szczególności § 3 wskazuje podmioty uprawnione do zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, zaś wymogi formalne zgłoszenia określa § 3 ust. 4 rozporządzenia, który stanowi, że dokonuje się go na formularzu określonym w przepisach w sprawie dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, a ponadto, że jeżeli zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonuje lekarz, zgłoszenie to następuje przez przesłanie kopii skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżący został skierowany na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej przez specjalistę otolaryngologa. Skierowanie nie zawiera daty, natomiast z odcisku pieczęci wynika, że wpłynęło ono do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w R. w dniu [...] r., a zatem po wejściu w życie rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Z tym dniem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. wszczął postępowanie w sprawie choroby zawodowej narządu słuchu u M. H. i prowadził go zgodnie z przepisami tegoż rozporządzenia. Jednocześnie przyjdzie wskazać, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty, z treści których wynika, iż prowadzone było już wcześniej postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej narządu słuchu u skarżącego. W aktach znajduje się wywiad środowiskowy dotyczący przebiegu i warunków pracy zawodowej z dnia [...] 1998 r., sporządzony przez "B" S.A. w O., obejmujący informacje z zakresu narażenia skarżącego na hałas i zapylenie; odpis protokołu dochodzenia wyjaśniającego z dnia [...] 1999 r. sporządzonego przez Miejską Stację Sanitarno Epidemiologiczną w O. w wyżej wymienionym przedsiębiorstwie w związku z ubieganiem się skarżącego o chorobę zawodową; odpis pisma MSSE w O. z dnia [...] 1999 r. skierowanego do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. w przedmiocie narażenia na hałas skarżącego we wskazanym wyżej przedsiębiorstwie. Ponadto w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. wskazano, że M. H. był diagnozowany w tej Poradni w 1998 r. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w 1999 r. Powyższe prowadzi do wniosku, iż postępowanie w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u M. H. zostało rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Z akt nie wynika natomiast, czy postępowanie to zostało zakończone wydaniem orzeczenia o stwierdzeniu bądź odmowie stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u skarżącego. Brak takiego orzeczenia oznaczałby, że postępowanie powinno być nadal prowadzone w oparciu o przepisy rozporządzenia RM z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W konsekwencji powyższego Sąd nie ma możliwości stwierdzenia, czy organy za podstawę rozstrzygnięcia prawidłowo przyjęły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Poczynienie ustaleń we wskazanym zakresie ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem wyżej powołane rozporządzenie wprowadziło definicję choroby zawodowej narządu słuchu (poz. 21 wykazu chorób zawodowych), która znacznie różni się od poprzednio obowiązującej definicji tej choroby ujętej pod poz. 7 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Oznacza to miedzy innymi, że orzeczenia lekarskie powinny odnosić się do opisu choroby ujętej w obowiązującym w sprawie wykazie chorób zawodowych. Organ sanitarny powinien natomiast dokonać kwalifikacji prawnej schorzenia przy uwzględnieniu przesłanek wynikających z przepisów mających zastosowanie w sprawie. W tym miejscu wskazać należy, iż powołany w skardze wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. III RN 36/98 wydany został na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, którego przepisy, jak wskazano, mają zastosowanie tylko w sprawach rozpoczętych przed dniem wejścia w życie powołanego już rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, tj. przed dniem 3 września 2002 r. Wyrażony tam pogląd prawny, iż stopień ubytku słuchu nie był elementem prawnym definicji choroby zawodowej, pozostaje już w oczywistej sprzeczności z obecnie obowiązującą prawną definicją choroby zawodowej ujętej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych. Zatem pogląd ten będzie o tyle aktualny, o ile organ ustali, iż postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u skarżącego lub jej stwierdzenia zostało rozpoczęte przed dniem 3 września 2002 r. Natomiast, wbrew zarzutom skargi, dla oceny, który z w/wym. aktów prawnych ma zastosowanie w sprawie, bez znaczenia jest okoliczność, iż skarżący doznał uszkodzenia słuchu w okresie, kiedy obowiązywały przepisy rozporządzenia RM z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Wobec powyższego zaskarżoną decyzję, jako podjętą bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych rozważań. Wobec uwzględnienia skargi Sąd działając na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o kosztach postępowania zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 240,00 zł tytułem zastępstwa prawnego zgodnie z § 18 ust 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz koszty opłaty skarbowej uiszczonej w wysokości 15 zł na dokumencie stwierdzającym ustanowienie pełnomocnika. Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.