III SA/Gl 548/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi H sp. z o.o. w Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 4 maja 2023 r. nr BP.501.2022.2022.0949.DL1.401428 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 4 maja 2023 r. nr BP.501.2022.2022.0949.DL1.401428 Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 21 września 2022 r. nr [...] nakładającą na skarżącą H. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 10 000,00 zł. Z akt sprawy wynika, że w wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej 27 lipca 2022 r. w miejscowości K. organ I instancji powziął informację, że strona wykonywała transport z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, polegającym na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, co stanowi naruszenie opisane w l.p. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (UTD). W związku z dokonanymi ustaleniami, D. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania pismem z 09 sierpnia 2022 r. Jednocześnie pouczył stronę o tym, iż podmiot wykonujący przewóz drogowy może uniknąć odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, w przypadku wystąpienia przesłanek określonych w art. 92c ust. 1 UTD, które jednak powinna wykazać strona. W dniu 25 sierpnia 2022 r. do organu wpłynęły wyjaśnienia strony, w których wskazała ona, iż winę za powstanie naruszenia ponosi kierowca. Strona wyjaśniła bowiem, że pracownik otrzymał od pracodawcy jasne i precyzyjne instrukcje co do sposobu postępowania, a mimo tego nie zastosował się do nich. Pracodawca (Spółka) w sposób należyty przygotował pracownika do wykonywania transportu, jednak on zaniedbał swoje obowiązki i nie dokonał otwarcia tablicy "odpady" w czasie rozpoczynania kursu. Zaznaczyła, że dochowała należytej staranności, aby nie doszło do ww. uchybień, jednak nie posiada kontroli nad tym, w jaki sposób zachowa się pracownik. Zachowanie strony postępowania należy zatem rozpatrywać w kategorii przesłanek egzoneracyjnych, wedle których postępowanie winno zostać umorzone, gdyż nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Postępowanie zakończyło się wydaniem przez D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z 21 września 2022 r. nr [...] nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych). Strona wniosła od ww. decyzji odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia, organ II instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie dokumentów okazanych do kontroli stwierdzono, że kierujący pojazdem wykonywał krajowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy w imieniu skarżącej. Podczas kontroli kierowca okazał protokół przekazania odpadu i wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. W trakcie kontroli drogowej ustalono, że kierujący przewozi ładunek mas ziemnych w postaci gleby i ziemi oraz kamieni, zakwalifikowany jako odpad o kodzie 17 05 04. Pojazd nie był oznaczony w żaden sposób tablicą "odpady". Zdaniem organu II instancji stwierdzony stan faktyczny wyczerpuje znamiona naruszenia opisane w Ip. 4.8 załącznika nr 3 do ww. ustawy - "Wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach". Organ stwierdził, że w myśl § 9 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) oznacza się tablicą: 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości; 2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. (ust. 1). Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie wymiaru tablicy i wysokości napisu "ODPADY". Stosownie do treści § 11 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, przepisów § 8-10 nie stosuje się w przypadku gdy: 1) nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach; 2) środkiem transportu transportuje się odpady inne niż niebezpieczne, w ilości nieprzekraczającej 100 kg. W myśl lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10 000 złotych. Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Z powyższego wynika, że transport odpadów ewidencjonowanych zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach i odpadów innych niż niebezpieczne, przewożonych w ilości przekraczającej 100 kg może być wykonywany tylko środkami transportu odpowiednio oznakowanymi. Natomiast ustalony stan faktyczny wskazuje, że należący do skarżącej pojazd, którym transport odpadów był wykonywany, nie był oznaczony wymaganą tablicą, co wyczerpuje naruszenie opisane w lp. 4.8. załącznika nr 3 do ustawy. W ocenie organu odwoławczego, argumenty przedstawione przez stronę w odwołaniu od zaskarżonej decyzji nie stanowią podstawy do jej zmiany. Samo zorganizowanie przez przedsiębiorcę zadania przewozowego jest niewystarczające do zwolnienia się z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Przedsiębiorca powinien na bieżąco kontrolować działania kierowcy, wydawać polecenia tak, by zapobiegać powstaniu ewentualnych naruszeń i tak planować przejazd kierowcy, aby przejazd ten był bezpieczny. W przypadku skontrolowanego przewozu strona ograniczyła swoje działanie tylko do zlecenia kierującemu wykonania przewozu i pouczenia go co do sposobu wykonania zadania przewozowego, ale nie kontrolowała wykonania tego przewozu, mimo iż taka kontrola należała do jej obowiązków i była w jej interesie. Złożony przez stronę wniosek o odstąpienie od nałożenia na nią administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a. nie może zostać uwzględniony, gdyż przepisy tego artykułu nie mogą znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Ustawa o transporcie drogowym zawiera bowiem własne regulacje co do możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, przewidziane w art. 92c ust. 1 pkt 1, które wyłączają przepisy Kpa. Natomiast w niniejszej sprawie – zdaniem organu II instancji - okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c utd nie zaistniały. Powołany przepis pozwala na uniknięcie odpowiedzialności wówczas, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Jednak przesłanki wskazane w tym przepisie nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu swojej działalności, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać, a tak nie było w niniejszej sprawie. Strona pismem z 5 czerwca 2023 r. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając jej: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z 06 września 2001 r. o transporcie drogowym, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zarówno okoliczności sprawy jak również dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, które nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, w wyniku czego organ bezpodstawnie nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10 000,00 zł, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 07 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, poprzez jego niezastosowanie, które polegało na nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej, pomimo braku dowodów co do okoliczności przekraczania przez odpady masy 100 kg, przez co organ bezpodstawnie przyjął, że obowiązkiem strony skarżącej było oznakowanie pojazdu tablicą, podczas gdy obowiązek taki powstaje, gdy środkiem transportu transportuje się odpady inne niż niebezpieczne, w ilości nieprzekraczającej 100 kg, co w niniejszym postępowaniu nie zostało wykazane, a zatem strona skarżąca nie była zobowiązana do zamieszczenia tablicy informacyjnej, 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 24 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu przez organ, że skarżący dokonywał transportu odpadów niezgodnie z przepisami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, ze względu na brak odpowiedniego oznakowania pojazdu, podczas gdy w roku postępowania administracyjnego nie zostało wykazane, że skarżący miał obowiązek oznakowania pojazdu, bowiem obowiązek ten spoczywa na podmiocie transportującym odpady w ilości nieprzekraczającej 100 kg, zaś w toku postępowania nie zostało wykazane, że transportowane odpady przekraczały 100 kg, stąd brak jest jakichkolwiek podstaw do nałożenia na skarżącego kary. 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 92a ust. 1,3,7 ustawy z 06 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z załącznikiem nr 3 Ip. 4.8. do tejże ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w sytuacji braku podstaw do wydania takiej decyzji, bowiem w toku postępowania nie zostało stwierdzone ile wynosiła masa przewożonych odpadów, stąd brak jest podstaw do twierdzenia, że skarżący miał obowiązek odpowiedniego oznakowania transportu, bowiem obowiązek taki istnieje wyłącznie w przypadku, jeżeli przewożone odpady przekraczają 100 kg - co nie zostało stwierdzone w postępowaniu administracyjnym, 5) inne naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 07 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego w sprawie, polegający na braku przeprowadzenia dowodu w przedmiocie całkowitej masy przewożonych odpadów w szczególności pod kątem przekraczania ilości 100 kg, przez co organ bezpodstawnie przyjął, że pojazd w którym przewożony były odpady powinien być oznakowany, gdyż taki obowiązek powstaje w sytuacji przewożenia odpadów w ilości przekraczającej 100 kg - co nie zostało stwierdzone przez organ. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o: 1. uchylenie wskazanej decyzji w całości i umorzenie postępowania, 2. zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. 3. na podstawie art. 135 p.p.s.a o uchylenie decyzji organu I instancji jako rażąco sprzecznej z przepisami prawa, 4. na podstawie art. 61 § 2 pkt. 2 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości przez organ albo Sąd, 6. na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił także, że kwestia masy przewożonego ładunku wynika z protokołu przekazania odpadu (w aktach sprawy), gdzie wskazano ilość 36000 Mg/Megagram (symbol Mg) jest pochodną jednostką masy w układzie SI równą jednemu milionowi gramów (1 000 000 g), popularna nazwa - tona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Podstawę prawną nałożenia kary stanowił art. 92a ust.1 i ust. 3 oraz ust. 7 pkt 1 w zw. z lp. 4.8. załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu z dnia kontroli (tj. Dz. U. z 2022r., poz. 180) – dalej powoływana jako utd. Zgodnie z art. 92a ust. 1 utd, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie (...). Stosownie do ust. 7 pkt 1 utd wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, - załącznika nr 3 do ustawy. Zaś w załączniku nr 3 pod poz. lp.4.8 wskazane jest naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, które zagrożone jest sankcją w wysokości 10 000 zł. Natomiast na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1587) wydane zostało rozporządzenie Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016r., poz. 1742). Stosownie do § 9 rozporządzenia: 1. Środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm. oznacza się tablicą: 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości; 2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. Ust. 2 przewiduje możliwość zmniejszenia wymiarów tablicy jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach podanych w ust. 1. Wyjątek od obowiązku właściwego oznaczania pojazdów przewożących odpady przewidziany został w § 11 utd, zgodnie z którym przepisów § 8-10 nie stosuje się w przypadku gdy: 1) nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach; 2) środkiem transportu transportuje się odpady inne niż niebezpieczne, w ilości nieprzekraczającej 100 kg. W sprawie bezsporne jest, że zatrzymany do kontroli pojazd, należący do skarżącej nie posiadał żadnego oznaczenia, że przedmiotem transportu były odpady. Strona podnosi natomiast dwie grupy zarzutów: - kwestionuje stanowisko organu, że w przypadku przedmiotowego przewozu powstał obowiązek oznaczenia pojazdu tablicą "ODPADY", gdyż nie ustalono jaka była masa przewożonych odpadów, co jest istotne z uwagi na treść § 11 pkt 2 rozporządzenia, a brak tych ustaleń prowadzi do naruszenia zarówno przepisów materialnych, jak i procesowych, szczegółowo powołanych w skardze; - zarzuca naruszenie prawa materialnego, tj. 92c ust. 1 pkt. 1 utd poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zarówno okoliczności sprawy, jak również dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a winę ponosi kierowca, który nie zastosował się do poleceń skarżącej. Odnośnie zarzutów z grupy pierwszej Sąd uznał, że są one nieuzasadnione. Nie podzielił zarzutów procesowych, kwestionujących kompletność i właściwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Co do faktu wykonywania przewozu, rodzaju przewożonego ładunku i braku odpowiedniego oznaczenia stan faktyczny jest niesporny; spór dotyczy jedynie masy towaru, tj. czy przekraczała ona 100 kg, gdyż w przeciwnym wypadku obowiązek oznaczenia pojazdu by nie powstał. Ale i ta okoliczność została wyjaśniona, gdyż karta przekazania odpadu określa ją na 36 ton i znajduje się w aktach sprawy (karta 2 akt administracyjnych). W konsekwencji również bezzasadne są zarzuty naruszenia prawa materialnego przez nałożenie kary, której nałożenie jest właściwe jedynie w sytuacji, gdy masa ta przekraczała 100 kg. Wskazuje to, że zostały spełnione wszystkie przesłanki nałożenia kary w wysokości wynosi 10 000zł. Pozostaje zatem do rozważenia, czy zasadnie organy uznały, że nie zachodzą w sprawie przesłanki egzoneracyjne, o których mowa w art. 92c ust. 1 utd. Stosownie do powołanego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. W stanie faktycznym sprawy nie zachodzi przesłanka 2. ani 3., gdyż strona nie powoływała się na fakt ukarania przez inny organ a naruszenie zostało ujawnione 27 lipca 2022r., zatem do dnia wydania zaskarżonej decyzji (4 maja 2023r.) dwuletni okres jeszcze nie minął. Analizując zaś ewentualne spełnienie przesłanki trzeciej, Sąd doszedł do przekonania, że ona również nie została spełniona. Podzielić należy stanowisko powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że można przyjąć, iż podmiot nie miał wpływu na powstanie naruszenia, gdy nastąpiło ono z przyczyn całkowicie od niego niezależnych i którym nie mógł zapobiec mimo najwyższego wysiłku. Jako przykładowe okoliczności, które wskazuje się jako odpowiadające tym warunkom wymienić można okoliczności siły wyższej, takie jak kataklizmy naturalne, klęski żywiołowe, zamieszki, wojna. Nie można zaś zaaprobować poglądu strony, jakoby udzielenie kierowcy instrukcji co do właściwych warunków wykonywania przewozu wyczerpywało obowiązki przewoźnika. Jak słusznie podniósł organ, winien on nie tylko pouczyć stronę i wydać odpowiednie polecenia, ale także egzekwować je i kontrolować ich wykonywanie. W przeciwnym razie przepisy przewidujące sankcje dla przewoźnika za naruszenie przepisów ustawy byłyby martwe, bo winę za naruszenie zawsze ponosiłby kierowca, który nie podlega karze stosownie do przepisów utd, a który nie zastosował się do poleceń przewoźnika. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego również w zakresie oceny, że nie zaistniały w sprawie przesłanki egzoneracyjne. Wobec powyższego, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.