III SA/Gl 557/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy stwierdzenia nieważności) w zakresie wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmujących zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego z urzędu postanawia: ustanowić dla strony skarżącej adwokata z urzędu. Dnia [...] r. (data stempla pocztowego) skarżący H. B. zwrócił się do tut. Sądu o ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. Wniosek ten – zgodnie z zarządzeniem referendarza z dnia [...] r. - powtórzył następnie na urzędowym formularzu (druk PPF), precyzując jednocześnie, iż jego żądanie dotyczy ustanowienia w sprawie adwokata lub radcy prawnego z urzędu (vide: uzasadnienie wniosku, rubryka 5). Ponieważ [...] r. do tut. Sądu wpłynął kolejny wniosek H. B. o przyznanie prawa pomocy wnioski te połączono do wspólnego rozpoznania przyjmując za właściwy podany w ostatnim formularzu zakres wniosku, tj. zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego z urzędu. W uzasadnieniu powyższych wniosków podano, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Oboje zamieszkują w domu o pow. [...] m2, którego koszty utrzymania ponoszą również dzieci. Budynek ten został bowiem przez nich rozbudowany i obecnie składa się z [...] odrębnych mieszkań. Ponieważ żona skarżącego bezskutecznie stara się o przyznanie [...], a prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi niewielki dochód (tj. od [...] zł do [...] zł) uzależniony od konkretnego miesiąca, stąd jedynym stałym źródłem utrzymania jest pobierane przez skarżącego świadczenie z tytułu [...] w wysokości [...] zł netto. Co więcej zarówno skarżący jak i jego żona nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych czy przedmiotów o wartości powyżej [...] euro. Tymczasem stan ich zdrowia oraz wiek pociąga za sobą dodatkowe wydatki związane z leczeniem, a okoliczność ta uniemożliwia im podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Jednocześnie na podstawie nadesłanych do akt – jako uzupełnienie wniosku - kserokopii dokumentów ustalono, iż żona skarżącego prowadzi w miejscu zamieszkania zakład [...]. Działalność ta opodatkowana jest [...], który za miesiące [...] i [...] oraz [...] i [...] r. wynosił [...] zł. Podobnie z deklaracji VAT-7 wynika, że obrót w tych miesiącach był [...]. Natomiast w pozostałych miesiącach wynosił odpowiednio [...] zł ([...]), [...] zł ([...]), [...] zł ([...]) i [...] zł ([...]). Stąd według zeznania podatkowego PIT-28 do zapłaty na koniec roku wykazano – z uwagi na brak odliczeń z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę [...] zł. Roczny przychód z działalności wynosił bowiem [...] zł. Tymczasem miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą [...] zł (energia elektryczna), [...] zł (woda i kanalizacja) i [...] zł (podatek od nieruchomości). W kosztach tych partycypują również dzieci (vide: pismo z dnia [...] r.) z uwagi na fakt wspólnego zamieszkiwania. W odniesieniu natomiast do pozostałych wydatków związanych z prowadzeniem w miejscu zamieszkania działalności gospodarczej zauważyć należy, iż te nie mogły być brane pod uwagę w rozpoznawanej sprawie, albowiem powinny być pokrywane z uzyskiwanego z niej przychodu. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 239 pkt 4 ustawy nie mają obowiązku ponoszenia kosztów sądowych strony, którym przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Ponieważ do tej kategorii należy również skarżący, albowiem postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2007 r. zwolniono go od kosztów sądowych czyli od opłat sądowych i wydatków - wobec powyższego za bezprzedmiotowy uznać należało jego wniosek dotyczący przyznania prawa pomocy w tym zakresie. W odniesieniu natomiast do pozostałej części wniosku obejmującej ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego z urzędu na uwagę zasługuje fakt, iż ten podlega rozpoznaniu w oparciu o surowsze kryteria wynikające z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy. Jak bowiem wspomniano wyżej skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Tym samym zadośćuczynienie jego obecnemu wnioskowi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu - którego wybór spośród w/w pozostawiono już rozpoznającemu wniosek - w praktyce oznacza, iż niejako "na raty", w dwóch etapach, przyznane mu będzie prawo pomocy w zakresie całkowitym, na które w myśl art. 245 § 2 ustawy – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. Stosując przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 pkt 4 i art. 262 ustawy przesłanka przyznania H. B.– korzystającemu już ze zwolnienia od kosztów sądowych - prawa pomocy obejmującego dodatkowe ustanowienie dla niego - z uwagi na rodzaj i stopień zawiłości sprawy - fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów prowadzi do wniosku, iż skarżący wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, że jego miesięczny dochód (tj. [...] zł netto [...] i od [...] zł do [...] zł działalność gospodarcza żony) oraz stan zdrowia i związane z tym dodatkowe wydatki (vide: dołączone do akt o sygn. III SA/Gl 555/07 zaświadczenie lekarskie) nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym na opłacenie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Wprawdzie prowadzona na nazwisko żony skarżącego działalność gospodarcza przyniosła w ostatnich miesiącach większy przychód (vide: deklaracje VAT-7 za [...], [...] i [...] r., gdzie wykazano podstawę opodatkowania w kwocie [...] zł, [...] zł i [...] zł) to jednak ten z uwagi na wcześniejszy [...] obrót i związane z tym ewentualne zaległości w płatnościach (vide: zeznanie podatkowe PIT-28, gdzie wykazano należny ryczałt do zapłaty w wysokości [...] zł oraz brak odliczeń z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne) nie może zostać przeznaczony na pokrycie występujących w sprawie kosztów postępowania związanych z ustanowieniem w sprawie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 239 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.