III SA/Gl 561/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 23 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu [...] r. (data nadania na poczcie) skarżąca spółka z o.o. " A" z siedzibą w B. (zwana dalej Spółką) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W skardze tej, Spółka zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPPr), w którym domagała się zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wynika, iż kapitał zakładowy Spółki zajmującej się handlem hurtowym elektronarzędziami wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła [...] zł, natomiast zysk z prowadzonej działalności wynosił [...] zł. Dodatkowo wymieniono, jako składnik posiadanego majątku, własność nieruchomości położonej w B. oraz środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym Spółki w kwocie [...] zł. Ponadto Spółka w rubryce 5 formularza powołując się na przyczyny zaskarżenia wadliwej - jej zdaniem - decyzji podniosła, iż z tego tytułu poniosła już znaczne straty finansowe spowodowane koniecznością uiszczenia na rzecz Urzędu Skarbowego kwoty [...] zł, stąd "dalsze ponoszenie opłat sądowych stawia ją w ciężkiej sytuacji zwłaszcza wobec konkurentów, którzy w identycznej sprawie podatkowej nie zostali obciążeni dodatkowymi daninami publicznymi". Do wniosku dołączono kserokopie następujących dokumentów źródłowych: - zaświadczenie z dnia [...] r. stwierdzające, iż w okresie ostatnich dwóch lat kalendarzowych skarżąca nie posiadała zadłużenia w banku z tytułu zaciągniętego kredytu; - odpis z księgi wieczystej nieruchomości położonej w B., której powierzchnia wynosi [...] ha; - bilans za lata [...] i [...] wraz z rachunkiem zysków i strat oraz informacją dodatkową, z których wynika, iż na koniec roku środki pieniężne w kasie i rachunkach bankowych wynosiły [...] zł oraz [...] zł, natomiast zysk za ten okres kształtował się w wysokości [...] zł i [...] zł, z kolei kapitał zapasowy uległ zwiększeniu z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł; - wyciągi z rachunków bankowych oraz raporty kasowe za ostatnie sześć miesięcy; - zeznania podatkowe za lata [...] i [...], z których ustalono, iż dochód w tym okresie wynosił odpowiednio [...] zł i [...] zł; - deklaracje podatkowe VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, gdzie wykazano następujące podstawy opodatkowania: [...] zł, [...] zł, [...] zł [...]zł, [...] zł i [...] zł. Postanowieniem z dnia 18 września 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy we wspomnianym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia wspomnianemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej z ponoszenia opłaty od skargi ze względu na zasady sprawiedliwości i nie pogłębiania strat firmy na skutek decyzji organów podatkowych wydanych wbrew przepisom prawa, w tym prawa Unii Europejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwaną dalej "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie złożony przez skarżącą Spółkę sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy i zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej. Podstawy prawne przyznania prawa pomocy są następujące. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a. na wniosek strony może być przyznane jej prawo pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. W zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy jednostce organizacyjnej, jaką jest spółka z o.o., winno nastąpić wówczas, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe przyznanie prawa pomocy następuje w przypadku, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej (w tym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) ma charakter fakultatywny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto również zwrócić uwagę, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oceniając zebrany materiał dowodowy, Sąd uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżąca spółka nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób, że nie dysponuje wystarczającą ilością środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Co więcej, z analizy stanu majątkowego wnioskodawcy jednoznacznie wynika, iż Spółka nie ma problemów finansowych, bowiem: po pierwsze - posiada zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe w kwocie [...] zł, po drugie - Spółka w [...] r. wypracowała dochód w wysokości [...] zł, a po trzecie - dysponuje też majątkiem trwałym, którego wartość – według bilansu za ostatni rok – oszacowała na kwotę [...] zł. Należy zwrócić uwagę, iż samo przeświadczenie Spółki o niesłuszności zaskarżonej decyzji, samo w sobie nie jest przesłanką do zwolnienia jej z kosztów sądowych. Ponadto, podkreślenia wymaga fakt, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje zwrot poniesionych kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw (art. 200 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 246 § 2 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.