III SA/Gl 562/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 17 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie P. B. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., którą to decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. określającą skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za [...][...] r. w kwocie [...] zł. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w całości uzasadniając to "trudną sytuacją majątkową". Strona zauważyła, że "nie posiada żadnego majątku, którego spieniężenie pozwoliłoby na zapłatę podatku". W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na druku PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej, pozostaje na utrzymaniu [...] i że nie posiada żadnego majątku i dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) (pogrubienia Sądu) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Tym samym, aby taka ocena sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne ewentualnie uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61). Przy tym należy podkreślić, że wstrzymanie wykonania aktu przez sąd opiera się na innych przesłankach niż przyznanie prawa pomocy określone w art. 245 i art. 246 P.p.s.a., gdzie przesłanką nie jest okoliczność wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tylko okoliczność braku możliwość poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustosunkowując się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że wniosek ten nie może być uwzględniony, gdyż nie wskazano na konkretne okoliczności, z których wynikałoby, że możliwym jest zaistnienie niebezpieczeństw wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Samo powoływanie się na niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji nie stanowi podstawy faktycznej uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w toku postępowania sądowego. Sąd działając z urzędu i badając akta postępowania również nie doszukał się dowodów wskazujących na wystąpienie podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. Jeśli, jak oświadcza skarżący, nie posiada on żadnego majątku i nie osiąga żadnego dochodu, przeprowadzenie egzekucji w zakresie możliwym nie doprowadzi do powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ brak będzie przedmiotów podlegających egzekucji. Sama sytuacja ekonomiczna rodziny nie może być podstawą wstrzymania wykonania. Okoliczność ta, jaki i brak majątku, zostały wzięte pod uwagę w zakresie przyznania stronie prawa pomocy. Sam fakt zwolnienia w części, czy całości z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie przesądza zasadności wstrzymania, ponieważ, jak zaznaczono, przesłanki tych dwóch instytucji są odmienne. Odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie pozbawia jednak strony prawa do składania kolejnego takiego wniosku wraz z jego uzasadnieniem. Natomiast w tym stanie faktycznym i prawnym Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 "a contrario" P.p.s.a., postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.