III SA/Gl 564/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej K. z dnia [...] nr [...] odmawiającą A.J. umorzenia należności z tytułu cła. Powyższą należność wymierzono stronie decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] o nr [...], którą uznano za nieprawidłowe zapisy dotyczące stawki celnej, kwoty cła oraz kwoty podatku VAT zawarte w zgłoszeniu celnym z dnia [...] o nr [...] dotyczącym importu z [...] [...] oraz jednocześnie określono nowe kwoty wynikające z długu celnego. W podstawie prawnej powołanej na wstępie decyzji powołano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60) oraz art. 262, art. 246 § 1, art. 248 § 1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. – Przepisy wprowadzające prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zaznaczył, że wnioskiem z dnia [...] A.J. zwrócił się o umorzenie należności celnych wraz z odsetkami; w argumentacji powołując trudną sytuacją życiową i majątkową oraz zły stan zdrowia. Rozpatrując powyższe żądanie w trybie pierwszoinstncyjnym Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił umorzenia uzasadniając to brakiem przesłanek z przepisów celnych warunkujących dopuszczalność wnioskowanego umorzenia. Organ wyjaśnił także, że w świetle regulacji art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. – Przepisy wprowadzające prawo celne zastosowanie w sprawie mogą mieć wyłącznie przepisy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks Celny oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz.U. Nr 170, poz. 1653 ze zm.). W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji w całości; orzeczenie co do istoty sprawy i umorzenie decyzji określającej cło; wstrzymanie wykonania decyzji pierwszo instancyjnej do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia. A.J. zarzucił naruszenie przepisów procesowych oraz niewłaściwą interpretację przepisów prawa materialnego. Podkreślono, że § 4 w/w rozporządzenia przewiduje możliwość umorzenia należności celnych w sytuacji nieściągnięcia ich w toku m.in. przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego podmiotu zobowiązanego – a decyzją z dnia [...] Burmistrz Gminy Miasta K. wykreślił wpis do ewidencji działalności gospodarczej Firmy "A" J.A. Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Celnej w K. powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając jego stanowisko. Przytoczono kolejne przepisy ustawy z 1997r. Kodeks Celny oraz rozporządzenia z dnia 16 września 2003r. Konkludując stwierdzono, że ustawodawca w obowiązujących unormowaniach prawnych nie przewidział przesłanki trudnej sytuacji materialnej strony. Natomiast odnosząc się do argumentu wykreślenia z ewidencji prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej zauważono, że sytuacja ta nie mieści się w przesłance z § 4 aktu wykonawczego, gdyż nie jest ona tożsama z zakończeniem działalności wskutek postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego. Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodził A.J. składając w dniu [...]. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wnosząc o uznanie, że obie decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. wydane zostały z istotnym naruszeniem zasad ogólnych postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Zarzucono obrazę art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez orzekanie na podstawie ustawy z 1997r. Kodeks Celny oraz rozporządzenia z dnia 16 września 2003r., które nie obowiązywały w dacie wydawania zaskarżanych decyzji. Nadto wskazano na zastosowanie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo Upadłościowe i naprawcze nie odnoszące się do sytuacji, zamiast regulacji ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że w świetle postanowień ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. z dnia 20 kwietnia 2004 r.) – art. 26 przepisy dotychczasowe czyli ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802, z późn. zm.) stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż dług celny powstał z chwilą dokonania importu [...] i zastosowania do nich obniżonych stawek celnych, co znalazło odzwierciedlenie w zgłoszeniu celnym z dnia [...] ozn. SAD nr [...]. Dlatego też żądanie umorzenia określonych ponownie w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] kwot należności celnych mogło być rozpatrywane wyłącznie w oparciu o przepisy w/w ustawy Kodeks Celny i rozporządzenia z dnia 16 września 2003r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych. W dziale V - Zwrot i umorzenie należności celnych – ustawodawca poczynając od art. 246 do 248 taksatywnie określił przesłanki warunkujące dopuszczalność zastosowania tychże instytucji odstąpienia od egzekwowania spłaty należności celnych. Podkreślić należy że ustawowy katalog ma charakter zamknięty, a jego rozszerzenie obejmuje wyłącznie przypadki inne niż określone w ustawie z dnia 9 stycznia 1997 r., w których należności celne są zwracane lub umarzane, a zawarte w w/w akcie wykonawczym. Reasumując należy więc stwierdzić, że należności celne mogły być umarzane lub zwracane, jeżeli w chwili zarejestrowania (uiszczenia) kwota należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3 /art. 246 § 1 i 2/; mogły podlegać zwrotowi, jeżeli po ich uiszczeniu unieważniono zgłoszenie celne na wniosek osoby zainteresowanej /art. 247/;mogły zostać zwrócone lub umorzone również po ustaleniu, że zarejestrowana kwota tych należności dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to, że w chwili, o której mowa w art. 69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów /art. 248 § 1/. Oprócz powyższych wypadków w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych, wydanego na mocy delegacji ustawowej art. 252 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny określono dodatkowe wypadki, w których dopuszczalne było zwracanie lub umarzanie należności celnych. Żadnej jednak z przesłanek zawartych w § 2 i 3 nie wypełniał stan faktyczny rozpatrywanej sprawy. Podkreślić także należy, że na podstawie § 4 w/w aktu wykonawczego należności celne mogły zostać umorzone w całości lub w części: 1) jeżeli nie ściągnięto ich w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego; 2) w wypadku zawarcia układu z dłużnikiem w postępowaniu układowym, w granicach przewidzianych w układzie. Jak słusznie zauważyły organy celne dwie ostatnie przesłanki dotyczyły wyłącznie dłużników będących przedsiębiorcami, wobec których prowadzone było stosowne postępowanie w trybie ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz.535 ze zm.). Norma z art. 1 tej ustawy przesądziła, iż ustawa ta reguluje zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami oraz skutki ogłoszenia upadłości, a także zasady postępowania naprawczego wobec przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością; przepisy ustawy stosuje się również do innych podmiotów określonych w ustawie. Zaznaczyć należy, że upadłość, tak jak w prawie upadłościowym z 1934 r., stanowi egzekucję uniwersalną, w odróżnieniu od egzekucji singularnej, prowadzonej na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego lub ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Cytowany wyżej art. 1 obejmuje zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy. Podmiotami są więc osoba uprawniona, czyli wierzyciel, a zobowiązanym niewypłacalny dłużnik, będący przedsiębiorcą, a także inne jednostki określone w ustawie np. osoba fizyczna, która była przedsiębiorcą (art. 8). Przedmiotem zaś ustawy jest świadczenie pieniężne. W rozpoznawanej sprawie bezsprzecznie istnieje świadczenie pieniężne, do którego zapłaty skarżący został zobowiązany kilkakrotnie już wskazywaną decyzją z dnia 2 marca 2005r. Bezwątpienia w dacie powstania tegoż zobowiązania A.J. miał status przedsiębiorcy. Jednakże – co także jest w sprawie bezsporne – zakończenie prowadzenia działalności przez skarżącego nastąpiło wskutek własnej rezygnacji strony i złożeniu wniosku o jej zaprzestaniu; co z kolei znalazło potwierdzenie w decyzji Burmistrza Gminy i Miasta w K. z dnia [...] nr [...] o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego działalności A. J. Zatem również wskazywana przez stronę skarżąca przesłanka z § 4 rozporządzenia z dnia 16 września 2003r. nie zaistniała w niniejszej sprawie. Na zakończenie ustosunkowując się do argumentów strony zawartych w skardze, a dotyczących niezastosowania przez organy dobrodziejstw z ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej – należy zauważyć, iż również ten zarzut jest chybiony. W/w ustawa o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. nr 123, poz. 1291) reguluje zasady i kryteria umożliwiające przyznanie pomocy de minimis. Abstrahując już od konieczności zaistnienia określonych w ustawie przesłanek warunkujących dopuszczalność tej pomocy - podkreślic należy, że pomoc ta udzielona może być jednak wyłącznie beneficjentowi posiadającemu status przedsiębiorcy. Powyższy wymóg potwierdza zresztą także rozporządzenie Komisji (WE) nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis. Natomiast skarżący – jak podkreślono wyżej – począwszy od [...] nie posiadał już statusu przedsiębiorcy. Skoro więc Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.