III SA/Gl 565/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2016 r. Pismem z dnia 8 kwietnia 2016 r. J. K. reprezentowany przez adwokata Z. W. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Pismem z dnia 9 września 2016 r. Strona skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzupełnieniu tego wniosku przedłożono formularz PPF, w którym J. K. wskazał, iż organ egzekucyjny zablokował jego wszystkie rachunki bankowe, co skutkowało problemami Skarżącego z płynnością finansową. Jednocześnie wskazał, że z uwagi na ilość toczących się spraw, konieczne są znaczne środki finansowe, którymi J. K. nie dysponuje. Skarżący oświadczył, że pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym ze swoją żoną K. Z. Na dochód wspólnego gospodarstwa skarżącego składają się dochody obojga małżonków z odrębnie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że dochód z jego działalności zamyka się miesięcznie w kwocie 2.500 zł netto, natomiast dochód jego żony zamyka się w kwocie 1.500 zł netto miesięcznie. Jednocześnie stałe wydatki wspólnego gospodarstwa domowego wynosić mają wg oświadczenia strony w sumie 3.200 zł (opłaty za prąd, gaz, podatki, pożyczki i koszty leczenia). W tym stanie rzeczy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. odmówił J. K. przyznania prawa pomocy. Stwierdził, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Wskazał, że do akt sprawy nie przedłożono dokumentów wskazujących na zmianę w kondycji majątkowej wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym od czerwca 2016 r. do chwili obecnej, pomimo wystosowania do J. K. wezwania w tym zakresie. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od opisanego postanowienia referendarza sądowego. W jego uzasadnieniu podał, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach toczy się obecnie kilkanaście postępowań dotyczących wymiaru podatku akcyzowego oraz opłaty paliwowej. W związku z tymi postępowaniami organ egzekucyjny zablokował wszystkie rachunki bankowe skarżącego czego nie uwzględnił referendarz sądowy, przez co doprowadził do problemów z płynnością finansową jego mocodawcy. W zaistniałej sytuacji kwota wpisu sądowego będzie wynosiła nie 100,00 zł, ale o wiele więcej, czego zdaniem pełnomocnika J. K. nie jest w stanie opłacić. Zamieszkuje bowiem wraz z żoną, matką oraz synem, który jest pełnoletni, ale z uwagi na to, że studiuje pozostaje na utrzymaniu rodziców zarówno w zakresie zaspokajania niezbędnych potrzeb jak i wszelkich zobowiązań wynikających z podjęcia przez niego studiów. Tym samym skarżący nie będzie w stanie bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Do sprzeciwu nie dołączono żadnej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej zwana p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który ma zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z treścią tego przepisu rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponieważ sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na uwadze powyższe Sąd stanął na stanowisku, iż złożony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podziela zatem stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywający, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Stosownie bowiem do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków - art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić, odnosi się do wnioskodawcy, inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślić należy, iż prawomocnym postanowieniem z dnia 5 września 2016 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem zdaniem Sądu referendarz sądowy prawidłowo przyjął, że kolejny wniosek skarżącego stanowi wniosek o zmianę opisanego postanowienia z dnia 15 czerwca 2016 r. Pomimo wezwania referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2016 r. wnioskodawca nie przedstawił żadnego materiału dowodowego, który mógłby zobrazować rzeczywisty i aktualny stan majątkowy J. K. Również do sprzeciwu nie dołączono jakikolwiek dokumentów mogących wykazać sytuację finansowa wnioskodawcy. Zaakcentować trzeba, iż w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.