III SA/Gl 566/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w dniu 5 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2016 r. Pismem z dnia 14 kwietnia 2016 r. J. K. reprezentowany przez adwokata Z. W. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że organ egzekucyjny zablokował jego wszystkie rachunki bankowe przez, co doprowadził do problemów z jego płynnością finansową. Jednocześnie wskazał, że z uwagi na ilość toczących się spraw, konieczne są znaczne środki finansowe, którymi jednak skarżący nie dysponuje. Z przedłożonego formularza PPF wynika, iż skarżący pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym ze swoją żoną K. Z. Na dochód wspólnego gospodarstwa skarżącego składają się dochody obojga małżonków z odrębnie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że dochód z jego działalności zamyka się miesięcznie w kwocie 2.500 zł netto, natomiast dochód jego żony zamyka się w kwocie 1.500 zł netto miesięcznie. Jednocześnie stałe wydatki wspólnego gospodarstwa domowego wynosić mają wg oświadczenia strony w sumie 3.200 zł (opłaty za prąd, gaz, podatki, pożyczki i koszty leczenia). Do wniosku dołączono wyciągi firmowych rachunków bankowych skarżącego i jego żony za okres od 4 listopada 2015 r. do 4 stycznia 2016 r. oraz ich wspólny rachunek bankowy (prywatny); zeznanie podatkowe PIT-36L z 2014 r. wnioskodawcy i jego żony; deklaracje VAT–7 za okres od czerwca 2015 r. do grudnia 2015 r. wraz z ewidencją środków trwałych przedsiębiorstwa wnioskodawcy wg stanu na dzień 23 lutego 2016 r.; raport kasowy za okres od 1 listopada 2015 r. do 30 stycznia 2016 r. wraz z księgą przychodów i rozchodów firmy wnioskodawcy – dziennik główny za okres od 1 września 2015 r. do 30 września 2015 r.; deklaracje VAT–7 za okres od lipca 2015 r. do grudnia 2015 r. oraz księgę przychodów i rozchodów prowadzonej przez żonę działalności – raport za 2015 r. (zestawienie zbiorcze). Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy odstąpił od wzywania skarżącego o dokumenty źródłowe potwierdzające podane we wniosku dane i postanowieniem z dnia 15 czerwca 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Stwierdził, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Nie przedłożył bowiem dokumentów wskazujących, że rzeczywiście pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym. Co istotne nie nadesłał też żadnych rachunków, dowodów opłat za media, czy też innych regularnych wydatków, podczas gdy punktem wyjścia do ustalenia aktualnej kondycji finansowej wnioskodawcy jest porównanie jego dochodów z wydatkami. Ponadto działalność gospodarcza wnioskodawcy wykazuje relatywnie wysoki obrót, który jest stały i regularny. Podobnie działalność żony przynosi dochód, choć w kwocie odpowiednio mniejszym. A ponieważ z analizy przedłożonych raportów kasowych wynika, że wnioskodawca posiada dostęp do gotówki, gdyż w kasie nie występuje saldo ujemne odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od opisanego postanowienia referendarza sądowego. W jego uzasadnieniu podał, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach toczy się obecnie kilkanaście postępowań dotyczących wymiaru podatku akcyzowego oraz opłaty paliwowej. W związku z tymi postępowaniami organ egzekucyjny zablokował wszystkie rachunki bankowe skarżącego czego nie uwzględnił referendarz sądowy, przez co doprowadził do problemów z płynnością finansową jego mocodawcy. W zaistniałej sytuacji kwota wpisu sądowego będzie wynosiła nie 100,00 zł, ale o wiele więcej, czego zdaniem pełnomocnika J. K. nie jest w stanie opłacić. Zamieszkuje bowiem wraz z żoną, matką oraz synem, który jest pełnoletni, ale z uwagi na to, że studiuje pozostaje na utrzymaniu rodziców zarówno w zakresie zaspokajania niezbędnych potrzeb jak i wszelkich zobowiązań wynikających z podjęcia przez niego studiów. Tym samym skarżący nie będzie w stanie bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano deklaracje VAT-7 za maj i czerwiec 2016 r., gdzie żona skarżącego wykazała podstawę opodatkowania w kwocie 3.252,00 zł i 3.252,00 zł, natomiast skarżący z tytułu działalności prowadzonej na własne nazwisko zadeklarował kwotę 20.749,00 zł i 54.274,00 zł, zeznania podatkowe PIT-36L za 2015 r., gdzie żona skarżącego wykazała przychód w kwocie 47.837,39 zł oraz koszty jego uzyskania wynoszące 41.796,27 zł, natomiast skarżący z tytułu pozarolniczej działalności wypracował przychód rzędu 4.155.070,18 zł, podczas gdy koszty jego uzyskania wynosiły 3.893.895,54 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej zwana p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który ma zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z treścią tego przepisu rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponieważ sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na uwadze powyższe Sąd stanął na stanowisku, iż złożony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podziela zatem stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywający, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Stosownie bowiem do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków - art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić, odnosi się do wnioskodawcy, inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu referendarz sądowy prawidłowo przyjął, że brak jest podstaw aby twierdzić, że działalność skarżącego jest nierentowna. Wskazać bowiem należy, że działalność gospodarcza skarżącego wykazuje obecnie relatywnie wysoki obrót, który jest jednocześnie stały i regularny (vide: zeznania podatkowe PIT-36L za 2014 r., gdzie wykazano przychód rzędu 7.862.249,87 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł dochód w kwocie 302.100,05 zł). Natomiast w okresie od czerwca 2015 r. do grudnia 2015 r., J. K. wykazał następujące podstawy opodatkowania: 405.495,00 zł, 377.428,00 zł, 372.846,00 zł, 360.967,00 zł, 323.461,00 zł, 278.932,00 zł, 243.654,00 zł (vide: deklaracje VAT-7). Z kolei w maju i czerwcu bieżącego roku wykazał podstawy opodatkowania wynoszące: 20.749,00 zł i 54.274,00 zł, podczas gdy w roku 2015 z tytułu pozarolniczej działalności wypracował przychód rzędu 4.155.070,18 zł. W tej sytuacji brak jest podstaw aby twierdzić, że działalność wnioskodawcy jest nierentowna. Z analizy raportów kasowych, które przedłożono wynika, że skarżący dokonuje w sposób regularny relatywnie wysokich wpłat własnych do kasy firmy. Przykładowo: 15.000 zł i 8.430 zł (2 listopada 2015 r.); 12.000 zł (3 listopada 2015 r.); 11.367 zł (6 listopada 2015 r.); 8.470 zł i 15.000 zł (7 listopada 2015 r.). Jest to jedynie przykładowe wyliczenie większych kwot, które w pierwszej dekadzie listopada 2015 r. wynosiły łącznie ponad 70.000 zł. Wprawdzie z analizy raportu kasowego wynika, że poza przychodem księgowany był również rozchód, niemniej jednak saldo końcowe do przeniesienia na następny miesiąc wynosiło:17.063,19 zł (w listopadzie 2015 r.), 11.211,60 zł (w grudniu 2015 r.) i 21.770,86 zł (w styczniu 2016 r.). W tej sytuacji powoływanie się na blokadę posiadanych rachunków bankowych nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że raporty kasowe za ostatnie trzy miesiące, mimo wystosowanego w tym przedmiocie wezwania nie zostały do akt nadesłane. Podobnie jak dokumenty źródłowe potwierdzające ponoszone w związku z bieżącym utrzymaniem wydatki. Samo ich oszacowanie na kwotę 3.200,00 zł (vide: rubryka nr 11 formularza) nie mogło być uznane za wystarczające. Tym bardziej, że kwestia pozostawania skarżącego w dwuosobowym gospodarstwie domowym budziła, jak się teraz okazało słuszne wątpliwości, gdyż w treści sprzeciwu podniesiono, że skarżący zamieszkuje nie tylko z żoną, ale również z pełnoletnim synem, który studiuje i pozostaje na utrzymaniu skarżącego, a także z matką, której dochody, wydatki i posiadane składniki majątku nie zostały podane, mimo wystosowanego w tym przedmiocie wezwania, co czyni złożony wniosek niekompletnym. Podkreślić należy, iż w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.