III SA/Gl 577/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Barbara Brandys - Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek. Na urzędowym formularzu skarżąca Spółka "A" sp. z ograniczoną odpowiedzialnością w M. wniosła o przyznanie prawa pomocy – o zwolnienie od kosztów sądowych tj. obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...]. W uzasadnieniu przedstawiono stan majątkowy Spółki i jej dochody: podano wartość środków trwałych wnioskodawcy na [...]; podkreślono stratę za [...]r. (-) [...] oraz aktualny wynik finansowy za pięć miesięcy [...]r. (-) [...]; zaznaczono zerowy stan środków na rachunkach bankowych w Banku [...] i Banku [...] oraz kwotę [...] w Banku [...] na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - wskazując na brak środków finansowych umożliwiających pokrycie opłat sądowych. Natomiast wskutek wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku skarżąca Spółka przedstawiła deklaracje miesięczne z tytułu podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy; raporty kasowe od [...] do [...]; wykaz pracowników i wysokość pobieranego przeciętnie wynagrodzenia za pracę; zestawienie zaciągniętych przez spółkę kredytów bankowych i pożyczek od osób fizycznych; wyciągi bankowe z okresu ostatnich sześciu miesięcy; bilans za [...] i [...] wraz z rachunkiem zysków i strat oraz informacją dodatkową. Zważywszy powyższe okoliczności postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2007r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu [...]. Następnie zarządzeniem z dnia [...] wezwano stronę do uiszczenia stosownego wpisu sądowego, które doręczono [...]. W dniu [...] Spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy podając te same dane co w poprzednim wniosku; jedynie stan rachunku bankowego w Banku [...] określono na [...]. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2007r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ponownie odmówił przyznania prawa pomocy. Strona w terminie wniosła sprzeciw na w/w postanowienie kwestionując jego zasadność i wskazując, że majątek firmy został zajęty przez urząd skarbowy i niemożliwa jest jego sprzedaż. Nadto posiadane przez Spółkę środki przeznaczone były na wypłaty wynagrodzeń pracowników. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 10 grudnia 2007 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy i zebranego materiału dowodowego istniejącego w chwili obecnej. Przede wszystkim wskazać należy na podstawy prawne przyznania prawa pomocy. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 § 1 tej ustawy na wniosek strony może być przyznane jej prawo pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Zgodnie zaś z treścią art. 243 § 1 prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1). Zgodnie z art. 246 § 2 powoływanej ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a w wypadku osoby fizycznej - dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252). Skarżąca Spółka złożyła takie oświadczenie, jednakże Sąd uznał to oświadczenie za niedostateczne do zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że nie dysponuje wystarczającą ilością środków pieniężnych na ich poniesienie. Wskazany kapitał zakładowy Spółki określony został na kwotę [...]; wprawdzie strata za ostatni rok obrotowy wynosiła (-) [...], jednak wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok oszacowano na kwotę [...]. Poza tym z przedstawionych Sądowi dokumentów wynika, że zarówno w kasie jak i na rachunkach bankowych na dzień [...] istniały środki pieniężne w wysokości [...]. Podobnie z aktualnych raportów kasowych oraz rachunków bankowych wynika, iż w miesiącu złożenia wniosku, tj. [...], a następnie w [...] spółka dysponowała gotówką w kwocie [...] i [...] oraz [...] i sumą [...]. Natomiast z żadnych przedłożonych dokumentów nie wynika aby te środki pieniężne zostały wykorzystane na zaspokojenie wynagrodzeń pracowniczych. Również w żaden sposób strona nie udokumentowała podnoszonego w sprzeciwie faktu zajęcia całości posiadanych środków trwałych i tym samym niemożności ich zbycia. Powyższe okoliczności pozwalają zatem uznać, iż skarżąca spółka jest w stanie wygospodarować środki potrzebne na uiszczenie należnego w sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie [...], tym bardziej, że trwające od dłuższego czasu postępowanie administracyjne powinno było skłonić ją do przedsięwzięcia stosownych kroków by zabezpieczyć się finansowo. Stwierdzenia tego nie może zmienić okoliczność o wysokości zadłużenia, gdyż z żadnego dokumentu nie wynika by spółka miała problemy z terminowym spłacaniem swoich zobowiązań. Nadto podkreślenia wymaga także fakt, że spółka nadal posiada środki trwałe o wysokiej wartości, funkcjonuje w obrocie gospodarczym (brak okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania jej działalności) i pozyskuje stosowne środki pieniężne na dalszą działalność. Wskazać należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, z którego wynika, że przyznanie stronie zwolnienia od kosztów sądowych, uzależnione jest od wykazania, że jej efektywne aktywa nie wystarczają na pokrycie tych kosztów. Trzeba zatem stwierdzić, iż strona skarżąca nie wykazała, zgodnie z ciążącym na niej obowiązkiem, że nie ma dostatecznych środków na koszty sądowe. Należy również dodać, że skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się pewną koniecznością osoby mającej zamiar prowadzić proces sądowy. Oznacza to, że w procedurze planowania swoich przedsięwzięć każdy podmiot przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględniać konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych. Nadto zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), dostępność do sądu doznaje pewnych obiektywnie uzasadnionych ograniczeń poprzez ustanowienie wysokości wpisu w zależności od kategorii spraw. Ustawodawca uwzględnił w tym wypadku, tak konstytucyjną zasadę dostępu do sądu wynikającą obecnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Nie można bowiem mówić o kosztowności wymiaru sprawiedliwości i stawianiu nadmiernych wymogów sprostania niezbędnym kosztom postępowania w sytuacji, kiedy ustalona kwota wpisu uwzględnia regułę konwencyjną stanowiącą o tym, że, co do zasady, państwo nie ma obowiązku zapewnienia bezpłatnej pomocy prawnej. Przy wysokości wpisu uwzględniono również całość postępowania wchodzącego w tym wypadku w grę. Według § 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis jest stosunkowy w tej kategorii spraw i wynosiłby w niniejszej sprawie [...]. Przedstawione powyżej okoliczności faktyczne i prawne uzasadniają więc stwierdzenie, iż skarżąca spółka jest w stanie uiścić wpis sądowy, do którego została zobowiązana w związku z wniesieniem do Sądu skargi. Poniesienie bowiem kosztu [...] nie zachwieje jej płynności finansowej. Mając to na uwadze, zgodnie z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.