III SA/Gl 577/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: uchylić postanowienie z dnia 16 lipca 2010 r., na mocy którego ustanowiony został radca prawny dla skarżącego. Wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r., Sąd oddalił skargę A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...]. W dniu [...] r. wpłynął do tutejszego Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W rubryce 11 tego formularza, A.M. stwierdził, że "ubiega się o profesjonalnego pełnomocnika, ponieważ sam nie może sporządzić skargi kasacyjnej, gdyż skarga taka powinna być sporządzona przez osobę będącą adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, a w chwili obecnej ze względu na bardzo złą sytuację finansową nie jest w stanie opłacić fachowego pełnomocnika". Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 lipca 2010 r. został ustanowiony dla skarżącego radca prawny. Tymczasem pismem procesowym z dnia [...] r., skarżący oświadczył, że zwraca się z prośbą o zakończenie wszelkich postępowań prowadzonych na jego wniosek. A.M. powołał się na sygnatury akt III SA/GL 565/09 do 612/09, oświadczając przy tym, że nie będzie "ubiegał się o postępowanie kasacyjne" i prosi jednocześnie o jak najszybszy zwrot wszelkich dokumentów dotyczących tych spraw do Izby Skarbowej w K., z uwagi na to, że bez tych akt nie będzie możliwe podjęcie postępowania wznowieniowego przez organ skarbowy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jednocześnie, stosownie do art. 258 § 3 P.p.s.a., do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. Przyjmuje się, że instytucja prawna unormowana w art. 165 P.p.s.a. warunkuje i uzależnia możliwość zmiany postanowienia niekończącego postępowania w sprawie od zmiany okoliczności sprawy. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, jakie zostały przyjęte za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia innej treści niż to, które zostało wcześniej wydane (tak B. Dauter w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", wyd. Zakamycze 2005; str. 385) . Funkcjonuje także pogląd, zgodnie z którym "zmiana okoliczności sprawy" oznacza zmianę okoliczności faktycznych, które dotyczą zasadności utrzymania w obrocie prawnym tego postanowienia (tak R. Sawuła w glosie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 1995 r., SA/Rz 461/95, publ. w Samorząd Terytorialny z 1996 r., nr 3, poz. 71). A.M. składając wniosek o prawo pomocy w zakresie ustanowienia dla niego fachowego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego, wskazał wyraźnie, że miał na celu zaskarżenie wyroku zapadłego w sprawie. Skarga kasacyjna powinna być bowiem sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego (art. 175 § 1 P.p.s.a.), zaś skarżący miał świadomość takiej regulacji prawnej i dlatego wniósł o ustanowienie radcy prawnego, który miał ją sporządzić. Jednak z cytowanego pisma skarżącego z dnia [...] r. wynika ewidentnie, że chce on zakończenia wszelkich postępowań, a przy tym oświadczył jednocześnie wyraźnie, że "nie będzie ubiegał się o postępowanie kasacyjne". W tym stanie rzeczy, należy przyjąć, że nastąpiła istotna zmiana okoliczności w sprawie. Racją ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego było umożliwienie mu wniesienia skargi kasacyjnej (przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej). Aktualnie jednak skarżący nie chce już zaskarżać wyroku w przedmiotowej sprawie – ustanowienie radcy prawnego stało się w tym stanie rzeczy zbędne. Z tego powodu nie jest zasadne utrzymanie w obrocie prawnym postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 lipca 2010 r. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 165 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 3 P.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji postanowienia.