III SA/Gl 582/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 500 (pięćset) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na w/w decyzję, strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Wniosek ten obejmował żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że jej obecny stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego. Od dnia 21 lutego bieżącego roku rozwiązano ze skarżącą stosunek pracy, a jedynym źródłem utrzymania jest dochód męża, który wynosi aktualnie 1.148 zł (umowa o pracę). Jednocześnie mąż strony prowadzi działalność gospodarczą, która obecnie nie przynosi żadnego dochodu. Strona posiada obciążenia finansowe związane ze spłatą kredytu, a jej majątek jest dodatkowo obciążony hipoteką banku i organów skarbowych. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim mężem J. K. Na majątek skarżącej składa się dom o powierzchni [...] m2, ponadto posiada ona samochód osobowy, który jest jednak przedmiotem zajęcia komorniczego. Poza tym strona nie posiada żadnych innych nieruchomości, oszczędności pieniężnych, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Strona oświadczyła, że koszt utrzymania miesięcznego wynosi 1.750 zł. Na kwotę tą składa się: spłata kredytu (1.350 zł) oraz opłaty za prąd (100 zł) i za gaz (300 zł). W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 27 kwietnia 2012 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłała następujące dokumenty: zaświadczenie o posiadaniu przez nią statusu osoby bezrobotnej i pobieraniu z tego tytułu zasiłku do września bieżącego roku; zaświadczenie o posiadaniu konta bankowego w "A" Banku; zeznania podatkowe: PIT – 8C; PIT – 11; odpis umowy kredytu na cele mieszkaniowe [...] wraz z harmonogramem spłaty kredytu; odpis umowy pożyczki hipotecznej [...] wraz z harmonogramem jej spłaty; potwierdzenie zameldowania pod wskazanym przez wnioskodawcę adresem zamieszkania, z którego wynika, że strona mieszka z mężem i ich wspólną, pełnoletnią córką P. K. Odnośnie męża skarżącej: zestawienie "dochodów i kosztów" za 2011 r. firmy prowadzonej przez męża strony; podatkowa księga przychodów i rozchodów za okres od grudnia 2011 r. do kwietnia 2012 r.; wydruki z rachunków bankowych prowadzonych przez: Bank "B" (za okres od dnia 23 lutego 2012 r. do dnia 23 maja 2012 r.); "C" Bank (za okres od dnia 29 lutego 2012 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r.); "D" bank – (za okres od dnia 6 lutego 2012 r. do dnia 22 maja 2012 r.); zeznania podatkowe za 2011 r.: PIT – 36; PIT/B; PIT – 11 oraz ewidencję środków trwałych jego przedsiębiorstwa na rok 2012. Ponadto nadesłane zostały kserokopie potwierdzeń zapłaty następujących rachunków: usługi telekomunikacyjne (32 zł); gaz (1.718,53 zł); energia elektryczna (127,89 zł); PKT Centertel Sp. z o.o. (69 zł i 147,45 zł) oraz pokwitowanie zapłaty podatku od nieruchomości za 2012 r. (349 zł). Z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności dotyczących stanu majątkowego gospodarstwa domowego skarżącej, wezwano ją do kolejnych uzupełnień pismem z dnia 8 czerwca 2012 r. W odpowiedzi na powyższe pismo, pełnomocnik strony, pismem z dnia [...] r. stwierdził, że córka strony P. K. obecnie nie zamieszkuje stale pod adresem zamieszkania wnioskodawcy. W [...] r. wyjechała ona do Wielkiej Brytanii i utrzymuje się tam z prac dorywczych, nie posiadając stałego źródła dochodu. Brak jest więc możliwości, aby przedłożyć zaświadczenie o jej zarobkach, a w konsekwencji, córka strony nie posiada również otwartego rachunku bankowego. Nadesłano natomiast do akt zeznanie podatkowe złożone przez P. K. za rok 2011 oraz wyciąg z rachunku bankowego małżonka wnioskodawcy za maj 2012 r. (rachunek w "C" Bank). Nie nadesłano natomiast do akt sprawy wyciągów z rachunku posiadanego przez stronę skarżącą w "A" Banku, wbrew wyraźnemu wezwaniu zamieszczonemu w piśmie referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2012 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku M. K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując analizy materiału źródłowego przedstawionego przez wnioskodawcę należy stwierdzić, że wniosek zasługuje na uwzględnienie, jednak tylko w części. Z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że stan finansowy skarżącej i jej męża jest stabilny i zrównoważony. Z oświadczeń strony wynika, że wspólne gospodarstwo domowe tworzą obecnie de facto jedynie dwie osoby – wnioskodawca oraz jej małżonek. Z oświadczeń strony wynika, że aktualnie na stały dochód wspólnego gospodarstwa skarżącej składa się: wynagrodzenie jej małżonka (1.148 zł) oraz zasiłek dla bezrobotnych, wypłacany wnioskodawcy do września bieżącego roku (597,90 zł). Daje to obecnie łączną kwotę około 1.750 zł na miesiąc. Faktem jest, że łączne, miesięczne koszty utrzymania wspólnego gospodarstwa zamykają się w kwocie około 1.750 zł. Należy jednak uwzględnić stan rachunków bankowych posiadanych przez małżonka wnioskodawcy, J. K. Dotyczy to rachunku bankowego prowadzonego przez spółkę cywilną "[...]", której jest wspólnikiem (razem z J. B.), prowadzonym w Banku "B" oraz jego odrębnym rachunkiem bankowym, prowadzonym w "C" Bank. Działalność gospodarcza, prowadzona w spółce cywilnej wykazuje ciągłość i regularność. Podobnie rachunek bankowy posiadany przez spółkę wskazuje na jej płynność finansową. Środki wpływające na ten rachunek nie przewyższają środków wypływających z rachunku bankowego. Powinno się to przekładać na stan finansowy wspólników spółki. Te same cechy posiada zresztą rachunek J. K. prowadzony w "C" Banku. W dniu [...]r. wpłynęła na ten rachunek kwota 28.500 zł. Z analizy tych rachunków wynika, że gospodarstwo domowe skarżącej posiada realne kwoty finansowe. W dniu [...] r. dokonano pięciu wypłat z bankomatu, każda wypłata na kwotę 2.000 zł. W tej sytuacji, strona powinna być w stanie wygospodarować określone środki pieniężne, które pozwolą pokryć chociażby część wpisu sądowego od skargi. Należy również zaznaczyć, że jak oświadczyła sama strona, ich córka znajduje się obecnie poza domem, i sama utrzymuje się za granicą z prac dorywczych. Tak więc nie trzeba wydatkować środków pieniężnych na jej utrzymanie. Co istotne, strona nie stwierdziła, ani tym bardziej nie wykazała, ażeby posiadała jakiekolwiek zaległości w regulowaniu stosownych opłat, a jednocześnie w żadnym miejscu nie oświadczyła, że korzysta z pomocy osób trzecich (np. członków swojej rodziny). W rezultacie należy stwierdzić, że strona skarżąca nie znajduje się w takiej sytuacji finansowej, która rzeczywiście uzasadniałaby uwzględnienie jej wniosku w całości i całkowite zwolnienie jej od kosztów sądowych. Oceny tej nie zmienia wykazany przez wnioskodawcę fakt dokonania administracyjnego zajęcia jej rachunku bankowego w "A", na kwotę [...] zł. Wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi [...] zł. Nie należy tracić z pola widzenia tego, że skarżąca wniosła skargi również w trzech innych sprawach, inicjując tym samym jednocześnie cztery postępowania przed tutejszym Sądem (III SA/Gl 582 – 585/12). W każdym z tych postępowań istnieje obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Łączna opłata sądowa tytułem wpisu sądowego od skargi wynosi w tych czterech sprawach 9.792 zł. Faktem jest, że jest to kwota, której uiszczenie w całości, znajduje się poza zasięgiem możliwości finansowych skarżącej. Jednak, zdaniem rozpoznającego wniosek, uiszczenie kwoty 500 zł tytułem wpisu sądowego mieści się w granicach wydolności finansowej strony skarżącej. Zwolnienie wnioskodawcy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 500 zł, w każdej z czterech w/w spraw sądowych spowoduje, że strona będzie zobowiązana do poniesienia łącznego wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł. Kwota ta będzie stanowiła faktycznie jedynie 1/5 kwoty, którą musiałaby ponieść w sytuacji, gdyby wniosek o zwolnienie od kosztów został rozpoznany w całości odmownie. Uiszczenie łącznej kwoty tytułem wpisów sądowych od skarg w czterech sprawach, w kwocie 2.000 zł, nie narazi strony na uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.