III SA/Gl 583/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Jużków Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005 r. przy udziale- sprawy ze skargi K. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę. Decyzją zawartą w dowodzie odprawy celnej seria BA nr [...] z [...] 1995 r. Dyrektor Urzędu Celnego w K. dokonał odprawy celnej i wymierzył należności celne od samochodu [...] sprowadzonego z zagranicy przez K. D.. W odwołaniu od tej decyzji K. D. wniosła o uznanie samochodu za wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt. 7 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (tekst jednolity Dz. U. z 1994 r., Nr 71, poz. 312 ze zm.). Postanowieniem z [...] r. nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. zawiesił z urzędu postępowanie do czasu zakończenia postępowania karno skarbowego powołując się na art. 97 § 1 pkt. 4, art. 103, art. 101 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, iż dokument własności przedłożony przez stronę został sfałszowany. Kolejnym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. podjął zawieszone postępowanie odwoławcze powołując się na art. 97 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że po przekształceniach w administracji celnej stał się organem właściwym do rozpoznania odwołania strony. Następnie jako przyczynę podjęcia zawieszonego postępowania wskazał wynik postępowania karno skarbowego, w którym to prawomocnym z dniem [...] r. postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z [...] r. sygn. akt [...] umorzono postępowanie karne przeciwko K. D.. Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 stycznia 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 14 ust. 1 pkt. 7 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (tekst jednolity Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.), art. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy Prawo celne (Dz. U. Nr 87, poz. 434, art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), art. 4 ust. 1, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365). W uzasadnieniu przypomniał, że strona zgłosiła do odprawy celnej jako mienie przesiedlenia samochód osobowy [...] przedkładając również wymagane dokumenty. Organ I instancji uznał jednak, że brak jest przesłanek z art. 14 ust. 1 pkt. 7 ustawy Prawo celne, ponieważ pojazd nie służył stronie do użytku osobistego. W toku postępowania odwoławczego poprzez polską placówkę dyplomatyczną zweryfikowano wiarygodność dokumentu własności samochodu, który okazał się sfałszowany. Umieszczony w nim numer prawa jazdy nie należał do K. D. lecz do J. H.. Również dowód rejestracyjny pojazdu okazał się nieważny. Organ odwoławczy powołując się na zasadę powszechności cła zwrócił uwagę na art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego, zgodnie z którym przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm jest wolny od cła i od wymaganego zgodnie z art. 7 pozwolenia, jeżeli przedmiotem przywozu są rzeczy stanowiące mienie osoby fizycznej będącej w rozumieniu prawa dewizowego osobą krajową, przebywającej czasowo za granicą za zgodą władz kraju pobytu, przez co najmniej 12 miesięcy, które służyły jej do użytku osobistego lub domowego z zastrzeżeniem nieodstępowania przez okres 2 lat licząc od dnia dokonania odprawy celnej. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż warunkiem uznania sprowadzanych z zagranicy towarów za mienie przesiedlenia jest okoliczność, iż rzeczy te służyły osobie przesiedlającej się do użytku osobistego lub domowego w czasie pobytu za granicą. Dyrektor Izby Celnej stwierdził dalej, że dokumentem potwierdzającym użytkowanie samochodu za granicą jest między innymi dowód własności. Dokument amerykański Certyficate of Title nr [...], mający potwierdzić użytkowanie przedmiotowego samochodu był dokumentem sfałszowanym, a dowód rejestracyjny był nieważny. Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądowe wyraził pogląd, że istotą zwolnienia, o jakim mowa, jest faktyczne użytkowanie samochodu w trakcie pobytu za granicą. Do korzystania z samochodu w każdym kraju potrzebny jest dowód rejestracyjny, ponieważ samochodem niezarejestrowanym legalnie poruszać się nie można. W tej sprawie sfałszowanie dokumentu rejestracyjnego jest oczywiste, a postępowanie karno skarbowe przeciwko stronie umorzono jedynie z powodu wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej - przedawnienia. Na końcu, organ odwoławczy odnosząc się do nietrafnych - w jego ocenie - wywodów sądu powszechnego zawartych w uzasadnieniu postanowienia z [...] r. zwrócił uwagę na treść art. 83 ust. 1 i 3 ustawy Prawo celne. W zgodzie z tymi przepisami decyzję pierwszoinstancyjną wydano przed upływem 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek uiszczenia należności celnych, zaś 3 letni termin dochodzenia wymierzonych należności zacznie biec dopiero od dnia doręczenia stronie decyzji organu odwoławczego, która w tym wypadku będzie ostateczną. Na końcu Dyrektor Izby Celnej w K. odniósł się do twierdzeń strony zawartych w piśmie z [...] 2004 r. Decyzję tę zaskarżyła do WSA K. D., zarzucając organom celnym niesłuszne naliczenie cła za samochód sprowadzony jako mienie przesiedlenia oraz pominięcie wyników postępowania karnego. Na końcu wniosła o uznanie, że samochód jest mieniem przesiedlenia. Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe stanowisko w sprawie. Odpowiadając na zarzuty skarżącej stwierdził, że skoro kluczowe dokumenty w tej sprawie zostały sfałszowane, to tym samym nie potwierdzono legalnego użytkowania pojazdu za granicą, co z kolei wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga K. D. nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji prawomocnym orzeczeniem Sąd Rejonowy w G. umorzył postępowanie w sprawie karno skarbowej. Jednakże – wbrew twierdzeniom skarżącej - to rozstrzygnięcie nie ma bezpośredniego wpływu na wynik postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie oceny legalności decyzji o wymiarze należności celnych. Bezspornym bowiem jest sfałszowanie dokumentu Certyficate of Title nr [...] oraz nieważność dowodu rejestracyjnego którym strona posłużyła się podczas odprawy celnej. Jedną z podstawowych zasad wynikających z przepisów obowiązującej do końca 1997 r. ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne, była zasada powszechności cła. Art. 4 ust.1 tej ustawy stanowił, że "Przywóz towarów z zagranicy podlega cłu, z wyjątkami określonymi w przepisach prawa." Jeden z tych wyjątków wynikał z art.14 ust.1 pkt. 7 ustawy, który z kolei stanowił, że wolne od cła oraz od wymaganego w art. 7 pozwolenia były rzeczy stanowiące mienie osoby przesiedlającej się, które służyły jej do użytku osobistego, domowego lub zawodowego albo do prowadzenia działalności gospodarczej. Z wzajemnej relacji pomiędzy powołanymi tu przepisami wypływały istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy wnioski. Otóż przepis art.14 ust.1 pkt. 7, jako wyjątek od reguły, nie mógł być poddany wykładni rozszerzającej, a okoliczności warunkujące jego zastosowanie powinny być udowodnione w sposób nie budzący wątpliwości. Wykładnia tego przepisu, jakiej dokonał w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy jest prawidłowa i oparta na utrwalonym już w orzecznictwie SN i NSA poglądzie, iż pod pojęciem "użytku osobistego lub domowego" należy rozumieć w przypadku samochodów "zwyczajowo przyjętą ich eksploatację, która wyraża się w możliwości legalnego poruszania się takim pojazdem po drogach publicznych" (tak SN w wyroku z 29.05.1996 r. sygn. akt III ARN 97/95 i NSA w 249/96, 04.10.1996 r., sygn. akt SA/Lu 254-256/96). Konsekwencją takiej wykładni tego przepisu jest konieczność oceny okoliczności faktycznych z uwzględnieniem prawa miejsca użytkowania samochodu, w tym przypadku prawa amerykańskiego. Ciężar udowodnienia faktów, warunkujących zwolnienie towaru od cła na tej podstawie prawnej spoczywał na podmiocie, który domagał się zastosowania wobec niego tej ulgi celnej. Przedłożone przez skarżącą dowody oraz dowody zgromadzone w toku postępowania przez organy celne zostały poddane ocenie przez organy orzekające, które uznały ostatecznie, że nie ma podstaw do przyjęcia, że sporny samochód służył skarżącej do użytku osobistego, domowego lub zawodowego albo do działalności gospodarczej w czasie jego pobytu za granicą. W tej sytuacji ocena legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się w istocie do kontroli prawidłowości postępowania dowodowego i oceny dowodów dokonanej przez orzekające w niej organy administracji. Zasadniczego znaczenia nabiera tu, zatem art. 80. k.p.a., jako formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: - należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, - materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, - ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ( tak B.Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1996 r. str.376 - 378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też jest w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo uzasadnił dlaczego dowody i okoliczności podnoszone przez skarżącą nie dają podstaw do przyjęcia, że sporny samochód służył jej do celów określonych w art.14 ust.1 pkt. 7 Prawa celnego. Trafnie organ odwoławczy uznał, że w świetle treści dokumentów przedstawionych przez skarżącą oraz zgromadzonych przez organy celne nie można przyjąć za udowodnione, iż samochód ten był legalnie użytkowany przez nią na drogach publicznych USA. W ustaleniu tym nie sposób dopatrzyć się przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, a zatem naruszenia art. 80 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.