III SA/Gl 584/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 8 września 2008 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych, podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik strony skarżącej zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] r. określającą stronie kwotę długu celnego, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług w łącznej wysokości [...] zł. Należności te były naliczone z tytułu usunięcia spod dozoru celnego towaru – samochodu osobowego [...] stanowiącego własnością przedsiębiorcy niemieckiego. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w całości uzasadniając to tym, że "zachodzi obawa trudnych do odwrócenia skutków, chociażby w postaci obowiązku złożenia przez skarżącego deklaracji akcyzowej w Urzędzie Celnym i konsekwencji stąd płynących, jak również zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody dla skarżącego w związku z wykonaniem tej decyzji". Do skargi został dołączony wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym strona oświadczyła, że wspólne gospodarstwo domowe, które tworzy z [...] i [...], osiąga [...] dochody brutto w wysokości [...] zł (w tym jego dochód z tytułu [...]w kwocie [...] zł). Strona wskazała również, że nie posiada ani nieruchomości, środków pieniężnych i wartościowych przedmiotów, a spółdzielcze własnościowe mieszkanie, w którym mieszka oraz gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha jest własnością [...] Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, a jednocześnie poinformował, że decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji organu celnego pierwszej instancji z powodu na wniosek strony z powodu wstrzymania z mocy prawa. Postanowieniem z dnia 31 liipca 2008 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę [...] zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) (pogrubienia Sądu) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Tym samym, aby taka ocena sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne ewentualnie uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61). Należy podkreślić, że wstrzymanie wykonania aktu przez sąd opiera się na innych przesłankach wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. niż wstrzymanie wykonania przez organ w toku postępowania odwoławczego. Sąd ocenia, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, natomiast organ za podstawę wstrzymania wykonania decyzji wydanej w zwykłym toku instancji może przyjąć, np. ważny interes strony lub interes publiczny. Tym samym przesłanki te nie są tożsame. Wstrzymanie wykonania postanowieniem przez sąd oznacza, że przez swoje orzeczenie sąd zapewnił stronie jedynie tymczasową ochronę prawną, a nie rozstrzygnął sprawę merytorycznie. Ustosunkowując się do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że wniosek ten nie może być uwzględniony, gdyż nie wskazano na konkretne okoliczności, z których wynikałoby, że możliwym jest zaistnienie niebezpieczeństw wymienionych w cytowanym przepisie. Samo powoływanie się na niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji nie stanowi podstawy faktycznej uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w toku postępowania sądowego. Sąd działając z urzędu i badając akta postępowania również nie doszukał się dowodów wskazujących na wystąpienie podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. Przeprowadzenie egzekucji w zakresie możliwym nie doprowadzi do powstania znacznej szkody, ponieważ wynagrodzenie skarżącego z tytułu [...] nie będzie mogło podlegać egzekucji ze względu na jego wielkość, czyli że nie zmieni się sytuacja rodziny, którą tworzy z[...] i [...]. Poza tym, jak wynika z oświadczenia skarżącego, nie posiada on innego majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja administracyjna. Lokal mieszkalny i gospodarstwo rolne należy do jego [...] Sama sytuacja ekonomiczna rodziny nie może być podstawą wstrzymania wykonania. Okoliczność ta została wzięta pod uwagę w zakresie przyznania prawa pomocy. Sam fakt zwolnienia w części, czy całości z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie przesądza zasadności wstrzymania, ponieważ przesłanki tych dwóch instytucji są odmienne. Odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie pozbawia jednak strony prawa do składania kolejnego takiego wniosku wraz z jego uzasadnieniem. Natomiast w tym stanie faktycznym i prawnym Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 "a contrario" P.p.s.a., postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.