III SA/Gl 585/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 30 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 września 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Wraz ze skargą na ww. decyzję, strona reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, skarżący oświadczył, że w chwili obecnej nie posiada żadnych dochodów z umowy o pracę. Z działalności gospodarczej (jest wspólnikiem "sp. z o.o. sp.k") również nie osiąga żadnych dochodów. W 2016 r. firma poniosła stratę ponad [...] mln zł. Poza tym, wnioskodawca płaci alimenty w wysokości [...] zł na syna. Aktualnie sytuacja skarżącego przedstawia się w ten sposób, że nie jest on w stanie pokryć kosztów sądowych. Wnioskodawca prowadzi samodzielnie, [...] gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku. Z jednej strony, skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych dochodów, a z drugiej strony stwierdził, że oprócz płacenia alimentów na rzecz syna ponosi opłaty za mieszkanie (wraz z mediami) w którym mieszka w kwocie około [...] zł miesięcznie. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na wezwanie wpłynął szereg dokumentów wraz z pismem przewodnim pełnomocnika procesowego skarżącego z dnia [...] r. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 września 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy stwierdził, że w sprawie występują braki w złożonych oświadczeniach i przedłożonym do akt materiale dowodowym, które nie pozwalają na jednoznaczną ocenę, czy oświadczenie skarżącego o braku środków na pokrycie kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. W tej sytuacji przyjął, że skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. To z kolei oznacza, że złożony przez niego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Postanowienie powyższe zostało zaskarżone sprzeciwem. W sprzeciwie pełnomocnik wnioskodawcy stwierdził, że rozpoznając wniosek nie wzięto pod uwagę w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności związanych z sytuacją finansową i faktyczną skarżącego. W ocenie strony, zaskarżone postanowienie w głównej mierze opiera się na argumentacji związanej z niewykazaniem przez wnioskodawcę jego złej sytuacji majątkowej. Tymczasem, w ocenie strony skarżącej, informacje zawarte w formularzu PPF i w kolejnych pismach nadsyłanych w toku postępowania w pełni potwierdzają fakt, że skarżący nie posiada środków finansowych na uregulowanie kosztów sądowych. Ponadto wykazano, że skarżący nie posiada dochodów z tytułu umowy o pracę, a działalność gospodarcza, w której jest on wspólnikiem nie przynosi zysków – z tego wynika, że nie posiada on własnych środków finansowych i korzysta z pomocy swojej mamy. Ponosi jednocześnie wydatki związane z wyżywieniem, ubraniem, utrzymaniem lokalu, w którym mieszka i ponosi niezbędne wydatki życia codziennego. Niezależnie od powyższego, skarżący uiszcza także alimenty na rzecz swojego syna – a w tej sytuacji nie tylko nie ma środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, ale również nie jest w stanie poczynić stosownych oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza jedynie samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, materiałów źródłowych czy też zaświadczeń. Materiały te powinny korespondować z informacjami zawartymi w oświadczeniach złożonych na druku urzędowego formularza PPF. Na formularzu, wnioskodawca przedstawił swoją aktualną sytuację majątkową w sposób wskazujący na to, że jest ona bardzo ciężka. Już z tych oświadczeń wynikało, że skarżący nie uzyskuje regularnego miesięcznego dochodu, ponieważ nie pozostaje w stosunku pracy, a podmiot gospodarczy wskazany na druku PPF, którego jest wspólnikiem, nie osiąga dochodów. Pomimo takiej sytuacji finansowej, wnioskodawca ponosi koszty utrzymania mieszkania, w którym zamieszkuje, płaci za media, żywność, ubrania i jest w stanie jeszcze wygospodarować kwotę [...] zł, którą miesięcznie przeznacza na ratę alimentacyjną dla swojego pełnoletniego syna. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów i pisma przewodniego jego pełnomocnika wynika, że pomocy udziela mu jego matka, co jednak w żaden sposób nie zostało potwierdzone w przedłożonym materiale źródłowym. Z oświadczenia skarżącego wynika, że jest on wspólnikiem A. Sp. z o.o. Sp. kom. Jednak z pisma przewodniego pełnomocnika wnioskodawcy wynika, że jest on wspólnikiem [...] innych spółek. W dwóch pełni funkcję prezesa zarządu: B. Sp. z o.o. (wartość jego udziałów wynosi [...] zł) oraz C. Sp. z o.o. (o wartości jego udziałów [...] zł). Co istotne mimo braku jakichkolwiek dochodów w bieżącym roku stał się udziałowcem w kolejnych dwóch spółkach: D. Sp. z o.o. Sp. kom. (w związku z powyższym [...] r. wniósł wkład pieniężny w wysokości [...] zł) i D. Sp. z o.o. (w dniu [...] r. zainwestował [...] zł). Jak zauważył referendarz sądowy, w żaden sposób nie zostało wyjaśnione pochodzenie środków finansowych, które skarżący inwestował w ww. podmioty gospodarcze. Fakty te stoją w wyraźnej sprzeczności z twierdzeniami strony, jakoby de facto nie posiadała ona żadnego dochodu. Sąd podziela wnioski wyciągnięte z analizy przedłożonego przez stronę materiału źródłowego, zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wynika z nich również, że wnioskodawca posiada więcej, niż jeden rachunek bankowy. Mianowicie oprócz rachunku prowadzonego w [...] (z którego wypłaca alimenty i płaci za media), posiada także rachunek prowadzony w [...] (tylko z tego rachunku bankowego załączono do akt sprawy wyciąg, obrazujący dokonywane na nim operacje bankowe) oraz, że na ten ostatni rachunek bankowy wpływały środki pieniężne z rachunku bankowego prowadzonego w [...]. Podstawą uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem przedłożenie materiału źródłowego, które będzie spójnie korelował z oświadczeniami złożonymi przez wnioskodawcę na druku urzędowego formularza, oraz będzie przedstawiał w sposób przejrzysty aktualną kondycję majątkowa wnioskodawcy. Całokształt tej sytuacji majątkowej powinien być pełny i nie powinien zawierać luk oraz budzić wątpliwości co do swojej przejrzystości. Tego wymogu nie spełnia wniosek złożony przez skarżącego w tej sprawie. Pomijając już bowiem kwestie jego udziałów w spółkach prawa handlowego, stwierdzić należy, że skarżący regularnie ponosi konkretne wydatki miesięczne w postaci opłat za zajmowane mieszkanie, media oraz raty alimentacyjne dla syna, twierdząc jednocześnie, że permanentnie w ostatnim czasie nie uzyskuje żadnego dochodu. Jest to wyraźna sprzeczność, wskazująca na nierzetelność w przedstawieniu swojej aktualnej kondycji finansowej. W toku tego postępowania nie wykazano bowiem w żaden sposób skąd wnioskodawca czerpie środki pieniężne, które umożliwiają mu regularne opłacanie mieszkania, mediów, zakup żywności, odzieży i płacenie relatywnie wysokich rat alimentacyjnych dla jego pełnoletniego syna. Stanowisko skarżącego zawarte w sprzeciwie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jest to w rzeczywistości jedynie polemika z rozstrzygnięciem referendarza sądowego. Skarżący nie wykazał bowiem swojej sytuacji majątkowej w sposób wyczerpujący, a materiały i pisma zawarte w aktach sprawy wcale nie potwierdzają tego, że skarżący istotnie spełnia przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jego wniosku i zwolnieniem go od kosztów sądowych. Do sprzeciwu nie dołączono żadnych nowych materiałów, które wskazywałyby, że analiza referendarza sądowego nie jest prawidłowa. Jest to o tyle istotne, że strona jest przecież reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.