III SA/Gl 586/21
WyrokWSA w Gliwicach2021-10-26
Skład orzekający: Małgorzata Herman, Piotr Pyszny, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, podlega karze pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o grach hazardowych, nawet jeśli lokal został częściowo podnajęty podmiotowi trzeciemu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący, jako najemca lokalu gastronomicznego, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier, nadal był posiadaczem zależnym tego lokalu, mimo zawarcia umowy najmu części lokalu z inną spółką. Skoro skarżący prowadził działalność gastronomiczną i miał możliwość kontrolowania dostępu do automatów oraz zapewniał im zasilanie, spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o grach hazardowych. Sąd podkreślił, że celem przepisu jest ograniczenie hazardu poprzez obciążenie odpowiedzialnością osób faktycznie zarządzających lokalem, a nie tylko posiadaczy jego fragmentów.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celno-skarbowi stwierdzili w lokalu gastronomicznym należącym do skarżącego dwa niezarejestrowane urządzenia przypominające automaty do gier hazardowych. Eksperyment procesowy i opinia biegłego potwierdziły, że urządzenia te oferowały gry o charakterze losowym w celach komercyjnych. Skarżący, jako najemca lokalu, został uznany za posiadacza zależnego i nałożono na niego karę pieniężną. Skarżący kwestionował definicję automatu, pozorny charakter umów najmu oraz swój status posiadacza zależnego, twierdząc, że lokalem dysponowała inna spółka.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Asesor WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Joanna Pasiecznik-Sól, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej: organ I instancji) z [...] r., nr [...], wymierzającą T.G. (dalej: skarżący) karę pieniężną w wysokości [...] zł jako posiadaczowi zależnemu lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier.
W podstawie prawnej organ powołał m.in. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) oraz przepisy ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 294 ze zm., dalej: u.g.h.).
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.
W dniu 28 lipca 2017 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno- Skarbowego w K. przeprowadzili czynności kontrolne dotyczące urządzania i prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach w lokalu o nazwie A mieszczącym się w R. przy ul. [...] nr [...], w którym skarżący prowadził działalność gastronomiczna.
W chwili przystąpienia do czynności służbowych w lokalu stwierdzono dwa podłączone do sieci elektrycznej urządzenia o nazwie Istars bez numeru i Istars nr [...]. Urządzenia te swoim wyglądem przypominały automaty do gier eksploatowane w kasynach gry, przy czym nie posiadały numerów zezwolenia na urządzanie gier na automatach oraz numerów poświadczenia rejestracji GL-1.
Powyższe ustalenia, które znalazły odzwierciedlenie w protokole z 28 lipca 2021 r., stanowiły podstawę do przeprowadzenia oględzin i zbadania w drodze eksperymentu procesowego trybu działania ww. urządzeń.
Z przebiegu gier kontrolnych przeprowadzonych na automatach wynikało, że gry mają charakter komercyjny (udział w grze jest odpłatny) oraz zawierają element losowości. Każdorazowe bowiem przyciśnięcie przycisku uruchamiającego kolejną nową grę powoduje uruchomienie obrotu bębnów, ich samoczynne zatrzymanie i odjęcie wybranej wartości punktów kredytowych ze stanu licznika, zgodnie z wybrana stawką. Bębny zatrzymują się w konfiguracji losowej wybranej przez urządzenia. Gracz nie ma możliwości wyboru ani możliwości ustawienia konfiguracji symboli na bębnach w wybranej i oczekiwanej przez siebie konfiguracji. Grający nie ma żadnego wpływu na końcowy wynik gry.
Celem potwierdzenia, że ujawnione urządzenia są automatami do gier w myśl ustawy o grach hazardowych, w trakcie postępowania karnego – skarbowego, organ administracji powołał w charakterze biegłego Spółkę B Instytucja Specjalistyczna z siedzibą w L. Z opinii sporządzonej [...] r. przez biegłego sądowego P. H. wynikało, że skontrolowane urządzenia Istars bez numeru oraz Istars nr [...] posiadają cechy zewnętrzne charakterystyczne dla automatu do gier hazardowych, zaś na zapisie audiowizualnym dostarczonym do badania rozpoznano zainstalowaną
w urządzeniach grę losową. We wnioskach końcowych biegły sądowy stwierdził, że badane urządzenia mogą być wykorzystywane do celów komercyjnych, a w konsekwencji spełniają kryteria wskazane w art. 2 ust. 5 u.g.h.
Postanowieniem z [...] r. organ I instancji wszczął z urzędu wobec skarżącego postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z ujawnieniem niezarejestrowanych automatów do gier. W ramach tego postępowania skarżący, na wezwanie organu, przedłożył m. in. umowę przeniesienia praw i obowiązków z 29 maja 2017 r., której przedmiotem było przekazanie przez C S.M. wszelkich praw i obowiązków wynikających z umowy najmu lokalu położonego w R. przy ul. [...] skarżącemu. Ponadto organ ustalił, że skarżący w dniu 26 lipca 2017 r. zawarł z [...] firmą - D Odział w Polsce z siedzibą w R. (dalej: D) umowę najmu 147 m2 wskazanej nieruchomości za kwotę [...] zł netto miesięcznie, a następnie tego samego dnia zawarł drugą umowę z firmą D na mocy, której Spółka ta oddała w najem skarżącemu 139 m2 nieruchomości za tym samym wskazanym wyżej miesięcznym wynagrodzeniem. W dniu 26 lipca 2017 r. zawarta została również kolejna umowa, tym razem była to umowa dzierżawy pomiędzy wydzierżawiającym D a najemcą E s.r.o. z siedzibą w P., zgodnie z którą najemca bierze w najem powierzchnię przedmiotowego lokalu celem uruchomienia gier.
W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego organ I instancji decyzją z [...] r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości [...] zł jako posiadaczowi zależnemu lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona była działalność gospodarcza, handlowa lub usługowa.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Rozstrzygnięciu zarzucił:
1. naruszenie art. 2 u.g.h. poprzez przyjęcie że automaty do gier Istars bez numeru oraz Istars nr [...] wyczerpują definicję automatu do urządzania gier losowych, w sytuacji gdy ustalenia organu I instancji są sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym w szczególności z załączoną opinią, z której wynika, że urządzenia te nie podlegają restrykcji ustawy o grach hazardowych,
2. sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym polegającym na uznaniu, że zawarte umowy pomiędzy skarżącym a Spółką D są pozorne i mają na celu rozmycie odpowiedzialności za prowadzenie nielegalnego przedsięwzięcia, w sytuacji gdy takie stwierdzenie stanowi jedynie domysł organu, a w aktach brak jest na takie stwierdzenie jakichkolwiek dowodów,
3. sprzeczność istotnych ustaleń organu I Instancji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym polegającym na uznaniu, że skarżący jest posiadaczem zależnym lokalu A, w sytuacji gdy nie był posiadaczem zależnym wydzielonej części lokalu, w której znajdowały się wskazane wyżej automaty,
4. naruszenie przepisu art. 89 §1 ust. 3 i 4 w zw. z art. 90 ust. 1 pkt 1 u.g.h., które miał wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej w sytuacji, gdy skarżący nie był posiadaczem zależnym wydzielonej części lokalu, w której znajdowały się wskazane wyżej automaty.
Zaskarżoną decyzją, organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, uznając podniesione zarzuty za nieskuteczne. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał przepisy prawa materialnego, związane z działalnością w zakresie urządzania gier na automatach, zawarte są w ustawie o grach hazardowych, w szczególności zwrócił uwagę na art. 2 ust. 3-5, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 oraz art. 23a. Podkreślił, że w światle powołanych przepisów nałożenie kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. wymaga ustalenia: czy automaty do gier oferują gry w rozumieniu przepisów ustawy, czy są zarejestrowane, czy w lokalu, w którym znajdowały się automaty prowadzona była działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa oraz ustalenie posiadacza zależnego lokalu.
Organ odwoławczy, powołując się na ustalenia poczynione na podstawie opinii biegłego oraz eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych, uznał, że eksploatowane w lokalu automaty oferowały gry w rozumieniu art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, tj. gry na urządzeniach elektronicznych o charakterze losowym. Ponadto wskazał, że automaty te nie były zarejestrowane, zaś w lokalu prowadzona była działalność gospodarcza.
Odnosząc się natomiast do kwestii spornej, jaką jest uznanie skarżącego za posiadacza zależnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że zebrane w sprawie dowody wskazują, że dwie [...] spółki prawa handlowego tj. E s. r. o. z siedzibą w P. oraz D s.r.o. sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w R. działały wspólnie i w porozumieniu w celu organizowania nielegalnych gier na automatach poza kasynem gier, a więc niezgodnie z przepisami prawa polskiego. W szczególności organ uznał, że umowy zawarte 26 lipca 2017 r. pomiędzy Spółką D a skarżącym są pozorne i mają na celu rozmycie odpowiedzialności za nielegalne przedsięwzięcie. Z umów tych wynika bowiem, że skarżący najpierw oddaje w najem Spółce D całą powierzchnię lokalu (147 m2), po czym w tym samym dniu D oddaje znów w najem skarżącemu 139 m2 powierzchni tego lokalu, pozostawiając rzekomo sobie 8 m2 tej powierzchni, którą następnie tego samego dnia wydzierżawia Spółce E s.r.o. celem uruchomienia urządzeń do gier. W dodatku w obu umowach zawartych pomiędzy Spółką D a skarżącym strony ustalają taką samą cenę za najem. W ocenie organu takie postępowanie nie znajduje żadnego logicznego i ekonomicznego uzasadnienia. Również sam skarżący podczas przesłuchania w charakterze świadka nie potrafił tej sytuacji w jakikolwiek sposób wytłumaczyć, co tylko potwierdza stanowisko organu.
Organ nie dał przy tym wiary zeznaniom D.G. – prezesa Spółki D, który twierdził, że nie wie kto jest właścicielem zatrzymanych automatów. Spółka D s.r.o. uczestniczyła bowiem w urządzaniu gier wyszukując odpowiednie lokale i dzieląc się zyskami z ich urządzania z właścicielem urządzeń. Znamiennym jest też fakt, iż D zgodnie z umową zawartą z E s.r.o. miała zysk w postaci 90% przychodu, a faktyczny właściciel urządzeń tylko 10%.
Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że współpraca dotycząca organizowania nielegalnych gier na automatach przez obie w/w spółki istniała nie tylko w w/w lokalu. Fakty te zostały potwierdzone w innych postępowaniach prowadzonych przez organ podatkowy i jest to fakt znany z urzędu, który na podstawie art. 187 § 3 O.p. nie wymaga przeprowadzenia dowodu.
Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o grach hazardowych, karze pieniężnej podlega posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Z uwagi jednak na fakt, iż ustawa o grach hazardowych nie zawiera definicji "posiadacza zależnego" ani "posiadacza samoistnego" zastosowanie w tym zakresie znajdą przepisy art. 336 Kodeksu cywilnego. W tym kontekście argumentował, że skarżący był posiadaczem zależnym lokalu, w którym znajdowały się automaty do gier. Jako najemca lokalu, skarżący nie dysponował nim swobodnie jako posiadacz i nie sprawował nad nim władztwa samodzielnie, był więc posiadaczem zależnym lokalu, co wynikało z umowy przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy najmu zawartej 25 lipca 2014 r. pomiędzy przekazującym C S.M. z siedzibą w R. a przejmującym: T.G. F z siedzibą w Ż. oraz wynajmującym I.P. Powyższe ustalenia pozostają zatem w sprzeczności z twierdzeniami skarżącego, że lokalem dysponowała Spółka E s.r.o. w P.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że w toku przeprowadzonego postępowania nie dopatrzył się po stronie organu I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego, uzasadniających uchylenie skarżonej decyzji. Zostały bowiem podjęte wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie można zarzucić dowolności.
Końcowo odnosząc się do przedłożonej przez skarżącego opinii technicznej z [...] r. nr [...] wykonanej przez B.B. – rzeczoznawcę i biegłego w zakresie elektroniki i informatyki, organ odwoławczy wyjaśnił, że opinia ta ma charakter prywatny i sporządzona została w oparciu o stan faktyczny zupełnie innej sprawy. Opinia została wykonana na zlecenie podmiotu nie mającego związku ze sprawą, przed przeprowadzoną kontrolą i przed wszczęciem postępowania w sprawie.
Pismem z [...] r. skarżący wniósł skargę, w której nie sprecyzował żadnych zarzutów i wniosków.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że rozstrzygnięcia te nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym, w konsekwencji skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jednocześnie Sąd uznał za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy dokonane przez działające w jej ramach organy administracji, przyjmując je za własne, co czyni zbędnym ich ponowne referowanie (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
Materialnoprawną podstawę wydanych przez organy aktów stanowiły przepisy cytowanej wyżej ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych,
w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli tj. 28 lipca 2017 r.
W związku z powyższym należye wskazać, że w dniu 1 kwietnia 2017 r. weszły
w życie przepisy ustawy z 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), na mocy których zmieniono przepis art. 89 ustawy o grach hazardowych ustanawiający odpowiedzialność podmiotu urządzającego gry.
Zgodnie z treścią art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy, nadaną przez art. 1 pkt 67 ustawy nowelizującej, karze pieniężnej podlega posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. stanowi natomiast, że karze pieniężnej podlega posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego.
Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w tym przypadku wynosi 100 000 zł od każdego automatu, o czym stanowi art. 89 ust. 4 pkt 3 ustawy.
W powołanych wyżej przepisach art. 89 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ustawodawca posłużył się pojęciami posiadacza zależnego, posiadacza samoistnego oraz lokalu, których jednak nie zdefiniował w ustawie o grach hazardowych. Dla prawidłowego odkodowania znaczenia powyższych pojęć istotne znaczenie mają przepisy Kodeksu cywilnego, bowiem instytucja posiadania (samoistnego i zależnego) należy do sfery uregulowań prawa cywilnego. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie samoistne rzeczy polega na faktycznym wykonywaniu w stosunku do niej wszelkich uprawnień, które składają się na treść prawa własności, a zatem, co do zasady, przynależą właścicielowi (art. 336 k.c.). Oznacza to, że ten, kto jest posiadaczem samoistnym rzeczy, powinien być przez otoczenie postrzegany jako jej właściciel.
Dla samoistnego posiadania rzeczy konieczne jest zatem sprawowane nad nią faktycznego władztwa (corpus) oraz zamiar władania nią dla siebie (cum animo rem sibi habendi). Posiadacz zależny natomiast włada rzeczą w zakresie innego prawa niż własność, dlatego czynnik woli (animus) stanowi kryterium, które pozwala odróżnić posiadanie samoistne od posiadania zależnego. W orzecznictwie podkreśla się, że tak jak posiadacz samoistny nie traci posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w posiadanie zależne, tak też w drodze analogii do art. 337 k.c. - posiadacz zależny nie traci posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne (por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 listopada 1993 r., sygn. akt II CRN 130/03 - Biuletyn SN 1994/1/21). Sąd podziela powyższy pogląd prawny.
Na gruncie ustawy o grach hazardowych rzeczą znajdującą się w posiadaniu zależnym, którą władanie jest podstawą orzeczenia kary jest lokal. Zarówno orzecznictwo jak i doktryna posiłkując się pojęciami wypracowanymi na gruncie prawa prywatnego wskazują, że za "lokal" należy uznawać "wszelkie powierzchnie wydzielone w sposób wyraźny (np. ścianami, odrębnym wejściem), w tym pomieszczenia znajdujące się również w ramach innego obiektu lub lokalu" (por. S. Radowicki w: Ustawa o grach hazardowych..., op. cit. i zawarte tam odwołania do art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali oraz art. 2 pkt 3 lit. a i b ustawy o prawach konsumenta). Podkreśla się jednak, że odpowiedzialność administracyjna dotyczy posiadacza lokalu rozumianego jako lokal samodzielny czyli taki, z którego można korzystać bez konieczności korzystania z innego lokalu i jego pomieszczeń (por. wyrok WSA w Kielcach z 26 czerwca 2019 r., II SA/Ke 350/19, CBOSA). Podnosi się również, że przedmiotem posiadania, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o grach hazardowych. powinien być "cały lokal", a nie wydzielona jego część, a tym bardziej fragment jego powierzchni (por. wyrok WSA w Szczecinie z 4 marca 2020 r., I SA/Sz 5/20, CBOSA). Tożsame stanowisko co do treści normatywnej art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. zajęły wojewódzkie sądy administracyjne: w Gorzowie Wielkopolskim (por. wyrok z 19 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Go 851/20) oraz w Gdańsku (por. wyrok z 13 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 1028/20), a także Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II GSK 749/20). Lokal posiada zatem cechę samodzielności, o ile funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu (por. WSA w Warszawie w wyroku z 10 września 2019 r, sygn. akt V SA/Wa 1222/18).
Prezentowana wykładnia jest również zgodna z celem wprowadzonej regulacji. Intencją ustawodawcy było bowiem ograniczenie czy też wyeliminowania hazardu jako zachowania niekorzystnego dla społeczeństwa. Wprowadzone kary, aby były efektywnie wykonywane muszą odnosić się do osób prowadzących rzeczywistą działalność (np. gastronomiczną), a tym samym mających realną możliwość unikania zachowań nieakceptowanych np.: poprzez odmowę instalacji automatu w prowadzonym lokalu. Nakładanie kar na posiadaczy lokalu, a nie posiadaczy części lokalu (np. kilku metrów kwadratowych), ma skłonić ich do odmowy instalowania niezarejestrowanych automatów w lokalach.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd podzielił prawidłowe ustalenia organu, że skarżący zawierając 29 maja 2017 r.
z C S.M. umowę przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy najmu lokalu położonego w R. przy ul. [...] stał się posiadaczem zależnym. Przymiotu tego, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie utracił w wyniku zawarcia w dniu 26 lipca 2021 r. umowy najmu 147 m² powierzchni przedmiotowego lokalu z [...] Spółką D, która to następnie tego samego dnia z powrotem oddała skarżącemu w najem prawie całość lokalu (139 m²) za takim samym wynagrodzeniem, zaś pozostałą część powierzchni (8 m²) wydzierżawiła E s.r.o. w P. Słusznie uznały organy administracji, że powierzchnia wydzierżawiona E s.r.o. w P. przez Spółkę D nie stała się samodzielnym lokalem, w dalszym ciągu pozostawała częścią całego lokalu gastronomicznego, w którym co jest poza sporem skarżący prowadził działalność gastronomiczną tj. A. Urządzenia stały w miejscu, do którego wchodziło się z sali konsumpcyjnej.
Nie można bowiem uznać, jak tego oczekuje skarżący, że wskutek podnajęcia przez [...] Spółkę D podmiotowi trzeciemu jedynie 8 m²
z 147 m² całej powierzchni lokalu skarżący utracił status posiadacza zależnego. Co więcej skarżący zawarł umowę ze Spółką D wbrew postanowieniom umowy z 25 lipca 2014 r., na podstawie której sam był najemcą lokalu, nieuprawnionym do dysponowania bez zgody wynajmującego jego powierzchnią.
Zdaniem Sądu istotne jest również to, że automaty do gier nie znajdowały się w niezależnej części lokalu, zaś sam skarżący wiedział, że w automaty służą do przeprowadzania gier, umożliwiał dostęp do automatów w godzinach pracy baru nieograniczonej ilości graczy i zabezpieczał zasilanie w energię elektryczną.
W konsekwencji uznać należy, że zawarte umowy nie pozbawiły skarżącego przymiotu posiadacza zależnego całego lokalu gastronomicznego i nie mogły spowodować zwolnieniem go od odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy. Dla ustalenia odpowiedzialności nie ma zatem znaczenia, kto jest faktycznym właścicielem automatu do gier, ponieważ okolicznością decydującą dla wymierzenia przedmiotowej kary jest ustalenie, że skarżący użytkował lokal,
w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty. Podobnie dla przypisania omawianej odpowiedzialności bez znaczenia pozostaje kwestia ustalenia podmiotu urządzającego gry na spornym automacie, czy też innych jeszcze uczestników tego procederu. Na akceptację zasługuje zatem dokonana przez orzekające organy analiza umów i wyrażone na tej podstawie stanowisko co do uznania skarżącego za posiadacza zależnego.
Kolejnym warunkiem, od spełnienia którego zależało przypisanie skarżącemu odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. było ustalenie, czy gry prowadzone na przedmiotowym automacie spełniały przesłanki z art. 2 ust. 3-5 tej ustawy. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W myśl art. 2 ust. 4 ww. ustawy wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Stosownie zaś do art. 2 ust. 5 ww. ustawy grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia (art. 3).
W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, organy dokonały prawidłowej kwalifikacji uznając, że automaty umieszczone w lokalu objętym kontrolą umożliwiają urządzanie gier, które wypełniają definicję gier opisaną w art. 2 ust. 5 u.g.h. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w przeprowadzonym przez funkcjonariuszy celnych eksperymencie procesowym oraz opinii biegłego sądowego, które to wykazały losowy charakter gier zainstalowanych na automatach w skontrolowanym lokalu. Materiał dowodowy potwierdza też, że wygrana w grze nie zależała od umiejętności, zręczności czy refleksu gracza zaś warunkiem ich uruchomienia była konieczność zakredytowania odpowiednią kwotą pieniędzy, za którą gracz otrzymywał punkty kredytowe przeznaczone na prowadzenie gier. Automaty nie pozwalały na uzyskanie wygranej pieniężnej wypłacanych bezpośrednio przez urządzenie. Jednocześnie nie jest sporne, że przedmiotowy automat został umieszczony w lokalu niebędącym kasynem gry oraz - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 23a u.g.h. - nie był zarejestrowany przez właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego. Przedstawione wyżej ustalenia prawidłowo uznane zatem zostały przez organy za wypełniające znamiona czynu opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o grach hazardowych.
Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd wniesioną w sprawie skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło