III SA/Gl 596/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2008 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym – jak uściśliła na wezwanie referendarza sądowego w piśmie z dnia [...] r. –zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek, podniosła w szczególności, że wychowuje dwójkę dzieci oraz że jej małżonek nie ma możliwości przyczyniania się do ich utrzymania, ponieważ jest osobą [...]. Stwierdziła zarazem, że jej wynagrodzenie – w kwocie zwolnionej przez organ egzekucyjny – wynosi [...] zł oraz że nie posiada majątku, poza prawem do nieruchomości, w której zamieszkuje. Wnioskodawczyni zwróciła również uwagę na swoje problemy zdrowotne (kilkuletnie leczenie w [...]). Skarżąca była dwukrotnie wzywana do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, m. in. poprzez nadesłanie zaświadczenia jej pracodawcy o wysokości wypłacanego jej wynagrodzenia, określającego formę, w jakiej następuje wypłata, tj. gotówkową czy bezgotówkową – na rachunek bankowy oraz wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez nią i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby, np. w związku z zajęciem, uzyskanie takiego wyciągu nie było możliwe, należy nadesłać zaświadczenie banku informujące o wysokości zajęć, o sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku). Odpowiadając na te wezwania, skarżąca nadesłała w szczególności: zaświadczenia pracodawcy o zarobkach z dni [...] i [...] r. (według pierwszego z nich średnie wynagrodzenie miesięczne netto wynosiło [...] zł, zaś wedle drugiego – [...] zł; oba zaświadczenia zawierają informację, że "wynagrodzenie jest obciążone wyrokami sądowych w wysokości" odpowiednio [...] zł i [...] zł), dokumentację związaną z utrzymaniem mieszkania (m.in. pismo spółdzielni mieszkaniowej z dnia [...] r. wyrażające zgodę na ratalną spłatę zaległości w kwocie [...] zł), z leczeniem i stanem zdrowia skarżącej oraz jej córki i z odmową przyznania [...] synowi skarżącej (m. in. z odpisu uzasadnienia wydanej w tym zakresie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. wynika, iż dochód w rodzinie strony wynosi [...] zł netto), odpis postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] r., którym wyrażono zgodę na dokonywanie miesięcznych wypłat z rachunku bankowego w kwocie [...] zł, pozew o zasądzenie od skarżącej kwot o łącznej wysokości [...] zł oraz odpis wspólnego zeznania podatkowego skarżącej i jej małżonka za [...] r. (tylko skarżąca wykazała w nim przychody – w przeważającej mierze ze stosunku pracy, w wysokości [...] zł) oraz odpisy świadectwa zwolnienia małżonka skarżącej i decyzji z dnia [...] r. uznającej go za osobę [...] i odmawiającej mu przyznania prawa do [...]. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że materiał dowodowy nadesłany przez stronę na aż dwa obszerne wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie daje podstaw do uwzględnienia jej żądania w całości. Nie chodzi przy tym jedynie o to, że uzyskuje ona stały dochód, lecz przede wszystkim o to, że przedstawiona dokumentacja uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę wysokości tego dochodu, w szczególności co do rozmiarów zajęcia egzekucyjnego ograniczającego jej wynagrodzenie. Przedłożone przez wnioskodawczynię zaświadczenia o zarobkach dostarczają bowiem sprzecznych informacji zarówno co do wysokości zarobków, jak i skali zajęcia, a rozbieżności w rozpatrywanej materii potęgują ustalenia poczynione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które w uzasadnieniu nadesłanej decyzji z dnia [...] r. przyjęło jeszcze inną wartość dochodów netto w rodzinie skarżącej. Co więcej, powyższe dane nie znajdują potwierdzenia w treści postanowienia organu egzekucyjnego zezwalającego na dokonywanie miesięcznych wypłat z zajętego rachunku bankowego strony, gdyż dopuszczona kwota tych wypłat nie pokrywa się z kwotami, jakie według zaświadczeń o zarobkach pozostają do dyspozycji skarżącej po potrąceniu kwot zajętych w toku egzekucji. Wątpliwości tych nie można zatem rozwiać, co stanowi rezultat niewłaściwego wykonania wezwań do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Strona nie nadesłała wszak zaświadczenia wystawionego przez bank i nie dopilnowała, aby zaświadczenia jej pracodawcy miały wymaganą treść, m. in. wskazywały formę wypłaty wynagrodzenia. Powyższy stan rzeczy nie pozwala zaś wykluczyć wielu możliwości (hipotez) odnoszących się do jej sytuacji majątkowej, ukazujących tę sytuację w różnorodnym świetle. Może przecież wchodzić w rachubę nawet taka ewentualność, że wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie w gotówce – pomniejszone o wspomniane w zaświadczeniach jej pracodawcy zajęcia, a nadto może korzystać, w zakresie oznaczonym przez organ egzekucyjny, ze środków zgromadzonych na jej rachunku bankowym. Niemniej jednak całkowita odmowa uwzględnienia wniosku skarżącej może pociągnąć za sobą niebezpieczeństwo powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 tego Prawa, m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego wniosek zachodzi przesłanka do przyznania prawa pomocy właśnie w tym zakresie. Na rzecz takiej konstatacji przemawia fakt, że wobec [...] małżonka wnioskodawczyni jedynie na niej spoczywa ciężar utrzymania całej rodziny, co sprawia, iż kwota jej wynagrodzenia nie może być uznana za wygórowaną, nawet jeśli zostałaby ona zwiększona o środki pozyskane z rachunku bankowego. Jest tak tym bardziej dlatego, iż strona stoi przed koniecznością poniesienia kosztów sądowych w wielu innych sprawach, jakie toczą się obecnie przed Sądem, a już w chwili obecnej wykazuje problemy z bieżącą regulacją podstawowych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Nie można również tracić z pola widzenia problemów zdrowotnych skarżącej oraz rozmiarów jej zobowiązań publiczno i prywatnoprawnych, których spłata przekracza jej możliwości finansowe. Na marginesie warto zauważyć, iż nieuwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego nie stoi w sprzeczności z dyrektywami wynikającymi z przysługującego stronie prawa do sądu. Udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest bowiem konieczny na obecnym etapie postępowania, skoro – zgodnie z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.