III SA/Gl 596/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od każdorazowej opłaty sądowej ponad kwotę 200 złotych (słownie: dwieście złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Strona skarżąca – A. M. reprezentowana przez adwokata M. O. w treści skargi z dnia 18 marca 2014 r. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego. W uzupełnieniu tego wniosku Strona skarżąca wskazała, że razem z mężem są osobami bezrobotnymi, obecnie bez prawa do zasiłku. Podniosła, iż do maja 2014 r. ich źródłem utrzymania był zasiłek męża. W chwili obecnej z ledwością utrzymują siebie i 17-letnią córkę z dotychczas posiadanych pieniędzy. Zaakcentowała, że jest zobowiązana do spłaty dwóch kredytów bankowych: zaciągniętego na firmę oraz pod budowę domu o pow. ok. [...] m2, który stanowi jedyny składnik jej majątku. Dane te potwierdziła nadesłanymi przy pismach z dnia 28 lipca 2014 r. i 5 sierpnia 2014 r. dokumentami źródłowymi, z których ustalono, że skarżąca zamieszkuje wraz z rodziną w domu należącym do córki o pow. [...] m2 (vide: odpis z księgi wieczystej). Z tytułu jego użytkowania posiada zaległości w opłatach za energię elektryczną (299,45 zł i 5,70 zł) oraz wywóz śmieci (178,47 zł). Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił przyznanie prawa pomocy Stronie skarżącej. Pismem z dnia 4 września 2014 r. Strona skarżąca złożyła sprzeciw od opisanego postanowienia referendarza sądowego wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pełnomocnik A. M. stwierdził, że Skarżąca w sposób nie budzący wątpliwości wykazała, iż nie może podnieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podniósł, iż Strona skarżąca nie posiada możliwości udokumentowania okresowych dochodów otrzymywanych z prac dorywczych czy też pomocy finansowej otrzymywanej okazjonalnie od rodziny. Wskazał, że okoliczności te są niemożliwe do udokumentowania, ponieważ nie istnieją dokumenty je potwierdzające, podkreślił jednocześnie, iż te minimalne wpływy zapewniają przeżycie rodzinie A. M. i nie maja przełożenia na brak możliwości poniesienia przez nią jakichkolwiek kosztów sądowych. Do sprzeciwu pełnomocnik Strony skarżącej nie dołączył żadnych dokumentów. Zarządzeniem z dnia 16 września 2014 r. pełnomocnik A. M. został wezwany do przedłożenia następujących dokumentów: - zeznania podatkowego za rok 2013 złożonego przez Stronę skarżącą – A. M. lub zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ podatkowy potwierdzającego, iż zeznanie za rok 2013 nie zostało złożone z uwagi na brak dochodów, - aneksu do umowy o kredyt hipoteczny nr [...] zawierającego wskazanie numeru rachunku bankowego na który złożono dyspozycję wypłaty przedmiotowego kredytu hipotecznego; - odpisu pełnego z księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. dla nieruchomości znajdującej się w Ż. nr działki [...] (KW nr [...]) - wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych Strony skarżącej oraz R. M., obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (w przypadku, gdyby te rachunki były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty), - oświadczenie czy Strona skarżąca lub R. M. korzystają ze świadczeń z Ośrodka Pomocy Społecznej, jeżeli tak, to w jakiej formie i w jakiej wysokości (należało przedłożyć stosowne decyzje wydane w tym przedmiocie), natomiast w przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej należało wskazać inne źródła dochodu, z których pokrywane są koszty bieżącego utrzymania W odpowiedzi na opisane wezwanie pełnomocnik A. M. pismem z dnia 30 września 2014 r. przedłożył odpis zupełny z księgi wieczystej nr [...], zaświadczenia z "A" S. A. oraz "B" S.A. dotyczące rachunku bankowego R. M., oświadczenie Strony skarżącej o nie korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej. Jednocześnie pełnomocnik Strony skarżącej wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia pozostałych dokumentów, natomiast pismem z dnia 7 października 2014 r. pełnomocnik A. M. wskazał, iż Skarżąca nie jest w stanie przedłożyć aneksu do umowy kredytowej, gdyż został zgubiony, a uzyskanie jego odpisu z banku wymaga wszczęcia odpowiedniej procedury, co zdaniem pełnomocnika nie jest możliwe w zakreślonym przez sąd terminie. Do tego pisma dołączono zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. o braku złożenia zeznania podatkowego za rok 2013 przez A. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że Strona skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zatem odnosząc się do wniosku A. M., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca udokumentował swój aktualny stan majątkowy w sposób pozwalający stwierdzić, że spełnia przesłanki pozwalające uwzględnić jego wniosek w przeważającej części. Z oświadczenia A. M. wynika, że aktualnie, w jej trzyosobowym gospodarstwie domowym, uzyskiwane są jedynie dochody z praw dorywczych, a także Strona skarżąca korzysta z pomocy finansowej rodziny. Zarówno A. M., jak i jej mąż są zarejestrowani jako osoby bezrobotne bez prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, natomiast córka skarżącego nie osiąga dochodu. Wprawdzie wnioskodawca i jej małżonek mają stosunkowo wysokie zaległości z tytułu zobowiązań, zarówno cywilnoprawnych, jak i publicznoprawnych, jednakże z przedstawionych dokumentów trudno wywnioskować na jakim etapie budowy znajduje się dom na który A. i R. M. zaciągnęli kredyt budowlany. Nadto nie wykazano żadnych kosztów utrzymania tego domu, pomimo, że został on podłączony do kanalizacji i posiada instalację elektryczną. Wątpliwości Sądu budzi fakt nie przedłożenia przez pełnomocnika Strony skarżącej aneksu do umowy kredytowej, gdzie powinno być wskazane konto bankowe na które bank przelewał kolejne transze kredytu. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, iż przedmiotowy aneks został zgubiony, a uzyskanie jego odpisu z banku wymaga wszczęcia odpowiedniej procedury, co jego zdaniem nie jest możliwe w zakreślonym przez sąd terminie. Pomimo wskazanych wątpliwości Sąd uznał, iż sytuacja materialna Strony skarżącej jest rzeczywiście trudna. Sąd stanął na stanowisku, iż A. M. nie byłaby w stanie ponosić kosztów sądowych w całości bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego swojej rodziny i jej samej. Sąd mając na uwadze przytoczone wątpliwości uznał jednakże, iż uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 200 zł nie wykracza poza możliwości finansowe Strony skarżącej. Mając powyższe, orzeczono jak na wstępie, na mocy art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 260 P.p.s.a.