III SA/Gl 600/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.odmówił L. G. (dalej jako skarżący) zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. W podstawie prawnej organ powołał art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 z późn. zm. – dalej jako ustawa o COVID-19), w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 z późn. zm.). Natomiast w uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżący, zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r., prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 46.90Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r. Nie zgadzając się z powyższym pismem z [...] skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego treści wyjaśnił, że prowadzi indywidualną działalność gospodarczą pod firmą "A" L. G. Ta działalność jest zarejestrowana pod kodem PKD 46.90Z. Oprócz tej działalności jest wspólnikiem spółki cywilnej "B" Spółka cywilna R. D., L.G. Spółka ta działa w obszarach, na które rząd nałożył obostrzenia COVID-19. Jej kod PKD uprawnia do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] nr [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że spółka cywilna nie podlega rejestracji, ma jednak nadany NIP i REGON oraz wpisany w rejestrze kod PKD prowadzonej działalności gospodarczej. Wspólnicy spółki cywilnej jako przedsiębiorcy muszą się zarejestrować w CEIDG, a przy rejestracji podają kod PKD przeważającej działalności. Jednocześnie organ podkreślił, że przy rozpatrywaniu wniosków o zwolnienie z obowiązku opłacania składek istotne znaczenie ma rodzaj przeważającej działalności prowadzonej na wskazany dzień przez płatnika składek ubiegającego się o pomoc. Zatem wspólnik spółki cywilnej oraz sama spółka traktowani są przez ZUS jako samodzielni/odrębni płatnicy składek. W zależności zatem od wnioskodawcy (wspólnik spółki cywilnej lub spółka) składającego stosowny wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, ZUS procedując taki wniosek zobligowany jest do ustalenia kodu PKD właściwego wyłącznie dla wnioskodawcy. Ważne jest aby kod PKD przeważającej działalności płatnika składek, który wnioskuje o pomoc uprawniał do jej udzielenia. Jeżeli spółka złożyła wniosek RDZ i wykazała kod PKD, który nie został wymieniony w ustawie, to zwolnienie nie będzie przysługiwało. Nie ma przy tym znaczenia, że wspólnik tej spółki ma wykazany w rejestrze REGON kod PKD przeważającej działalności uprawniający do zwolnienia. Analogicznie należy także rozpatrywać wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek przez wspólników spółki. W tym przypadku istotne znaczenie będzie miał kod PKD działalności wskazanej w rejestrze REGON dla danego wspólnika. Dokonana weryfikacja konta płatnika z uwzględnieniem danych zawartych w CEIDG oraz REGON wykazała, że na dzień 30 września 2020 r. skarżący prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 46.90.Z, który to kod nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r. dlatego też zwolnienie z obowiązku opłacania składek za wnioskowany okres nie zostało przyznane. Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jej uchylenia w całości. Rozstrzygnięciu zarzucił: - naruszenie obowiązujących przepisów prawa; - zaniechanie rozpoznania w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego oraz wadliwą jego ocenę polegającą na przyjęciu założenia, że przedsiębiorca prowadzący indywidualną działalność gospodarczą oraz będący wspólnikiem spółki cywilnej posiada jeden kod PKD przeważającej działalności gospodarczej; - rozstrzyganie wszelkich wątpliwości na niekorzyść wnioskodawcy bez podejmowania działań niezbędnych do ich wyjaśnienia, z rażącym naruszeniem zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony; - dokonanie oceny dowodów w sposób całkowicie dowolny. Powołując się na wpis w CEIDG podał, że kod PKD przeważający 46.90Z dla miejsca prowadzenia działalności gospodarczej indywidualnej dotyczy siedziby firmy prowadzonej pod adresem ul. [...]w K. Natomiast kod PKD 93.29Z jest kodem przeważającym dla miejsc prowadzenia działalności gospodarczej w dodatkowych stałych miejscach prowadzenia działalności spółki "B" w K. ul. [...], w R. ul. [...], w S. ul. [...], w B. ul. [...]oraz w C. przy [...]. Dokonanie rejestracji indywidualnej działalności gospodarczej, przedsiębiorcy, który jest jednocześnie wspólnikiem spółki osobowej jaką jest spółka cywilna niejako wymusza podanie kodu PKD dla siedziby i stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej prowadzonej indywidualnie. Natomiast podanie kodu PKD przeważającego dla pozostałych stałych miejsc prowadzenia działalności gospodarczej, w tym prowadzonych przez wspólnika spółki cywilnej następuje w pozostałej części wniosku składanego do CEIDG. Dodatkowo skarżący podkreślił, że ustawa o COVID-19 w art. 31 zo ust. 10 nie precyzuje, w którym miejscu prowadzonej działalności gospodarczej ma być wskazany przeważający rodzaj działalności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z [...] pełnomocnik skarżącego wskazał przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania, które organ naruszył to jest tj.: - art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 poprzez błędną wykładnię; - art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 7a, art. 81a § 1, art. 8, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 zq ust. 7 i 8 ustawy o COVID-19 przez ich niewłaściwe zastosowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wystąpił o zwolnienie go z obowiązku opłacenia składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID 19 jako przedsiębiorca prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą, a zatem płatnik posiadający indywidualny tytuł do ubezpieczenia społecznego. Spółka cywilna "B" R. D., L. G. a uzyskała zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek jako płatnik wobec jej pracowników w odrębnych postępowaniach, wszczętych na podstawie odrębnych wniosków. Tak też zinterpretował sytuację organ w zaskarżonej decyzji, pisząc w jej uzasadnieniu, że przymiot płatnika składek mogą mieć zarówno wspólnicy spółki cywilnej, jak i sama spółka. W zależności zatem od tego, kto jest wnioskodawcą (wspólnik spółki cywilnej czy spółka) konieczne jest ustalenie kodu PKD właściwego wyłącznie dla wnioskodawcy. Jest to stanowisko prawidłowe, znajdujące potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego (patrz wyroki z 26 marca 2008 r., sygn. akt I UK 251/07 oraz z 13 stycznia 2009 r., syn. akt II UK 146/08). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez SN, samo uczestnictwo w spółce cywilnej nie uzasadnia jeszcze statusu prowadzącego działalność gospodarczą, konieczne jest ustalenie, czy wspólnik zajmuje się tą działalnością, czy ją prowadzi na podstawie przepisów o działalności gospodarczej, czyli przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity w Dz.U.2017.2168). Skarżący twierdzi, że w ramach spółki cywilnej "B" R. D., L. G. prowadzi działalność gospodarczą, co by oznaczało, że ma z tej racji indywidualny tytuł do ubezpieczenia społecznego. Kwestia ta nie znalazła wyrazu w zaskarżonej decyzji, a wymaga ustosunkowania się organu. O ile organ nie kwestionuje tego faktu, czym można by tłumaczyć jego milczenie, to mamy do czynienia z przedsiębiorcą, który prowadzi działalność gospodarczą w różnych przedmiotach i formach prawnych, jak również, co wynika ze skargi, w kilku miejscach. Ustalenie w takim przypadku przeważającej działalności gospodarczej dla przedsiębiorcy wymaga rozważenia jego sytuacji prawnej w szerszym kontekście niż tylko w odniesieniu do działalności prowadzonej jako firma "A" L. G. i uwzględnienia faktu, że prowadzona przez niego działalność w ramach spółki cywilnej opatrzona jest kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek (kod 93.29A). Koniecznym będzie również ustosunkowanie się organu do tych twierdzeń skarżącego, które podniósł w skardze, a zgodnie z którymi ustawa o COVID 19 nie precyzuje, w którym miejscu prowadzonej działalności gospodarczej ma być wskazany kod przeważającej działalności gospodarczej a wniosek CEIDG wypełnił zgodnie z instrukcją, wskazując kody dla poszczególnych miejsc prowadzenia działalności gospodarczej. Bez tych wszystkich ustaleń decyzja jest przedwczesna. Zgodnie z art. 31zt ustawy o COVID 19 obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek, co oznacza w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Te z kolei wymagają, by w toku postępowania organy administracji publicznej stały na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ nie sprostał tym wymogom, nie uwzględnił i nie rozważył wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie zastosował się również do normy z art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (tak zwana zasada przekonywania). Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz.U. z 2019 r. nr 2325 ze zm.) uznając, że uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczą kwestii istotnych dla uprawnienia skarżącego do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek.