III SA/Gl 604/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia WSA Krzysztof Kandut po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi H.S. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. postanowieniem z [...] r. nr [...] , stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania H. S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] r. nr [...] , o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). W podstawie prawnej powołał art. 134 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 10 ust. 2 i art. 29 ust. 1, 1a, 2 i 8 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. nr 98, poz. 634, ze zm.). Organ przedstawiając stan faktyczny wyjaśnił, że decyzja pierwszoinstancyjna z [...] r. nr [...] , zawierająca prawidłowe pouczenie strony o trybie i terminie na wniesienie odwołania, została doręczona H. S. w dniu [...] , co wynika z daty zwrotnego potwierdzenia odbioru dokumentu. Odwołanie od tej decyzji strona złożyła [...] r. (data stempla pocztowego). W dniu [...] r. organ odwoławczy wezwał H.S. na podstawie art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 3 K.p.a. do usunięcia braków formalnych, w postaci braku podpisu na złożonym odwołaniu, w terminie 7 dni od doręczenia niniejszego wezwania, doręczonego stronie [...] r. W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) H. S. przesyłała odpis odwołania z uzupełnionym podpisem. Następnie organ przywołał treść art. 129 § 1 i 2 K.p.a. i wyjaśnił, że strona nie dochowała ustawowego 14-dniowego terminu na wniesienie odwołania od kwestionowanej decyzji, albowiem skoro decyzja została odebrana 3 listopada 2014 r., to 14-dniowy termin na wniesienie odwołania upłynął 17 listopada 2014 r. (poniedziałek). Tymczasem odwołanie od decyzji złożone zostało w Urzędzie Pocztowym M. 1 w dniu 19 listopada 2014 r. (data stempla pocztowego), a więc 2 dni po upływie ustawowego terminu. Organ przywołał także treść art. 58 § 1 K.p.a. wskazując, że razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie organu strona w odwołaniu nie zawarła prośby o przywrócenie terminu do jego złożenia. Mając powyższe okoliczności na uwadze organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 134 K.p.a. zobowiązany był stwierdzić w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmówić merytorycznego rozpoznania odwołania. W skardze złożonej do sądu administracyjnego H. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uchylenie zaskarżonej w sprawie decyzji względnie przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania, zarzucając błąd w ustaleniach fatycznych, poprzez pominięcie przez organ faktu zawarcia w odwołaniu wniosku o przywrócenie terminu i usprawiedliwienia złożenia odwołania po terminie ze względu na chorobę skarżącej. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że nie jest prawnikiem i wniosek zawarty w odwołaniu uznała za wystarczający do rozpoznania odwołania. Z kolei wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania utwierdziło ją w przekonaniu, że odwołanie jest skuteczne. Ponadto zawarła zarzuty naruszenia: art. 7 i art. 9 K.p.a., poprzez brak informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodał ponadto, że w odwołaniu strona nie zawarła wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. W ocenie organu ze zdania: "Odwołanie wobec uzasadnionych zarzutów, jak i złożenia w wymaganym terminie w związku z chorobą H. S. wymaga uwzględnienia w stosunku do H. S. ", ani z całego odwołania nie można wywieść, że strona wnosi o przywrócenie terminu. Wręcz przeciwnie ze sformułowania tego można wywieść, że strona uważa termin za dochowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał zasadność skargi. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 K.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Teść tego przepisu oznacza, że organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania zobowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dokonując ustaleń w tym zakresie organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia konieczności dokonania takiej oceny. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do jego wniesienia skutkuje bowiem zamknięciem stronie drogi do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej rozstrzygnięciem organu I instancji. Stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 K.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Odnosząc treść przywołanych przepisów do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy odwołanie H. S. zostało wniesione prawidłowo pod względem formalnym, do właściwego organu, z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia, a przede wszystkim należy ustalić treść żądania strony zawartego w piśmie z daty nadania w placówce pocztowej w dniu 19 listopada 2014 r. Zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną między innymi w art. 63, art. 65, art. 128 i art. 140 K.p.a. jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. Jednocześnie art. 7 K.p.a. nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organy administracyjne załatwiające sprawy administracyjne zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 K.p.a.). Wobec czego nie ulega wątpliwości, że reguły wynikające z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony. Niewątpliwie w odwołaniu strona podnosi zarzuty co do decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] r. nr [...] , o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Na zakończenie odwołania strona wskazuje jednak: "Odwołanie wobec uzasadnionych zarzutów, jak i złożenia w wymaganym terminie w związku z chorobą H. S. wymaga uwzględnienia w stosunku do H. S. ". Kwestia choroby H. S. w żaden sposób nie ma związku z zarzutami odwołania. Organ wiedział, że odwołanie zostało złożone po terminie, toteż należało wyjaśnić, czy strona skarżąca jest przekonana, że jej choroba usprawiedliwia złożenie odwołania po terminie i wnosi o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zatem brak wyjaśnienia przez organ tej kwestii stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 K.p.a. Jeśli bowiem charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. W aktach administracyjnych brak jest tymczasem jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego fakt przeprowadzenia przez organ stosownego postępowania mającego na celu jednoznaczne ustalenie czy w odwołaniu złożonym w urzędzie pocztowym 19 listopada 2014 r. zawarto wniosek o przywrócenie terminu. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż odwołanie zostało wniesione po terminie. Przy czym jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje ostatecznie strona, a nie organ do którego pismo zostało skierowane. Dlatego też w razie wątpliwości mając na uwadze postanowienia art. 7-9 K.p.a. organ powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. Tymczasem organ wezwał stronę pismem z 19 grudnia 2014 r. do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez jego podpisanie. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że wezwanie zostało do strony skierowane w trybie art. 64 § 2 K.p.a., który stanowi, że: "Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania." Zatem słusznie strona wskazała w skardze, że wezwanie to utwierdziło stronę skarżącą w przekonaniu, co do prawidłowości złożonego odwołania. Dokonując zatem kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem, Sąd uznał, że organ II instancji nie dokonał szczegółowej analizy stanu faktycznego, przez co naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i art. 77 K.p.a. Przy czym podkreślić należy, iż to na organie spoczywa ciężar prowadzenia postępowania, a zatem powinien on zebrać i rozpatrzyć w wyczerpujący sposób cały materiał dowodowy oraz dokonać jego właściwej oceny. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie uczynił nic w celu wyjaśnienia kwestii czy pismo skarżącej z 19 listopada 2014 r. zawiera wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zatem organ naruszył tym samym przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wezwie stronę skarżącą o wyjaśnienie treści pisma i przeprowadzi stosowne postępowanie, celem ustalenia, czy zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu zgodnie z art. 58 § 1-3 K.p.a., który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie i wydaniu stosownego postanowienia o przywróceniu bądź odmowie przywrócenia terminu, w zależności od treści tego postanowienia organ rozpozna merytorycznie odwołanie lub stwierdzi, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 120 oraz art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.