III SA/Gl 617/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 sierpnia 2016 r. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r. tutejszy Sąd oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Wraz ze skarga kasacyjną od tego wyroku, strona, reprezentowana w sprawie przez fachowego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku zawartym na druku urzędowego formularza PPF wnioskodawca oświadczył, że nie posiada środków umożliwiających mu uiszczenie opłaty sądowej. Wieloletnie postępowanie podatkowe powoduje, że wnioskodawca nie może normalnie funkcjonować na gruncie zawodowym, a w efekcie pozostaje on bez stałego zatrudnienia, a tym samym nie posiada źródeł dochodu. Ze swoją żoną pozostaje on w ustroju rozdzielności majątkowej i jest na jej utrzymaniu. Żona prowadzi działalność gospodarczą. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że pozostaje on w czteroosobowym gospodarstwie domowym, w skład którego wchodzą: jego żona D. B. oraz dwoje małoletnich dzieci: L. K. ([...] lat) oraz K. K. ([...] lata). Na jedyny dochód wspólnego gospodarstwa domowego, wg oświadczenia wnioskodawcy, składa się dochód osiągany przez jego żonę z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w kwocie około 2.040 zł. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nie posiada on żadnego majątku ruchomego, ani nieruchomego, żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Jednak jego żona jest właścicielem działki budowlanej o wartości około 680.000 zł, stanowiącej jej majątek osobisty, nabyty przed ślubem. Ponadto żona wnioskodawcy posiada oszczędności, które również stanowią jej majątek osobisty. Oszczędności te służą aktualnie do zaspokajania bieżących potrzeb rodziny – jednak ich wysokość nie jest skarżącemu znana. W końcowej części formularza skarżący oszacował miesięczne wydatki związane z utrzymaniem jego wspólnego gospodarstwa domowego na łączną kwotę około 4.600 zł. Należy stwierdzić, że przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest już drugim wnioskiem złożonym w tej sprawie. Co istotne, treść przedmiotowego wniosku, złożonego w lutym 2017 r. jest identyczna, jak treść wniosku złożonego w czerwcu 2016 r. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 sierpnia 2016 r. odmówiono przyznania prawa pomocy S. K.. Kolejny wniosek stanowi więc de facto wniosek o zmianę powyższego, prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Z formularza PPF złożonego w lutym 2017 r. wynika jednak, że w sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie zaszła żadna zmiana w stosunku do sytuacji z sierpnia 2016 r., kiedy to wydano prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku S. K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie, zgodnie z art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Istotne jest zawarte w tym przepisie sformułowanie "zmiana okoliczności sprawy". Do uwzględnienia wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy konieczne jest wykazanie, że zmianie uległa sytuacja majątkowa wnioskodawcy, a w szczególności, że sytuacja ta uległa pogorszeniu. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 sierpnia 2016 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Składając kolejny wniosek strona powinna więc wykazać już na etapie składania oświadczeń na druku urzędowego formularza PPF, że jej sytuacja majątkowa i kondycja finansowa uległa pogorszeniu – tym bardziej, jeżeli strona jest reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. Tymczasem już same oświadczenia zawarte na druku urzędowego formularza PPF złożonego w lutym 2017 r. są dokładnie takie same, jak oświadczenia złożone na druku formularza PPF złożonego w czerwcu 2016 r. Konstatacja ta wskazuje na to, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uległa zmianie, co więcej – nie uległa pogorszeniu. W tej sytuacji brak jest podstaw do tego, aby zmieniać prawomocne postanowienie w przedmiocie prawa pomocy z dnia 17 sierpnia 2016 r. Do wniosku takiego prowadzi sama analiza oświadczeń złożonych na druku urzędowego formularza PPF. W konsekwencji brak jest podstaw do tego, aby wzywać wnioskodawcę do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art 165 P.p.s.a.