III SA/Gl 629/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4.1) skarżąca Spółka podała, że zajmuje się sprzedażą hurtową wyrobów [...] oraz sprzętu i dodatkowego wyposażenia [...] i [...] (vide: rubryka nr 2.7). Wprawdzie jej kapitał wynosi 50.000,00 zł, niemniej jednak za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu 63.944,16 zł. Dodatkowo posiadane na rachunku bankowym w B S.A. środki rzędu: 144.705,15 zł i 571.569,12 zł zostały zajęte przez prokuraturę i Spółka nie ma możliwości swobodnego dysponowania nimi. Choć zaskarżyła rozstrzygnięcie w przedmiocie ustanowionej na trzy miesiące blokady, to rozpoznanie złożonego środka zaskarżenia po tym terminie stało się bezprzedmiotowe. Tymczasem blokada konta przyczyniła się do problemów finansowych Spółki, których konsekwencją było zwolnienie zatrudnionych pracowników. I choć podjęto działania zmierzające do zmniejszenia kosztów prowadzonej działalności to Spółka nadal ma poważne trudności z regulowaniem zobowiązań finansowych i zaległości wobec kontrahentów, albowiem Naczelnik [...][...] Urzędu Skarbowego w S. decyzją z dnia [...]r. dokonał zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od sierpnia 2012 r. do lipca 2013 r. wraz z odsetkami wynoszącej 3.076.733,00 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, tytuły wykonawcze z [...]r., sprawozdanie finansowe za 2015 r. wraz z zeznaniem podatkowym, deklaracje VAT za okres od stycznia do maja 2016 r., wyciągi z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, raporty kasowe oraz zestawienie środków trwałych. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Tymczasem jak ustalono z dołączonych do wniosku dokumentów źródłowych skarżąca Spółka choć zadeklarowała w ostatnim roku obrotowym stratę z prowadzonej działalności rzędu 63.944,16 zł (vide: rachunek zysków i strat). To kwota ta stanowiła różnicę pomiędzy przychodami wynoszącymi 1.811.457,43 zł, a kosztami ich uzyskania, które w tym okresie kształtowały się na poziomie 1.843.939,69 zł, 16.552,26 zł i 19.009,81 zł. Dla porównania wykazana w 2014 r. strata wynosiła 52.583,10 zł przy przychodach Spółki rzędu 9.271.922,75 zł i kosztach ich uzyskania przekraczających tą kwotę. W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stoi na przeszkodzie, aby w ramach ponoszonych przez Spółkę kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się wydatki dotyczące postępowania sądowego. Te bowiem należą do normalnych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Tym bardziej, że jak ustalono z bilansu Spółki jej kapitał podstawowy jest wielkością stałą. Podobnie jak kapitał (fundusz) zapasowy, który wynosi 461.633,88 zł (według stanu na dzień 31 grudnia 2015 r.). Ponadto, mimo ponoszonych strat, Spółka zaciągnęła w 2015 r. kredyt w kwocie 605.952,00 zł, który wykazała po stronie pasywów (vide: bilans), choć jej środki w kasie i na rachunkach bankowych na koniec 2014 r. wynosiły 872.514,20 zł. Natomiast na koniec 2015 r. stanowiły kwotę 718.374,57 zł, przy poniesionej stracie wynoszącej 63.944,16 zł. Dodatkowo w 2015 r. udzieliła pożyczek pozostałym jednostką, które po stronie aktywów zadeklarowała na 244.500,00 zł, mimo że jak twierdzi posiada problemy finansowe. Wprawdzie [...] r. Naczelnik [...][...] Urzędu Skarbowego w S. wystawił wobec Spółki tytuły wykonawcze i dokonał 18 kwietnia 2016 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego w B S.A. Należy jednak zauważyć, że w banku tym Spółka posiada nie tylko rachunek bieżący, którego wyciąg nadesłała, ale również konto walutowe, którego saldo nie zostało podane, gdyż jak wskazano w piśmie z dnia 27 czerwca 2016 r. wiąże się to z koniecznością poniesienia dodatkowej opłaty z tym związanej. Tymczasem jak ustalono z zaświadczenia wystawionego przez ten bank w dniu 22 grudnia 2015 r., które dołączone zostało do akt o sygn. [...], salda dwóch rachunków bankowych, które Spółka posiada wynoszą: 571.581,12 zł i 34.617,05 EUR. Z przedłożonego do akt przy piśmie z dnia 27 czerwca 2016 r. wyciągu bankowego z dnia 2 maja 2016 r. nie wynika jakoby kwota salda wynoszącego 571.557,12 zł była zablokowana. Brak również jakichkolwiek danych o posiadanych przez Spółkę zadłużeniach związanych chociażby w spłacie zaciągniętych kredytów. W tej sytuacji przyjąć należało, że złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie można bowiem zapominać, że podmiotem zwracającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów jest Spółka prawa handlowego – Spółka kapitałowa, a kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot ten może skorzystać z dopłat wspólników (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 146/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To oznacza, że osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania w tym kierunku. Ponieważ powyższe w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło, dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.