III SA/Gl 63/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 15 grudnia 2022 r. skarżący złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. pismo adresowane do tutejszego Sądu. Pismo to stanowi skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2022 r., nr [...], którą to decyzją "odmówiono skarżącemu prawa do zwolnienia należności z tytułu składek należnych za okres maja 2020 roku". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi na decyzję z dnia 30 września 2022 r., nr [...]. Wniosek o odrzucenie skargi organ uzasadnił tym, że po wydaniu zaskarżonej przez stronę decyzji z dnia 30 września 2022 r., skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wszczynając tym samym postępowanie drugoinstancyjne, zakończone wydaniem decyzji z dnia 30 listopada 2022 r., nr [...]. Strona skarżąca zaskarżyła więc decyzję wydaną przez organ w pierwszej instancji. W postepowaniu sądowym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 marca 2023 r., skarżący został wezwany do sprecyzowania czy rzeczywiście skarży on decyzję z dnia 30 września 2022 r. (wydaną w pierwszej instancji) – co wynika bezpośrednio ze skargi złożonej do tutejszego Sądu, czy skarży jednak decyzję z dnia 30 listopada 2022 r. (wydaną w drugiej instancji) pod rygorem przyjęcia, że przedmiotem skargi jest pierwsza decyzja (pierwszoinstancyjna) – wskazana w skardze inicjującej postepowanie sądowe. W wezwaniu zaznaczono, że jeżeli przedmiotem skargi jest decyzja pierwszoinstancyjna, to w konsekwencji skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przesyłka zawierająca ww. wezwanie została doręczona skarżącemu ze skutkiem prawnym w dniu 18 marca 2023 r. Do dnia dzisiejszego skarżący nie odpowiedział na wezwanie z dnia 1 marca 2023 r. W efekcie należało przyjąć, że przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń wydana w pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: w Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej określonej w skrócie, jako: "P.p.s.a.", skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Jednocześnie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn. Stwierdzić należy, że skarga złożona w rozpoznawanej sprawie dotyczy decyzji wydanej w pierwszej instancji w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za maj 2020 r. Decyzją wydaną w pierwszej instancji odmówiono zwolnienia z opłacenia ww. należności. Na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. w Dz. U. z 2020, poz. 423 ze zmianami) – dalej zwana w skrócie: "ustawa covid", odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek o których mowa w art. 31zo cytowanej ustawy następuje w drodze decyzji. Stosownie do art. 31 zq ust. 8 ustawy covid od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.") dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wynika z ww. przepisów ustawy procesowej (art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a.) możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w administracyjnym toku instancji. Oznacza to, że strona winna najpierw wykorzystać drogę postępowania administracyjnego, by następnie móc zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem będzie wówczas rozstrzygnięcie organu drugiej instancji. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zgodnie, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega jedynie akt administracyjny (decyzja bądź postanowienie) ostateczny, czyli wydany w postępowaniu drugoinstancyjnym, choć oczywiście nie oznacza to, że w skardze nie można wnosić o uchylenie aktów go poprzedzających (por. postanowienie NSA z 18 marca 2011 r., I OSK 392/11, CBOSA). Tryb odwoławczy w przedmiotowej sprawie określony został w art. 31 zq ust. 8 ustawy covid. Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. dotyczące odwołań od decyzji oraz P.p.s.a. Przepis powyższy prowadzi do regulacji zawartej w art. 127 § 3 k.p.a., który stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Co istotne, skarżący w toku postępowania administracyjnego przed organem wyczerpał tryb instancyjny, złożył bowiem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy po otrzymaniu decyzji wydanej w pierwszej instancji (decyzja z dnia 30 września 2022 r., nr [...]). W następstwie rozpoznania tego wniosku organ wydał decyzję drugoinstancyjną (z dnia 30 listopada 2022 r. [...]). Strona nie zaskarżyła jednak decyzji wydanej po wyczerpaniu toku instancji, tj. decyzji z dnia 30 listopada 2022 r., lecz decyzję wydaną w pierwszej instancji. Skarżący, pomimo wezwania z dnia 1 marca 2023 r., nie sprecyzował, że przedmiotem jego skargi jest w istocie decyzja organu wydana w drugiej instancji. Tymczasem dla Sądu wiążące jest wyraźne wskazanie przez stronę skarżącą aktu administracyjnego będącego przedmiotem skargi. Skarżący jako przedmiot skargi wskazał w sposób wyraźny decyzję wydaną przez organ w pierwszej instancji. Wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na decyzję organu pierwszej instancji z pominięciem decyzji wydanej na etapie rozpoznania sprawy przez administracyjny organ odwoławczy należy uznać de facto za niewyczerpanie środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 P.p.s.a. Jest to jedna z przyczyn niedopuszczalności skargi, o jakiej mowa w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków, wyd. Zakamycze 2005, s. 158). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. Sąd skargę odrzucił.