III SA/Gl 633/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Asesor WSA Piotr Pyszny Protokolant specjalista Agnieszka Górecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. P. S. (dalej jako "Skarżący") zaskarżył decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. o nr [...]. Decyzją tą Prezes ZUS odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarności w kwocie [...] zł za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Jak wynika z treści tej decyzji, wydano ją na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., w skrócie jako "ustawa covidowa") oraz na podstawie art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że [...] r. ZUS Oddział w B. wydał decyzję dotyczącą zwolnienia Skarżącego z opłacenia należności z tytułu składek. Mocą tej decyzji zwolniono Skarżącego z opłacenia składek za miesiące od marca do maja 2020 r. w łącznej wysokości [...] zł, czyli po [...] zł za każdy z tych miesięcy. Pismem z [...] r. Skarżący zwrócił się do ZUS Oddział w B. o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o zwolnienie z opłacenia składek. Stwierdził w nim, że pierwotne zwolnienie uwzględniało złożony przez niego wiosek o ulgę "Mały ZUS Plus", dlatego od marca 2020 r. płacił składkę obniżoną [...] zł. Później okazało się, że ta ulga mu nie przysługuje i naliczono mu składki w pełnej wysokości. Powstała po jego stronie niedopłata, z którą się nie zgadza. Uważa, że skoro okazało się, że jego składki za miesiące od marca do maja 2020 r. wynoszą więcej, niż to wynika z decyzji z [...] r., to powinien uzyskać zwolnienie w pełnej wysokości, czyli takiej, w jakiej ostatecznie ustalono składki za te miesiące. Organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przedmiotem sądowej oceny pod kątem legalności jest zaskarżona decyzja Prezesa ZUS, wyrażony w niej pogląd ze wskazaniem podstaw faktycznych i prawnych. Prawidłowo skonstruowana decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne, które powinno wskazywać fakty, na których oparto orzeczenie oraz uzasadnienie prawne z wyjaśnieniem podstawy prawnej i przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Te elementy muszą znaleźć się w decyzji, której nie można już uzupełnić odpowiedzią na skargę. Decyzja powinna też zawierać odniesienie się do argumentów zwartych we wniosku strony, ponieważ jest rozstrzygnięciem w przedmiocie żądania wnioskodawcy. Patrząc pod tym kątem na zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że nie spełnia ona tych wymogów. Najogólniej mówiąc decyzja jest nieczytelna i skarżący nadal nie otrzymał odpowiedzi na stawiany przez siebie zarzut, w myśl którego skoro dla wymiaru składki przyjęto jako jej podstawę kwotę [...] zł, to dlaczego dla wymiaru zwolnienia przyjęto kwotę [...] zł. W decyzji przywołano przepis art. 31zo ust. 4 ustawy covidowej, ale w sposób wadliwy. Z decyzji wynika, że w przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą zwolnieniu podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek, podczas gdy w przepisie tym mowa o najniższej obowiązującej ją (czyli daną osobę) podstawie wymiaru składek. Dalej w decyzji mowa jest o tym, że skoro skarżący nie złożył dokumentu rozliczeniowego ZUS DRA za luty 2020 r., to na podstawie deklaracji za styczeń 2020 r. podstawę wymiaru składek stanowiła kwota [...] zł. W następnym natomiast zdaniu stwierdzono, że kwota zwolnienia została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych zaksięgowanych na koncie skarżącego na dzień rozpatrywania wniosku tj. [...] r. od najniższej obowiązującej skarżącego podstawy wymiaru składek w kwocie [...]zł. Brak tu dostatecznego wyjaśnienia skarżącemu różnicy pomiędzy podstawą wymiaru składek a podstawą wymiaru składek przyjętą dla obliczenia kwoty zwolnienia. Brak wskazania z czego wynika najniższa obowiązująca skarżącego podstawa wymiaru składek. W decyzji stwierdzono, że kwota zwolnienia została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych zaksięgowanych na koncie skarżącego na dzień rozpatrzenia wniosku tj. [...] r., ale nie przywołano przepisu art. 31zq ust. 4 ustawy covidowej, z którego zasada ta wynika. Wymagane też byłoby dokładne wskazanie stanu faktycznego na dzień rozpatrywania wniosku, czyli [...] r. Kwestię tę organ próbował uzupełnić w odpowiedzi na skargę, ale wymagane jest, by nastąpiło to w decyzji. Tak skonstruowana decyzja, oprócz tego, że jest dla ubezpieczonego nieczytelna, nie poddaje się kontroli sądowej. Sąd nie może w uzasadnieniu swego wyroku przejąć roli organu i dopełnić jej uzasadnienia. Nie przesądzając w tej chwili wyniku sprawy, Sąd uchylił decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).