III SA/Gl 639/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z [...] r., znak [...]Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił A. H. (dalej: Strona, Skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, za okres od [...] do [...]. W podstawie prawnej powołał art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19) i § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19 (Dz. U. poz. 371) i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazał na treść § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19, w myśl którego płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10. A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A 85.59.B, 86.10. Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D,  90.1.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres. Podał iż zgodnie z § 11 pkt 3 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za luty 2021 r., nie później niż do dnia 31 marca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Organ wskazał, iż [...]r. strona złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla płatników określonych w branżach za luty 2021r, gdzie przy zwolnieniu z obowiązku opłacania składek za luty 2021 r. jednym z warunków jest, aby deklaracje rozliczeniowe i raporty imienne zostały złożone najpóźniej do 31 marca 2021 r. W ocenie organu w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu braku dokumentów rozliczeniowych za luty 2021 r. skutkiem czego stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia [...] strona nie zgodziła się z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z uwagi na to, iż jest zwolniona z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych z tego powodu, że nie zatrudnia pracowników i opłaca tylko ubezpieczenie zdrowotne . Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W treści pisma organ wskazał, iż podstawą odmowy przez Zakład prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za wskazany okres, był fakt nie złożenia przez ubezpieczoną deklaracji rozliczeniowej za luty 2021r. podczas gdy złożenie deklaracji rozliczeniowej za luty 2021r. było jednym z warunków przyznania prawa do przedmiotowego zwolnienia za ten miesiąc. Obowiązek taki nakładał na ubezpieczoną przepis § 11 ust. 3 wyżej wymienionego rozporządzenia z 26 lutego 2021r. Jak wynika z informacji wygenerowanych z systemu informatycznego ZUS ubezpieczona dokonała od 1 czerwca 2016r. zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zwolniona była z opłacania składek na inne ubezpieczenia z uwagi na podleganie ubezpieczeniom z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę. W ocenie Zakładu, odmiennie do twierdzeń ubezpieczonej, fakt podlegania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jedynie ubezpieczeniu zdrowotnemu nie zwalniał ubezpieczonej z obowiązku złożenia stosownych dokumentów rozliczeniowych ponieważ brak przepisu prawnego wskazującego taką możliwość. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako Ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 Ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa). W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]. ZUS odmówił skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 do 29 lutego 2021r. wskazując, iż warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania składek za luty 2021 r. jest, by deklaracje rozliczeniowe i raporty imienne zostały złożone przez płatnika składek najpóźniej do 31 marca 2021 r., co zdaniem organu nie miało miejsca. Jak stanowi art. 107 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej kpa, decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Przepis ten obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn takiego a nie innego załatwienia żądania strony. Uzasadnienie decyzji winno być sporządzone w taki sposób, by możliwym było poznanie toku rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Decyzja Zakładu wymogu tego nie spełnia. Nie zawiera bowiem jasnego i jednoznacznego wyjaśnienia powodów które legły u podstaw wydania decyzji odmownie załatwiającej wniosek strony. Jak bowiem wynika z sentencji zaskarżonej decyzji stronie odmówiono prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji organ wskazuje iż ustalono, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu braku dokumentów rozliczeniowych za luty 2021 r. co skutkuje brakiem prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...]. do dnia [...]r. Tak sporządzona decyzja jest nieczytelna albowiem uzasadnienie faktyczne i prawne zawarte w jej uzasadnieniu nie jest jednoznacznie i precyzyjnie podane. Skoro bowiem w treści sentencji spornej decyzji organ odmawia zwolnienia z opłacania składek za okres od 01 do 29 lutego 2021r., niezrozumiałym dla Sądu jest podnoszenie w uzasadnieniu tejże decyzji iż postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe z powodu braku dokumentów rozliczeniowych za luty 2021 r. Jak bowiem art. 105 kpa stanowi bezprzedmiotowość postępowania oznacza nakaz wydania decyzji o umorzeniu postępowania. W myśl art. 105 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Wydanie zatem decyzji w opisany sposób przeczy treści regulacji art. 107§ 1 pkt 6 kpa i zasadzie czytelnego wyjaśnienia okoliczności będących postawą prawną podjętego rozstrzygnięcia. Przepis ten obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn takiego, a nie innego załatwienia żądania strony. Uzasadnienie decyzji winno być sporządzone w taki sposób, by możliwym było poznanie toku rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Jest obowiązkowym składnikiem decyzji, mającym na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu niedopuszczalnym jest zatem rozstrzyganie o odmowie prawa płatnikowi składek do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za luty 2021r. przy jednoczesnym argumentowaniu o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie. Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie wystąpiły przesłanki do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego albowiem rozstrzygnięcie organu doprowadziło do wydania decyzji zredagowanej w sposób naruszającej wymóg z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa. Wskazując na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu.