III SA/Gl 640/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący A.C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Żądanie jego obejmowało zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, która nie przynosi dochodu. Skarżący mieszka razem ze swoją żoną i utrzymują się z pomocy matki żony skarżącego. Jedynym dochodem w gospodarstwie domowym skarżącego jest dochód, jaki osiąga z prowadzonej działalności gospodarczej – wg rozliczenia za rok 2010 dochód wyniósł 363,62 zł. Żona wnioskodawcy nie pracuje i nie osiąga tym samym żadnego dochodu. Skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Do wniosku strona dołączyła jedynie pierwsze dwie strony zeznania podatkowego PIT – 36 za 2010 r. Strona została wezwana zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2011 r. do uzupełnienia danych, na które powołała się we wniosku, poprzez wykazanie swojego aktualnego stanu majątkowego. Wezwanie to miało na celu zobrazowanie aktualnej i rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Pismo to doręczono skarżącemu w dniu 17 czerwca 2011 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, znajdującego się w aktach sprawy. Do dnia dzisiejszego wnioskodawca nie nadesłał żadnych dokumentów, o które był wezwany cytowanym wyżej pismem. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że A.C. składając wniosek o prawo pomocy zażądał przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia dla niego profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Wnioskodawca nie zastosował się bowiem w żaden sposób do wezwania referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2011 r. i nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby jego oświadczenia, zawarte na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. jedynym dokumentem była kserokopia zeznania podatkowego PIT – 36 za 2010 r., jest to jednak niewystarczające. Merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy musi być poprzedzone analizą stanu majątkowego wnioskodawcy i osób, z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednak do oceny stanu majątkowego wnioskodawcy nie wystarczą jedynie same oświadczenia złożone przez niego we wniosku. Skarżący w przedmiotowej sprawie nie wykazał między innymi jakie są rzeczywiste dochody osiągane z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, nie wykazał również, że jego żona, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie osiąga żadnego dochodu. Istotne jest także to, że wnioskodawca powoływał się na urzędowym formularzu PPF na pomoc swojej teściowej w utrzymaniu wspólnego gospodarstwa domowego. W tym zakresie skarżący nie przedłożył jakiegokolwiek oświadczenia matki swojej żony o rodzaju, częstotliwości i zakresie udzielanej pomocy w utrzymaniu. Wnioskodawca nie ustosunkował się również w żaden sposób do żądania przedstawienia stosownych wyciągów i wydruków z rachunków bankowych. Strona nie wykazała także, jakie są miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W tym zakresie strona nie wskazała chociażby w przybliżeniu szacunkowych kwot składających się na koszty miesięcznego utrzymania. Dołączenie do akt jedynie kserokopii zeznania podatkowego za 2010 r. to stanowczo za mało, aby ustalić stan majątkowy skarżącego i jego małżonki, a następnie poddać go rzetelnej analizie. A kserokopia tego zeznania podatkowego to jedyny materiał źródłowy dołączony przez skarżącego do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.