III SA/Gl 642/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych skarżący podał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku, a jedynie długi, albowiem jako były członek zarządu Spółki z o.o. "A" zobowiązany został do spłaty zobowiązań wynoszących ok. 250.000,00 zł, podczas gdy jego zadłużenie w ZUS z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, która została zlikwidowana wynosi 100.000,00 zł. W chwili obecnej utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę na 1/5 etatu, a nadto z prac dorywczych. Jego dochody wynoszą łącznie ok. 1.000,00 zł, natomiast ponoszone wydatki obejmują: alimenty (500,00 zł), koszty utrzymania mieszkania (200,00 zł), media (100,00 zł) oraz wyżywienie, ubranie i dojazdy (200,00 zł). Ponieważ podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącego do ich uzupełnienia w terminie siedmiu dni wskazując szczegółowo dokumenty źródłowe, które należało nadesłać to jest: - wyciągi lub wydruki z posiadanych rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - zeznanie podatkowe za 2016 r.; - rachunki, faktury VAT lub dowody wpłat uiszczanych opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon itp.; - oświadczenie wskazujące do kogo należy mieszkanie przy ul. [...] w R., a nadto jaka jest jego powierzchnia i na jakich zasadach skarżący z niego korzysta; - zaświadczenie wystawione przez zakład pracy potwierdzające wysokość pobieranego w okresie ostatnich trzech miesięcy wynagrodzenia za pracę ze wskazaniem w jakiej formie jest ono wypłacane (przelewem na rachunek bankowy czy gotówką), a nadto dokumenty źródłowe potwierdzające uzyskiwane z tytułu pracy dorywczej dochody; - oświadczenie jaki jest stan cywilny wnioskodawcy (w przypadku pozostawania w związku małżeńskim należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe obrazujące wysokość miesięcznie osiąganych przez żonę dochodów ze wskazaniem źródeł, z których te są otrzymywane, a nadto posiadanych przez żonę składników majątku, natomiast w przypadku rozwiązania małżeństwa należało nadesłać stosowne orzeczenie wydane w tym przedmiocie); - wydruk z CEIDG potwierdzający fakt zlikwidowania prowadzonej działalności gospodarczej; - dokumenty wskazujące, iż wobec wnioskodawcy toczy się postępowanie egzekucyjne ze wskazaniem do jakich składników majątku zostało ono skierowane; - orzeczenie sądu lub inny dokument źródłowy wskazujący na rzecz kogo i w jakiej wysokości skarżący zobowiązany jest płacić alimenty. Wezwanie to doręczono pod wskazany adres [...] r. W piśmie z dnia [...] r. skarżący wystąpił o przedłużenie zakreślonego terminu do dnia [...] r. Wniosek ten został uwzględniony, albowiem zarządzeniem z dnia [...] r. referendarz wstrzymał się z rozpoznaniem złożonego wniosku. Do dnia dzisiejszego dokumenty źródłowe nie zostały jednak nadesłane. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z [...] r., to jest nie nadesłał dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikację złożonego oświadczenia. Tym samym brak było podstaw aby przyjąć, że zasługuje na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący poprzestał jedynie na podanych w treści wniosku wyjaśnieniach, które uznano za niewystarczające (brak bowiem było jakichkolwiek danych wskazujących na rzecz kogo skarżący zobowiązany jest do płacenia alimentów, a nadto jaki jest jego stan cywilny i na jakich zasadach korzysta z mieszkania podanego jako adres do korespondencji) w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast gdy ten uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji o sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por.: postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08 LEX nr 530368). Dlatego też mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.