III SA/Gl 643/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. . Prezes Spółki A sp. z o.o. w M. w skardze wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług, domagał się zwolnienia Spółki z obowiązku uiszczenia należnego wpisu sądowego. Wniosek ten zgodnie z wezwaniem referendarza Prezes Spółki powtórzył następnie na urzędowym formularzu – druk PPPr – gdzie jako zakres wskazał zwolnienie od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W uzasadnieniu wniosku podał, iż jako strona postępowania leczy się psychiatrycznie i nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów. Wybiera się do szpitala w związku z chorobą alkoholową. Cierpi na zaniki pamięci. W tej sprawie została wydana opinia biegłego lekarza sądowego. Wskazał też, że wszelkie dochody istnieją tylko na piśmie a w rzeczywistości chciano go tylko zniszczyć. Na dowód tego powołał dokumentację medyczną. We wniosku jako rodzaj prowadzonej działalności wskazał, że Spółka zajmuje się m.in. przygotowaniem terenu pod budowę. Działalność ta nie przynosi jednak zysku tylko stratę, która w poprzednim roku obrotowym wyniosła [...] zł. Jednocześnie w złożonym oświadczeniu o posiadanym majątku i dochodach zadeklarował kapitał zakładowy Spółki w wysokości [...] zł, wartość środków trwałych – według bilansu za ostatni rok – w kwocie [...] zł oraz zgromadzoną na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku gotówkę rzędu [...] zł. Ponadto wyjaśnił, iż sprzęt budowlany, którym dysponuje "leasinguje w części", natomiast pozostałe składniki majątku stanowią dwa stare samochody. Postanowieniem z dnia 13 maja 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując, że analiza stanu majątkowego skarżącej Spółki wskazuje, że nie zachodzi przesłanka do zwolnienia jej od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W ustawowym terminie Prezes Spółki wniósł sprzeciw od tego postanowienia, żądając ponownego rozpoznania wniosku przez Sąd. W uzasadnieniu wskazał, że referendarz błędnie przyjął o ocenił sytuację podatkową skarżącego, z uwagi na aktualny stan zdrowia psychicznego i związane z tym koszty leczenia. Zaznaczył, że wymienione kwoty postanowienia dotyczą przeszłości a nie aktualnej sytuacji majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.: "W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie." Z kolei stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania występujących w sprawie kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc te rozważania do rozpoznawanej sprawy, wskazać trzeba, że skarżąca Spółka nie wykazała, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej, tj. Spółki A z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, który zgodnie z § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wynosić będzie [...] zł, została spełniona. Wręcz przeciwnie analiza stanu majątkowego Spółki, której kapitał zakładowy wynosi – według oświadczenia – [...] zł, wartość środków trwałych wynosi [...] zł, na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku Spółka zgromadziła gotówkę w wysokości [...] zł, wskazuje, że Spółka posiada wystarczające środki do uiszczenia wpisu sądowego. W ocenie Sądu prawo pomocy, mające formę dofinansowania przez Skarb Państwa, może mieć miejsca tylko w wyjątkowych sytuacjach. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała, że taka sytuacja wystąpiła. Konstatacji tej nie może zmienić fakt, że Prezes Spółki wskazuje, że sytuacja majątkowa Spółki jest inna niż wskazana we wniosku, bo twierdzenia tego nie poparł żadnymi dowodami. Na zakończenie wskazać trzeba, że stroną niniejszego postępowania jest osoba prawna A sp. z o.o., stąd też Sąd rozpoznawał sprawę o zwolnienie tej osoby prawnej od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy Sąd nie mógł analizować sytuacji majątkowej Prezesa Spółki, jego aktualnego stanu zdrowia, ani jego kosztów leczenia, gdyż Prezes Spółki T.H. nie jest stroną postępowania. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 2 pkt w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.