III SA/Gl 652/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych,(dalej organ) odmówił skarżącemu B. H. (dalej skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek powstałych po złożeniu korekt rozliczeniowych ZUS DRA za [...] r. na ubezpieczenia społeczne w wysokości [...] zł, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy w wysokości [...] zł. i za [...] r. składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości [...] zł i Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy w wysokości [...] zł [...] r. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek od [...] r. do [...] r. Dnia [...] r. na podstawie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA złożonej [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zwolnił skarżącego z obowiązku opłacania składek za [...] r. na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł, na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy w wysokości [...] zł. W dniu [...] r. na podstawie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA złożonej [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnił skarżącego z obowiązku opłacania składek za [...] r. na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł W dniu [...] r. na podstawie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za [...] i [...] na wyższe kwoty wyżej wspomniane korekty deklaracji ZUS DRA na wyższe kwoty na za [...] i [...] r. zostały złożone przez skarżącego po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie o te miesiące. Skarżący wniósł skargę dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6 i art. 8 § 1 przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2021poz.735 z późn..zm.) zwany dalej KPA. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.31 zo ust.2 i art.31 zq ust.4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.) dalej powoływana jako ustawa o Covid -19. Powołując się na ww. zarzuty, domagał się również dopuszczenia dowodów wskazanych w treści skargi oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j., Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zatem tylko stwierdzenie że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych wyżej ramach sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona. Stosownie do art.31 zq ust.3 ustawy o Covid-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o którym mowa w art.31zo,ust.10 jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za [...], [...] i [...]r. nie później niż do dnia [...] r. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek [...]r. W postępowaniu dotyczącym zwolnienia z obowiązku opłacania składek stosuje się przepisy, które formułują wymogi, którym organ winien sprostać w toku postępowania. Zatem stosownie do art. 7 KPA. wyrażającego zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaś zgodnie z art. 8 §1 KPA czyli zasadą zaufania do władzy publicznej, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufania do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Z kolei zasada informowania stron, wyrażona w art. 9 KPA przewiduje, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W badaniu przedmiotowej sprawy sąd doszedł do przekonania, że zasadom tym organ nie sprostał. Albowiem jeżeli strona złożyła wniosek o zwolnienia z obowiązku opłacania składek oraz terminowo złożyła deklaracje oznacza to, że dopełniła wszelkich warunków do przedmiotowego zwolnienia. Skoro złożona deklaracja była poprawna to obowiązkiem organu działającego z zachowaniem zasady prawdy obiektywnej oraz czuwającego nad tym aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa było wyjaśnienie stanu faktycznego czyli po pierwsze ustalenie jaka była faktyczna przeważająca działalność skarżącej i fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Bowiem działanie organu, który tego obowiązku zaniedbał narusza zarówno art. 7 i 9 KPA a także nie wzbudza zaufania do organów. Z konstrukcji przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wynika wyraźnie, że decyzja administracyjna wydawana na jego podstawie jest decyzją deklaratoryjną i związaną. Prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek możliwe jest jedynie w sytuacji zaistnienia w odniesieniu do danego wnioskodawcy, występującego o przyznanie tego rodzaju ulgi przesłanek, od istnienia których ustawodawca uzależnił jej udzielenie. Z kolei przesłanki te zostały enumeratywnie wymienione w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, o czym świadczy użycie w powyższym przepisie kategorycznego zwrotu "prowadzącego, na dzień [...]r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami (...)". Tym samym organ nie ma umocowania do samodzielnego modyfikowania zamieszczonych w nim rodzajów działalności oznaczonych konkretnymi kodami PKD. Oznacza to, że zadaniem organu jest tylko ustalenie istnienia przesłanek w przedmiotowym przepisie zawartych, sprecyzowanych w sposób jednoznaczny i to ich stwierdzenie determinuje wydanie decyzji administracyjnej o określonej treści czyli o zwolnieniu z obowiązku opłacania należnych składek. Istotne znaczenie ma również to, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku w sprawie prawa zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek następuje w ramach postępowania administracyjnego, tj. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a więc ustaleniu istotnych i niezbędnych, z punktu widzenia załatwienia sprawy, okoliczności faktycznych sprawy. Tak więc prawidłowość tego rodzaju postępowania, tj. właściwa ocena spełnienia przez konkretnego wnioskodawcę kryteriów (przesłanek) przyznania zwolnienia, regulowana przepisami k.p.a., ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny zgodności z prawem wydanego w ramach tego postępowania rozstrzygnięcia. Sąd przyjął, że strona złożyła korektę deklaracji rozliczeniowych z zachowaniem terminu, tj. przed [...]r. ponieważ z akt sprawy wynika że [...]r skarżący złożył korekty deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za [...]r i [...]r na wyższe kwoty. Nadto Sąd ustalił że w skardze strona oświadczyła, że na dzień złożenia wniosku w przedmiocie korekty deklaracji rozliczeniowych tj. [...]r. organ dysponował skorygowaną deklaracją skarżącego i miał 8 dni na rozpatrzenie tego wniosku, bowiem [...]r jest datą rozpatrzenia wniosku czyli nie było żadnych przeszkód do rozpoznania wniosku z uwzględnieniem złożonych do akt deklaracji, które w tym momencie były znane organowi. Nadto dokumenty te były w posiadaniu organu, skoro nie wezwał stronę do ich poprawienia. Zatem strona mogła uznać, że są prawidłowe. Uwzględniając powyższe fakty, nie można stwierdzić, jak uczynił to organ, że strona deklaracji złożyła po rozstrzygnięciu i organ musiał wydać decyzję odmowną. Nadto organ nie wezwał strony do poprawienia deklaracji przed upływem ustawowego terminu. W postępowaniu dotyczącym zwolnienia z obowiązku opłacania składek stosuje się przepisy, które formułują wymogi, którym organ winien sprostać w toku postępowania. Zatem stosownie do art. 7 KPA wyrażającego zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaś zgodnie z art.8 §1 KPA czyli zasadą zaufania do władzy publicznej, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufania do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Z kolei zasada informowania stron, wyrażona w art. 9 KPA przewiduje, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postepowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W badaniu przedmiotowej sprawy sąd doszedł do przekonania, że zasadom tym organ nie sprostał. Albowiem jeżeli strona złożyła wniosek o korektę zwolnienia z obowiązku opłacania składek oraz terminowo złożyła deklaracje oznacza to, że subiektywnie dopełniła wszelkich warunków do przedmiotowego zwolnienia. Skoro deklaracje te były niepoprawne to obowiązkiem organu działającego z zachowaniem zasady informowania oraz czuwającego nad tym aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa było niezwłoczne poinformowanie strony przez organ, że złożone przez nią deklaracje są niepoprawne. Działanie organu, który tego obowiązku zaniedbał narusza zarówno art. 7 i 9 KPA, a także nie wzbudza zaufania do organów. Organ podniósł w odpowiedzi na skargę, że zwolnieniu z obowiązku opłacania, podlegały należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrzenia wniosku w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek. Skoro te składki znane były organowi przed [...]r. to organ powinien je uwzględnić, gdyż wymagane dokumenty mogą być złożone w tym organie nawet w ostatnim dniu terminu. Skoro strona złożyła już wcześniej dokumenty jakie uznawała za poprawne i konieczne to oczywistym jest, że bez reakcji organu, który poinformuje ją, że są niewłaściwe strona nie złoży żadnych innych. Co pozbawia ją prawa do zwolnienia o czym organ doskonale wiedział. Nadto w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma również art.35 KPA, określający terminy załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Bowiem zgodnie z § 2 ww. artykułu, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane organowi z urzędu przed który toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast stosownie do § 3 KPA załatwienie prawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze można uznać, że słuszny jest zarzut strony, że gdyby organ prowadził postepowanie właściwie i terminowo załatwił sprawę, pozwoliłoby to stronie na poprawienie deklaracji przed [...]r.i tym samym uzyskanie zwolnienia. Natomiast skutki opieszałości organu zostały w całości przerzucone na stronę. Podobne stanowisko przedstawił tutejszy sąd w wyroku z 27 października 2021r o sygn. akt III SA Gl 540/21, dotyczącym innego okresu zwolnienia, o który wnioskowała skarżąca a skład rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela wyrażony wcześniej pogląd. Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do powyższych ocen sądu, uwzględni, że warunek złożenia deklaracji do dnia [...]r.został przez stronę spełniony a jeżeli deklaracja była niepoprawna to organ winien wezwać stronę do jej poprawienia. Bowiem strona spełniła warunek formalny do udzielenia zwolnienia. Z uwagi na naruszenie przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 § 1 pkt1 lit. c). p.p.s.a. ----------------------- 6