III SA/Gl 657/23
WyrokWSA w Gliwicach2023-11-27
Skład orzekający: Małgorzata Herman, Dorota Fleszer, Krzysztof Wujek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zobowiązał beneficjenta do zwrotu części dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego z powodu naruszenia procedur realizacji projektu i umowy o dofinansowanie, w szczególności w kontekście braku osiągnięcia celów projektu i jego komercjalizacji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ administracji prawidłowo stwierdził naruszenie procedur realizacji projektu i postanowień umowy o dofinansowanie przez beneficjenta. Brak osiągnięcia celów projektu, w tym jego komercjalizacji, oraz zaniechanie informowania o problemach stanowiły podstawę do nałożenia korekty finansowej w wysokości 100% wydatków kwalifikowalnych i żądania zwrotu środków wraz z odsetkami.Stan faktyczny
Beneficjent R. H. otrzymał dofinansowanie z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na realizację projektu polegającego na stworzeniu innowacyjnego rękawa prolimfatycznego. W trakcie realizacji projektu ujawniły się problemy z wagą, gabarytami i kosztami produkcji urządzenia, co uniemożliwiło jego komercjalizację. Beneficjent nie poinformował o tym fakcie instytucji pośredniczącej, a także złożył sprzeczne oświadczenia dotyczące przeprowadzenia badań klinicznych. W konsekwencji organy administracji zobowiązały go do zwrotu części dofinansowania wraz z odsetkami. Beneficjent wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 21 czerwca 2023 r. nr 2355/RT/2023 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 21 czerwca 2023 r., nr 2355/RT/2023, Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: organ odwoławczy, Zarząd Województwa) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora S. w C. (dalej: S.) z 13 lutego 2023 r., nr [...], zobowiązującą przedsiębiorcę R. H. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M. R. H. z/s w G. (dalej: Beneficjent, skarżący, strona) do zwrotu części wypłaconego dofinansowania w kwocie 391 110,00 zł wraz z należnymi odsetkami.
Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił m.in. art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 12 pkt 2 w zw. z art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 3 pkt 2 i art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: u.f.p. ) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 c ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa).
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
30 marca 2018 r. Beneficjent zawarł z Województwem Śląskim – S., pełniącym rolę instytucji pośredniczącej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014- 2020 umowę o dofinasowanie projektu nr [...] pn. "[...]" (dalej: projekt) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa I Nowoczesna gospodarka. Działanie 1.2. Badania, rozwój i innowacje w przedsiębiorstwach współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Planowana całkowita wartość projektu wynosiła 1 483 550,78 zł, a łączna kwota udzielonego dofinansowania miała nie przekroczyć wartości 904 395,96 zł. Termin realizacji projektu został ustalony na okres 1 kwietnia 2018 r. - 31 grudnia 2019 r.
Przedmiotem zawartej umowy było stworzenie innowacyjnego, nieznanego i niestosowanego dotychczas produktu do wdrożenia w działalności gospodarczej wnioskodawcy procesu zautomatyzowanego masażu limfatycznego lub presoterapii doskonalszego i efektywniejszego niż rozwiązania obecnie dostępne na rynku. Cele tego projektu miały zostać osiągnięte dzięki przeprowadzeniu prac B+R, których bezpośrednim rezultatem miało być wdrożenie do działalności gospodarczej przedsiębiorstwa innowacji produktowej, tj. rękawa prolimfatycznego z płaszczem termicznym, który ze względu na małe gabaryty będzie umożliwiał leczenie w warunkach domowych osób z zaburzeniami żylnymi oraz stopą cukrzycową poprzez zapobieganie zastojom limfatycznym oraz w przypadku istniejących już schorzeń, zmniejszał i łagodził skutki schorzenia. Wskazane cechy miały zostać zapewnione w technologii, opracowanej w ramach planowanych prac nad rękawem. Ponadto w okresie 3 lat po zakończeniu prac badawczych wnioskodawca zamierzał skomercjalizować wyniki przeprowadzonych badań, sukcesywnie wprowadzając produkt do sprzedaży.
Realizacja projektu została podzielona na trzy etapy prac szczegółowych, które ostatecznie miały zakończyć się stworzeniem prototypu w warunkach laboratoryjnych w symulowanych warunkach operacyjnych. Na wykonanie prac badawczych, w wyniku przeprowadzonego zapytania ofertowego wybrano U. sp. z o.o. w M.
W pierwszym wniosku o płatność złożonym za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., w ramach którego przekazano kwotę 373 524,80 zł, Beneficjent oświadczył mi.in., że do chwili obecnej nie napotkano problemów w realizacji projektu.
Drugi wniosek o płatność obejmował okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2019 r. Beneficjent poinformował wówczas, że zrealizowano wszystkie zadania przyporządkowane do realizacji w ramach prac przemysłowych. Również na tym etapie nie napotkano żadnych problemów w realizacji projektu.
7 lutego 2019 r. miała miejsce wizyta monitorująca podczas, której stwierdzono, że stan faktyczny jest zgodny z zakresem przedstawionym we wniosku o płatność pośrednią dla umowy o dofinansowanie projektu. Ponadto, potwierdzono realizację prac badawczo-rozwojowych w zakresie weryfikacji komponentów technologii oraz pierwszą wersję prototypu laboratoryjnego, tj. badania materiałów z jakich zostanie wykonany produkt, jak również wybór materiałów będących nośnikiem ciśnienia.
Pierwszy wniosek o płatność końcową wpłynął do S. 7 lutego 2020 r., jednak z powodu uchybień w postaci braku załączników został on odrzucony. Kolejną wersję wniosku złożono 16 lutego 2020 r. Beneficjent wskazał wówczas, że przy realizacji projektu nie napotkano problemów. Następnie pismem z 9 marca 2020 r. Beneficjent wycofał obie wersje w wniosku o płatność końcową wyjaśniając, że dopiero po przeprowadzonej analizie wyników prac rozwojowych, uznał wady urządzenia takie jak waga (przekraczająca 35 kg, gdzie porównywalne rozwiązania konkurencyjne na rynku mają z reguły wagę poniżej 5 kg), rozmiar, który wyklucza swobodny transport urządzenia oraz koszty wytworzenia jako krytyczne dla komercjalizacji projektu z ekonomicznego punktu widzenia. Podkreślił, że do tego momentu, przez okres prac rozwojowych i w miarę ulepszania prototypu, wizja urządzenia o pełnej innowacyjnej funkcjonalności przysłaniała komercyjną stronę i wcześniej nie przeprowadził kalkulacji kosztu odtworzenia egzemplarza urządzenia na bazie elementów składowych prototypu. Po przeprowadzeniu takiej kalkulacji zdał sobie sprawę, że produkcja urządzeń w tej postaci będzie nieopłacalna z ekonomicznego punktu widzenia, a jedyną opcją jaka pozostała jest próba optymalizacji z możliwą redukcją funkcjonalności, przy udziale zespołu z wzornictwa przemysłowego, na co jednak nie planował przeznaczać dodatkowych środków finansowych.
23 marca 2020 r. S. wszczęło postępowanie kontrolne w zakresie prawidłowości realizacji projektu, które zakończyło się stwierdzeniem nieprawidłowości w realizacji projektu i uznaniem wydatków za niekwalifikowalne. Ponadto, kontrolę projektu od 21 stycznia do 24 listopada
2020 r. prowadziła również Instytucja Audytowa - Krajowa Administracja Skarbowa (dalej: IA-KAS), która potwierdziła, że operacja nie została wdrożona zgodnie
z decyzją zatwierdzającą, wydatkowano środki niezgodnie z zasadami dotyczącymi zamówień publicznych, a dane dotyczące wskaźników i celów pośrednich są niewiarygodne. Beneficjent wycofał wniosek o płatność końcową 30 marca 2020 r.
W opinii z 30 czerwca 2020 r., niezależny ekspert powołany przez S., uznał m.in., że działania Beneficjenta nie były celowe i w momencie konstruowania wniosku o dofinansowanie nie było możliwe przewidzenie końcowych gabarytów i wagi urządzenia, co doprowadziło do braku komercjalizacji, gdyż wdrożenie okazało się bezcelowe z ekonomicznego punktu widzenia. 22 września w miejscu realizacji projektu kontrolującym zademonstrowano urządzenie powstałe w wyniku prac badawczych.
W wyniku przeprowadzonej kontroli, S. sporządziło 5 marca 2021 r. Informację pokontrolną, w której stwierdzono, że wydatki związane z pracami przemysłowymi są niekwalifikowane (co także zostało wykazane w Podsumowaniu audytu lA), badania przemysłowe nie przyniosły efektu, bowiem nie został stworzony prototyp, który był niezbędny do prowadzenia prac rozwojowych - co z kolei rzutuje na brak osiągnięcia wskaźników niezbędnych do właściwej realizacji Projektu, Beneficjent nie zrealizował pełnego zakresu Projektu zgodnie z umową z wykonawcą nie doprowadzając do komercjalizacji wyników badań.
Postępowanie administracyjne przed organem I instancji zakończyło się wydaniem 4 października 2021 r. decyzji zobowiązującej do zwrotu części wypłaconego dofinansowania. W wyniku uwzględnienia odwołania sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ I instancji decyzją z 13 lutego 2023 r. nr [...] ponownie zobowiązał Beneficjenta do zwrotu części wypłaconego dofinansowania kwocie 391 110 zł, a organ odwoławczy po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego przychylił się do tego stanowiska i zaskarżoną decyzją z 21 czerwca 2023 r. utrzymał rozstrzygnięcie w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Beneficjent naruszył procedury, o których mowa w art. 184 u.f.p., a obowiązujące przy realizacji projektu i ujęte przepisach umowy o dofinansowanie. Podkreślił, że zgodnie z § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie Beneficjent wyraził zgodę i zobowiązał się do realizacji projektu z należyta starannością, jak również w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie i utrzymanie celów, a także rezultatów w zakresie i terminach zakładanych w dokumentacji aplikacyjnej. Beneficjent był zobowiązany do niezwłocznego poinformowania IP RPO WSL – S. o sytuacji, gdy w trakcie realizacji projektu okaże się, że dalsze prace badawcze nie doprowadzą do osiągnięcia zakładanych wyników, bądź gdy po zakończeniu prac badawczych komercjalizacja okaże się bezcelowa z ekonomicznego punktu widzenia (§ 4 ust. 9 pkt 4 umowy o dofinansowanie). Ponadto obowiązkiem Beneficjenta było systematyczne monitorowanie przebiegu realizacji projektu oraz niezwłoczne, w terminie nie dłuższym niż 10 dni od danego zdarzenia, informowanie IP-S. o wszelkich zdarzeniach powodujących lub mogących powodować zmiany w projekcie, a także o ewentualnych nieprawidłowościach lub problemach w realizacji projektu albo o zamiarze zaprzestania jego realizacji (§ 12 ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie). Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola wykazała natomiast, że Beneficjent notorycznie wprowadzał w błąd Instytucję Pośredniczącą, co do stopnia zaawansowania prac i wykonywania projektu oraz nie informował niezwłocznie o zmianach w realizacji projektu. Beneficjent nie potwierdził przeprowadzenia badań klinicznych, w sposób przewidziany we wniosku o dofinansowanie (naruszenie § 4 ust. 4 oraz § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie), a wymagana komercjalizacja produktu, jako efekt realizacji projektu, nie została przez niego do dnia wydania decyzji wykazana.
W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy stwierdził, że Beneficjent był świadomy powstających nowych zagrożeń i ryzyka dotyczącego końcowej formy urządzenia już w połowie badań rozwojowych. Wiedział, że konstruowane przez niego urządzenie kształtem, wyglądem oraz wagą znacząco odbiega od pierwotnych założeń i nie poinformował o tym fakcie S., a wręcz potwierdził w treści wniosku o płatność, że żadne problemy nie występują. Dalej kontynuował działania bez względu na to, że wykraczały one poza ramy projektu.
Odnosząc się natomiast do kwestii założonych we wniosku badań klinicznych, zaplanowanych w ostatniej fazie prac rozwojowych, organ odwoławczy zwrócił uwagę na nieścisłości i sprzeczności występujące w kolejnych oświadczeniach skarżącego. Przypomniał, że z raportu nr 9 z 24 grudnia 2019 r. i wniosku o płatność wynikało, że badania kliniczne przeprowadzone zostały na grupie 75 osób oraz, że osiągnięto cel badania tj. sprawdzono i potwierdzono skuteczność oraz bezpieczeństwo działania rękawa prolimfatycznego na ludzkim organizmie. Odmiennej treści oświadczenie skarżący złożył podczas prowadzonej przez IA-KAS kontroli, stwierdzając, że badania nie zostały zrealizowane w terminie do dnia 31 grudnia 2019 r., jak początkowo deklarował we wniosku o płatność końcową. Z kolei, w toku postępowania kontrolnego skarżący stał na stanowisku, że realizacja badań klinicznych jest zbędna, z uwagi na brak komercjalizacji (pismo z 20 lipca 2020 r.). Dopiero w postępowaniu prowadzonym w wyniku ponownego rozpoznania sprawy skarżący, powołując się na informacje otrzymane od Uczelnianej Komisji Bioetycznej AWF oraz Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, stwierdził, że urządzenie jako nieinwazyjne i terapeutyczne, nie wymaga badań klinicznych (pismo z 29 grudnia 2023 r.). Zdaniem organu odwoławczego nawet ewentualny brak konieczności przeprowadzenia badań klinicznych nie zwalniał skarżącego z obowiązku realizacji projektu zgodnie z zawartymi w umowie postanowieniami. Wszelkie zmiany w projekcie, w tym np. rezygnacja z badań klinicznych, wymagały uzyskania stosownej zgody, której skarżący nie posiadał. Odstępując tym samym od badań klinicznych Beneficjent nie wykonał pełnego zakresu projektu, czym również naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie.
W dalszych motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy zaakcentował, że Beneficjent ubiegał się o dofinansowanie w ramach konkursu na wsparcie prac B+R w przedsiębiorstwach, gdzie wymogiem stawianym wobec wnioskodawców było przeprowadzenie zarówno badań, jak i ich komercjalizacja. Tymczasem do komercjalizacji, z uwagi na nieopłacalność wykonania urządzenia i jego gabaryty, w ogóle nie doszło.
Fakt ten potwierdził sam Beneficjent w pismach z 20 kwietnia 2020 r. i 5 maja 2020 r. oraz koordynator ds. prac przemysłowych A.S. w piśmie z 19 kwietnia 2020 r., z którego wynika nie zrealizowano jedynie ostatniej fazy etapu III prac rozwojowych umożliwiających komercjalizację rękawa prolimfatycznego, czyli badań klinicznych. Podobne wnioski płyną również z opinii sporządzonej przez eksperta dr n. med. W.R. - Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie Rehabilitacji Medycznej oraz opinii z 30 czerwca 2020 r. sporządzonej przez niezależnego eksperta A. I. powołanego przez S.
Jednocześnie zdaniem organu odwoławczego w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Beneficjenta w zakresie proporcjonalnego rozliczenia projektu, a co za tym idzie uwzględnienia tego, co zostało zrealizowane w projekcie w sposób prawidłowy i zaliczenia tych wydatków jako kwalifikowalne. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji i wskazał, że na ustalenie 100% korekty finansowej miał wpływ:
- brak osiągnięcia wskaźnika rezultatu "Liczba skomercjalizowanych wyników prac B+R w Przedsiębiorstwach",
- brak osiągnięcia celu projektu jakim miało być stworzenie rękawa prolimfatycznego (indywidualnej, skutecznej i taniej terapii zaburzeń obwodowego mikrokrążenia, który dzięki realizacji projektu miał zostać wdrożony w działalności gospodarczej wnioskodawcy jako innowacja produktowa),
- brak komercjalizacji projektu oraz rozpowszechnienia wyników, co nie przyczyniło się do rozwoju regionu.
Organ podkreślił, że projekt zakładał zarówno badania jak i rozwój (komercjalizację określonego produktu). Projekt stanowił jedną całość, a prawidłowe zrealizowanie kolejnych etapów miało prowadzić do osiągnięcia zamierzonych efektów. W sytuacji, gdy rezultat projektu nie został osiągnięty, nie można przyznać Beneficjentowi środków tylko dlatego, że podejmował nieskuteczne działania zmierzające do zrealizowania założonego celu. Ponadto Beneficjent dokonując samodzielnych zmian w projekcie oraz nie informując o problemach w jego realizacji naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie. Podniesione okoliczności powodują, że wydatki nie mogły zostać uznane za kwalifikowalne, a wypłacone środki powinny zostać zwrócone zgodnie z § 8 ust. 1 umowy o dofinasowanie oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Odwoływanie się zatem przez stronę skarżącą do zasady proporcjonalności, w sytuacji gdy nie został osiągnięty główny i zarazem niepodzielny cel projektu jest nieuzasadnione.
Organ nie podzielił również zarzutów odwołania dotyczących naliczania odsetek za okres prowadzenia postępowania administracyjnego. Powołując się na wyrok WSA w Gliwicach o sygn. III SA/GI 713/22 z 19 grudnia 2022 r. stwierdził, że uregulowanie w art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2a u.f.p. okresu naliczania odsetek od podlegających zwrotowi środków europejskich wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 powoduje, że do należności tych nie stosuje się przepisu art. 54 ust. 7 O.p. Wskazanie w ustawie o finansach publicznych, za jaki okres nalicza się odsetki oznacza uregulowanie tej kwestii i nakazuje przyjąć, że ustawodawca nie przewidział przerwy w okresie naliczania odsetek.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
1. art. 11 k.p.a. poprzez brak właściwego rozpoznania sprawy, co skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w zakresie zwrotu dofinansowania, podczas gdy organ winien należycie rozpoznać sprawę i uwzględnić odwołanie Beneficjenta,
2. art. 1 ust. 2 Rozporządzenia 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ("Rozporządzenie 2988/95"), art. 2 pkt 36) w zw. z art. 22 ust. 7, 143 ust. 2 oraz art. 85 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, L 347/320 (dalej jako: "Rozporządzenie ogólne") poprzez błędną wykładnię i zastosowanie korekty finansowej bez uwzględnienia zasady proporcjonalności wyrażonej w tym przepisie, a to ze względu na fakt, ze organ mylnie utożsamia zakres wydatków kwalifikowanych obejmujących ewentualne nieprawidłowości (wydatki Beneficjenta stanowią 100% wydatków kwalifikowanych w projekcie) z wagą tej nieprawidłowości, która ze względu na powyższe nie musi i nie może w tej konkretnej sprawie automatycznie wynosić 100% - naruszenie i waga korekty, nie mogą wynikać wyłącznie na podstawie wartości Umowy o dofinansowanie i w sytuacji gdy,
a) S. całkowicie błędnie uznało jakoby badania przemysłowe w projekcie nie zostały wykonane zgodnie z wnioskiem,
b) S. błędnie zdefiniowało co składa się w niniejszej sprawie na cel projektu (z zapisów wniosku o dofinansowanie jednoznacznie wynika, że na cel projektu składały się nie tylko czynności dotyczące komercjalizacji produktu objętego projektem, na które to czynności Beneficjent ma 3 lata od zakończenia realizacji projektu w 31 grudniu 2019 r., ale wytworzenie samego produktu),
c) S. błędnie uznało, że Beneficjent nie wytworzył i nie przekazał prototypu nr III urządzenia,
d) produkt objęty projektem uzyskał gotowość technologiczną IX stopnia zgodnie z umową o dofinansowanie. Był do końca projektu optymalizowany celem osiągnięcia zgodnych z projektem cech, których z przyczyn niezależnych od skarżącego w pełni nie osiągnął. Optymalizacja była podyktowana tym, że Beneficjent chciał skomercjalizować swój produkt, po uprzednim uzyskaniu zgody Komisji Bioetycznej w związku z badaniami klinicznymi, którą uzyskał. We wniosku o dofinansowanie Beneficjent wskazał również na komercyjne zastosowanie objętego projektem jako wyrobu kosmetycznego, który nie wymaga badań klinicznych,
3. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez:
a) uniemożliwienie dokonania kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności w wyniku nieprzeprowadzenia przez organ rzetelnej analizy przepisów unijnych, która umożliwiałaby prawidłowe przyjęcie przez organ wykładni 85 Rozporządzenia ogólnego i w efekcie oparcie się w decyzji (bezzasadnie) na art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. w sytuacji, gdy:
- Beneficjent zrealizował badania przemysłowe w projekcie - badania składające się na cel główny projektu oraz zadania objęte pracami rozwojowymi,
- wystąpiły w sprawie okoliczności niezależne od Beneficjenta, których to nie mógł przewidzieć na etapie składania wniosku o dofinansowanie, a co wynika z charakteru eksperymentalnych prac rozwojowych,
- organ bezzasadnie pominął wniosek Beneficjenta o powołanie biegłego, podczas gdy rozpoznanie zaskarżonej decyzji wymagało wiadomości specjalistycznych,
b) brak dokonania przez Instytucje pogłębionej analizy rynku, która wskazywałaby, że Beneficjent nie mógł na etapie składania wniosku o dofinansowanie przewidzieć wystąpienia okoliczności uniemożliwiających kontynuowanie projektu, ani też organ nie przedstawił przeciwdowodu w stosunku do twierdzeń skarżącego, w szczególności poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, o którego wnioskował jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie zwrotu dofinansowania,
c) brak uwzględnienia zastrzeżeń poprzez błędne uznanie przez organ jakoby te dokumenty i wyjaśnienia były rzekomo niewystarczające w zakresie potwierdzenia okoliczności przytoczonych przez skarżącego, w sytuacji, gdy ww. dokumenty i wyjaśnienia dowodzą, że nie mógł on przewidzieć zaistniałych okoliczności w chwili składania wniosku o dofinansowanie, ale też na zakończenie projektu co miało istotny wpływ na rozstrzygniecie, gdyż stanowi ono dowód na zrealizowanie badań przemysłowych i prac rozwojowych przez Beneficjenta, a co z kolei ma istotny wpływ na ustalenie korekty finansowej w tej sprawie, czyniąc z powyższych względów decyzji wadliwą z przyczyn formalnych.
4. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a także w związku z art. 107 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie tj:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza na nieuwzględnianiu oświadczeń Beneficjenta zawartych we wniosku o dofinansowanie wraz ze złożonymi dokumentami - w tym zastrzeżeniem oraz wniosku Beneficjenta o wyznaczenie biegłego (eksperta);
b) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie, nieuwzględnienie, błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w związku z tym nie zawarcie
w uzasadnieniu decyzji wskazanych faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których organ się opiera oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej skutkujące:
- błędnym zdefiniowaniem przez organ tego co składa się na cel projektu pomijając wskazane zapisy wniosku o dofinansowanie, z których jednoznacznie wynika, że na cel projektu składały się nie tylko komercjalizacja wytworzenie produktu,
- bezpodstawnym pomięciem wniosku dowodowego dotyczącego powołania biegłego (eksperta), na okoliczność wykazania, że według stanu nauki w zakresie dostępnych technologii mających zastosowanie do urządzenia objętego projektem Beneficjent nie mógł przewidzieć czynników ryzyka związanego z końcowymi cechami urządzenia na dzień zakończenia projektu,
5. art. 54 § 1 pkt 7 pkt 7 a oraz pkt. 7b O.p. poprzez żądanie zapłaty odsetek, podczas gdy odsetki nie powinny być naliczone za okres prowadzenia postępowania administracyjnego,
6. niezastosowaniu art. 325 TFUE, co w rezultacie doprowadziło do automatycznego zażądania, bez dokonania oceny występowania ,,nieprawidłowości" zwrotu 100% dofinansowania pomimo tego, ze przepisy krajowe i unijne nie nakładają na organ takiego uprawnienia,
7. art. 127 Rozporządzenia ogólnego w zw. z art. 22 ustawy wdrożeniowej poprzez błędne przyjęcie że S., może zaniechać własnej kontroli, automatycznie przyjąć ustalenia KAS/IA za własne, określić współczynnik % korekty bez dokonania własnej oceny w tym zakresie,
8. art. 2 i art. 3 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 480/2014 z dnia 3 marca 2014 r. uzupełniające Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (Dz. Urz. UE L 138 z 13.05.2014 r.), (zwanej dalej "Rozporządzeniem delegowanym") w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego poprzez ich pominięcie skutkujące brakiem prawidłowego ustalenia przez S. czy w niniejszej sprawie występuje nieprawidłowość indywidualna i ewentualnie brakiem prawidłowego określenia poziomu korekty finansowej (jeśliby taka nieprawidłowość miała miejsce w niniejszej sprawie (zdaniem Beneficjenta sytuacja taka nie ma miejsca)) w sytuacji, gdy KAS nie mógł prawidłowo ustalić poziomu wykonania projektu, w tym zastosować właściwych przepisów ww. rozporządzenia w sposób zapewniający prawidłowe obliczanie współczynnika wykonania/absorpcji, gdyż audyt nie miał charakteru merytorycznego, z udziałem ekspertów z dziedziny projektu,
9. art. 27 ust. 2 pkt. a) Rozporządzenia delegowanego poprzez nieprawidłową interpretację i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy KAS nie mogła prawidłowo ustalić, bez udziału ekspertów, jakoby operacja nie została wdrożona zgodnie z decyzją zatwierdzającą. KAS nie mógł bowiem wykazać, jakoby operacja nie była realizowana zgodnie z umową o dofinansowanie.
10. art. 27 ust 2 lit. d) Rozporządzenia delegowanego poprzez nieprawidłową interpretację i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy KAS nie mogła na podstawie nieprawidłowo dobranej próby zweryfikować czy wskaźniki i cele pośrednie są wiarygodne, nie mówiąc już o uwzględnieniu czynników zewnętrznych wpływających na obniżenie korekty finansowej (jeśli w ogóle zostałyby stwierdzone przez KAS),
11. art. 28 Rozporządzenia delegowanego poprzez jego błędne pominięcie i błędne uznanie w IP, że audyt KAS/IA obejmował prawidłowy dobór próby pozwalającej na dokonanie oceny realizacji projektu przez Beneficjenta,
12. art. 125 ust. 4 rozporządzenia ogólnego w zw. z § 4a ust. 2 umowy o dofinansowanie poprzez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy ocena czy doszło do publikacji jest przedwczesna (nie upłynął 3 letni okres od zrealizowania projektu),
13. art. 184 u.f.p. poprzez błędne uznanie jakoby wydatki były ponoszone niezgodnie z procedurami,
14. art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a w zw. z art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 ze zm., dalej: "u.z.p.p.r.") przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że organ związany jest stanowiskiem KAS/Departamentu pełniącego funkcję Instytucji Audytowej, gdzie z przytoczonych przepisów wynika, że nakładanie korekt finansowych oraz odzyskiwanie środków jest kompetencją organu jako Instytucji Zarządzającej/Instytucji Pośredniczącej, a Instytucja Audytowa nie posiada kompetencji do tego, ażeby wydawać wiążące Instytucję Zarządzającą stanowiska co do wymiaru korekty finansowej,
15. błędną wykładnię zapisów umowy o dofinansowanie przy jednoczesnym nieprawidłowym zastosowaniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego oraz:
a) § 4 ust. 9 pkt 2 umowy o dofinansowanie poprzez jego pominięcie i błędne uznanie jakoby komercjalizacja wyników projektu miała być oceniona po jego zakończeniu z pominięciem 3- letniego okresu wskazanego w umowie,
b) § 13 umowy o dofinansowanie w zw. z art. 23 i art. 24 ustawy wdrożeniowej poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące zaniechaniem, czy raczej brakiem przeprowadzenia kontroli przez S.,
c) § 4 ust. 9 pkt 4, § 4 ust. 9 pkt 9, § 5 ust. 3, § 12 ust. 1 pkt 2 Umowy o dofinansowanie poprzez błędną ich interpretację podczas gdy przesłanki, o których mowa w § 4 ust. 9 pkt 4 i 9 nie mają miejsca. Beneficjent z należytą starannością zrealizował projekt, w tym dokonał wydatków z poszanowaniem zasady konkurencyjności, której dotyczy § 5 ust. 3 Umowy o dofinansowanie, co skutkuje błędnym przyjęciem przez S. jakoby Beneficjent rzekomo nie osiągnął i nie udokumentowania realizacji celów projektu, w tym zakładanych we wniosku o dofinansowanie projektu wartości wskaźników projektu, o czym mowa w § 12 ust. 2 pkt 2 umowy o dofinansowanie od początku projektu, których efektem było osiągnięcie IX poziomu gotowości technologicznej urządzenia,
d) § 4 ust. 9 pkt 9 umowy o dofinansowanie poprzez błędne uznanie, że Beneficjent celowo nie przeprowadził komercjalizacji wyników prac badawczych, celowo przeprowadził nieprawidłowo prace badawcze, celowo nie poinformował o problemach w projekcie, a mógł rzekomo wcześniej (z czym Beneficjent się nie zgadza), celowo nie informował o bezcelowości projektu, celowo realizował projekt nierzetelnie, nieracjonalnie, nieefektywnie, nieprzejrzyście i nieoszczędnie podczas gdy:
(i) Beneficjent nie mógł przewidzieć na etapie składania wniosku, ale również na etapie prac rozwojowych, że cechy urządzenia będą inne od deklarowanych w projekcie, gdzie do końca Projektu Beneficjent pracował nad optymalizacją cech urządzenia zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie;
(ii) Prace badawcze i prace rozwojowe skutkujące doprowadzeniem do powstania urządzenia o stopniu gotowości IX zostały prawidłowo przeprowadzone; powstał i został przekazany prototyp III, co potwierdza dokumentacja z realizacji projektu- m.in. załącznik nr 8 i nr 9 do Zastrzeżeń;
Niezależnie od wyjaśnień Beneficjenta w przedmiocie samej możliwości komercjalizacji, bezpodstawne jest zarzucanie Beneficjantowi braku komercjalizacji wyników projektu w sytuacji, gdy termin upływałby 31 grudnia 2022 r. Organ błędnie przyjął, że Beneficjent swoim rzekomo celowym działaniem nie doprowadził do komercjalizacji, więc musi zwrócić 100% dofinansowania. Jednocześnie zupełnie pomija okoliczności związane z tym, że urządzenie z przyczyn obiektywnych, wynikających z charakteru prac B+R obarczonych wysokim ryzykiem niepowodzenia, z ich eksperymentalnego charakteru.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (por. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b), c) p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.
Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych u.f.p., co wynika z art. 6 ust. 1 u.f.p. - stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm.).
Z kolei, z art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub ust. 11. I tak, według ust. 9 w przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej: 1) przed zatwierdzeniem wniosku o płatność - instytucja zatwierdzająca wniosek o płatność dokonuje pomniejszenia wartości wydatków kwalifikowalnych ujętych we wniosku o płatność złożonym przez beneficjenta o kwotę wydatków poniesionych nieprawidłowo; 2) w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność - właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, a w przypadku programu EWT - zgodnie z umową o dofinansowanie projektu albo decyzją o dofinansowaniu projektu.
Ponadto, stosownie do brzmienia art. 24 ust. 5 ustawy wdrożeniowej wartość korekty finansowej wynikającej ze stwierdzonej nieprawidłowości indywidualnej jest równa kwocie wydatków poniesionych nieprawidłowo w części odpowiadającej kwocie współfinansowania UE.
Zgodnie z regulacją art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości,
podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Przepis art. 184 ust. 1 u.f.p. stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że wykładnia pojęcia " inne procedury obowiązujące" obejmuje ono również naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (por. wyrok z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/ Bk 598/10; wyrok WSA w Gdańsku z 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/ Gd 727/12; wyrok WSA w Białymstoku z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 132/11; wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., II GSK 1980/12).
Beneficjent zawierając umowę o dofinansowanie projektu pn.: "[...]" zobowiązał się do stworzenia rękawa prolimfatycznego- indywidualnej, skutecznej i taniej terapii zaburzeń obwodowego mikrokrążenia. Przedmiotem prac badawczo-rozwojowych było stworzenie innowacyjnego, nieznanego i niestosowanego dotychczas produktu do wdrożenia w działalności gospodarczej Wnioskodawcy procesu zautymatyzowanego masażu limfatycznego doskonalszego i efektywniejszego niż rozwiązania dostępne na rynku.
Skarżący zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności udzielając zamówień i ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie, efektywnie, przejrzyście i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z Programu, SZOOP RPO WSL 2014-2020, właściwych przepisów prawa krajowego unijnego i wskazanych Wytycznych oraz na warunkach określonych w umowie, jak również w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie i utrzymanie celów, a także rezultatów w zakresie i w terminach, zakładanych w dokumentacji aplikacyjnej zgodnie z § 5 ust. 3 umowy.
W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do oceny czy prawidłowe jest stanowisko organu, że środki przeznaczone na realizację projektu zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. oraz zasadności nałożenia na Beneficjenta korekty określonej w decyzji.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie, podziela stanowisko organu i jego obszerną argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustalony stan faktyczny sprawy nie budzi żadnych wątpliwości.
Zgodnie z art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p., instytucja zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków. Ponadto, jak już wskazano, zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 1 - 3 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Organ podkreślił, że skarżący mając wiedzę o tym, że konstruowane przez niego urządzenie jest o kształcie, wyglądzie i wadze odbiegającym od pierwotnych założeń, nie poinformował o tym fakcie S. i kontynuował działania bez względu na okoliczność, że wykraczały one poza ramy projektu. Nawet przyjmując, iż działanie Beneficjenta nie było działaniem świadomym i celowym oraz zmierzającym do wprowadzenia w błąd Instytucję, to sam fakt zaniechania powiadomienia S. o zaistniałych problemach, czy zmianach w projekcie, stanowi naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie. Ponadto Beneficjent wiedział (co sam potwierdził), że urządzenie nie nadaje się do komercjalizacji i również o tym nie poinformował IP-S..
W ocenie Sądu, IZ prawidłowo ustaliła, że w trakcie realizacji umowy o dofinansowanie ww. projektu współfinansowanego z EFRR, wystąpiła nieprawidłowość , o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia (UE) nr 1303/2013) i wpisuje się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako wykorzystanie środków z naruszeniem procedur.
Art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013 stanowi, że "nieprawidłowość" ma miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Zatem dla uznania, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu ww. przepisu wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Przy ocenie nieprawidłowości szkoda nie musi być konkretną stratą finansową. Wystarczy samo tylko wykazanie, że określone nieprawidłowości, powstałe wskutek zachowania się beneficjenta, mogły jedynie (choć wcale nie musiały) narazić ogólny budżet UE. Szkodą bowiem w interesach finansowych Unii Europejskiej jest finansowanie z funduszy unijnych nieuzasadnionego wydatku, a nieuzasadniony wydatek to taki, który poniesiony został z naruszeniem podstawowych zasad prawa unijnego lub krajowego.
Konsekwencją stwierdzenia nieprawidłowości w realizacji projektu jest uznanie wydatku nr [...] za niekwalifikowalny, a co za tym idzie brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z § 5 ust. 6 umowy o dofinansowanie projektu beneficjent zobowiązał się do stosowania Wytycznych, które mają charakter wiążący.
W kontrolowanej sprawie organy, z poszanowaniem reguł postępowania prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a w szczególności prawidłowo stwierdziły, że w realiach sprawy Beneficjent naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie tj. § 5 ust. 3 (prawidłowe i terminowe wykonanie projektu oraz osiągnięcie i utrzymanie celów i rezultatów) oraz § 12 ust. 1 pkt 1 przez zaniechanie systematycznego monitorowania przebiegu realizacji umowy oraz informowania organu o ewentualnych nieprawidłowościach lub problemach, a także o zamiarze zaprzestania jego realizacji..
Stwierdzenie nieprawidłowości i nałożenie korekty finansowej w wysokości 100% wydatków kwalifikowalnych było więc zasadne, a to wobec ustalenia, że skoro cele projektu nie zostały osiągnięte, a dodatkowo Beneficjent nie informował o problemach w jego wykonaniu, to nie ma możliwości proporcjonalnego oszacowania korekty. Nie można uznać, że część projektu została zrealizowana, a część nie, bo projekt stanowił jedną całość. Uzasadnione zatem stało się żądanie zwrotu 100 % dofinansowania.
Ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu, w szczególności kontroli w miejscu realizacji projektu lub siedzibie Beneficjenta. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które Beneficjent przedstawi we wniosku o płatność i w trakcie realizacji projektu, zostaną zrefundowane. Ocena kwalifikowalności wydatków jest prowadzona także po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie oraz wynikających z przepisów prawa. Właściwa instytucja jest uprawniona do badania kwalifikowalności wydatków na każdym etapie postępowania o przyznanie dofinansowania.
W ocenie Sądu, całokształt okoliczności sprawy pozwala stwierdzić, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, który w wydanych decyzjach przedstawił szczegółową, wyczerpującą i przekonującą argumentację.
W zaskarżonej decyzji, organ szczegółowo i przekonująco odniósł się do wszystkich zarzutów Beneficjenta zawartych w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, a powtórzonych w skardze.
Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 7, art. 11, art. 77 §1, art. 75 §1 w zw. z art. 78, art. 80 oraz z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd stwierdził, że wbrew argumentacji skargi organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, rozważył i ocenił wszystkie dowody, a następnie wynik tej oceny przedstawił w prawidłowo sporządzonym, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. Ocena ryzyka związanego z wykonaniem umowy należała do skarżącego, zatem niecelowe było powoływanie przez organ na tę okoliczność biegłego. Fakt, że wnioski wyprowadzone przez skarżącego są inne, nie oznacza naruszenia wskazanych przepisów procedury. Organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego krajowego i unijnego, które wyjaśnił i dokonał właściwej subsumpcji. Wobec powyższego nie można podzielić zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego praz przepisy postępowania.
Skarżący nie wypełnił określonych w umowie o dofinansowanie obowiązków, co doprowadziło do wydania decyzji o zwrocie środków, zgodnie z regułami wskazanymi w art. 207 u.f.p. Beneficjent, mimo wezwania w trybie art. 207 ust., 8 pkt 1 u.f.p., nie zwrócił dobrowolnie wymagalnych należności.
Sąd podziela w całości zaprezentowane przez organ stanowisko i jego argumentację. Postanowienia zawartej umowy o dofinansowanie dotyczące obowiązków i odpowiedzialności beneficjenta są czytelne i jasne, nie wymagają szczególnych zabiegów interpretacyjnych.
Podsumowując, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że w ustalonym prawidłowo stanie faktycznym organy zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego unijnego i krajowego, które powołano, prawidłowo zinterpretowano i szeroko omówiono w zaskarżonej decyzji, co usuwa zarzut ich naruszenia. Organ wskazał prawidłową podstawę i sposób naliczenia korekty. W przedmiotowej sprawie wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia prawa zarówno procesowego jak i materialnego. Organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy wdrożeniowej, wyjaśnił motywy nałożenia korekty oraz podstawę naliczenia odsetek. Zaskarżona decyzja została wyczerpująco i przekonująco uzasadniona, organ przedstawił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia obszerną i pełną argumentację faktyczną i prawną. naruszenie procedur w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych i powstanie nieprawidłowości w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, uzasadniało nałożenie korekty finansowej w przyjętej wysokości. Wbrew zarzutom skarżącego, wyniki kontroli dokonanej przez Instytucję audytową, nie były podstawą wydania decyzji, a jedynie potwierdzały ustalenia faktyczne organu co do braku wdrożenia projektu zgodnie z umową, nie doszło zatem do naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a w zw. z art. 5 pkt 4a ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2016r., poz. 383).
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło