III SA/Gl 660/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi I. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ) stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie I.T. (dalej jako strona, skarżący) z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Strona [...] r. złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. na podstawie art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. ,poz. 374 ze zm. – dalej jako ustawa COVID-19). Wcześniej, bo [...] r. do ZUS wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez stronę uprawniające pełnomocnika do załatwiania wszelkich spraw w ZUS, w tym dostępu do Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) do roli płatnika składek, ubezpieczonego i świadczeniobiorcy. Pismem z [...] r. doręczonym elektronicznie stronie ZUS powiadomił stronę o brakach w złożonym wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Pismo to pozostało bez odpowiedzi, co doprowadziło do tego, że decyzją z [...] r. ZUS odmówił zwolnienia z opłacania składek za wskazane na wstępie okresy. Decyzja ta została skierowana przez PUE ZUS bezpośrednio do strony. Z dołączonego wydruku z systemu elektronicznego wynika, że decyzja została doręczona/uznana za doręczoną stronie [...] r. Dnia [...] r. pełnomocnik strony złożył do ZUS trzy pisma: po pierwsze - wniosek o doręczenie kopii pism i informacji wraz z decyzją; po drugie – odwołanie od decyzji ZUS; po trzecie – wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji ZUS. W odpowiedzi na te pisma, ZUS pismem z [...] r. powiadomił pełnomocnika strony, że do 30 czerwca 2020 r. nie został złożony poprawnie wypełniony wniosek o zwolnienie z opłacania składek, wszelka korespondencja ZUS była kierowana poprzez PUE ZUS, a w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostanie pełnomocnik poinformowany odrębnym pismem. W zaskarżonej do tutejszego Sądu decyzji organ podniósł, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony o [...] dni za późno. Z tego względu organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia tego wniosku. Organ nie odniósł się do kwestii wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze do tutejszego Sądu podpisanej pierwotnie przez pełnomocnika uprawnionego do działania przed organem wskazano, że wskutek uchybień proceduralnych strona nie wiedziała o brakach wniosku o zwolnienie z opłacania składek, ani też o treści decyzji wydanej w przedmiocie jej wniosku. Strona bowiem ustanowiła pełnomocnika i wszelka kierowana do niej korespondencja winna być doręczana temu pełnomocnikowi. Organ zaś nie przedstawił dowodu doręczenia pism pełnomocnikowi elektronicznie ani też w wersji papierowej. Z tego względu doszło do naruszenia art. 7, art. 9, art. 32 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej jako kpa). Jako, że pełnomocnik strony nie mógł pełnić tej roli w postępowaniu sądowym, skargę ostatecznie podpisała strona. Do sprawy zgłosił się profesjonalny pełnomocnik skarżącego i w piśmie z [...] r. sprecyzował, że zaskarża nie tylko decyzję z [...] r., ale również pismo skierowane do strony z tej samej daty. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto przedstawił obszerną argumentację opartą na orzecznictwie sądowym i poglądach doktryny dotyczącą konieczności dokonywania doręczeń pełnomocnikowi, pozbawienia strony możności działania wskutek wadliwego doręczania pism przez organ. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Skargi strony na decyzję z [...] r. i pismo z tej samej daty zostały rozdzielone i zarejestrowane pod odrębnymi sygnaturami. Postanowieniem z 10 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 1524/21 Sąd odrzucił skargę strony na pismo organu z [...] r. W niniejszej sprawie zaś Sąd wezwał organ do podania, czy został rozstrzygnięty wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jeśli tak do przesłania odpisu orzeczenia oraz wskazania komu doręczona została decyzja ZUS z [...] r. W odpowiedzi na to pismo pełnomocnik organu podał, że wniosek o przywrócenie terminu nie został rozpoznany. Odnosząc się do drugiego pytania wskazał, że decyzja została doręczona przez PUE ZUS. Wniosek o zwolnienie z opłacania składek został bowiem złożony elektronicznie i taką formę komunikacji strona wybrała. W treści korespondencji strona została pouczona o konieczności potwierdzenia odbioru decyzji, czego jednak nie uczyniła. Z tych względów organ uznał decyzję za doręczoną. Odnosząc się do skargi organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. W myśl z kolei art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako ppsa), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie do takiego naruszenia przepisów postępowania doszło. Nie ulegało wątpliwości Sądu, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek winien być rozpatrywany w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 31zt ustawy COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Kwestie umorzenia składek uregulowane zostały w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 423 – dalej jako usus). Zgodnie z art. 123 usus, w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jakkolwiek art. 31 usus odsyła w pewnym zakresie do przepisów Ordynacji podatkowej, niemniej jednak odesłanie to nie dotyczy kwestii procedowania w przedmiocie rozpoznania wniosku strony. Co więcej, ustawa COVID-19 nie wyłącza zastosowania przepisów kpa, a wręcz przez odesłanie zawarte w powołanym art. 31zt do tych przepisów odsyła. Sąd stanął zatem na stanowisku, że postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek toczy się według przepisów kpa. W skoro tak, to jeżeli strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to rozpoznanie tego wniosku winno poprzedzać decyzję stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zaś stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pomijając wniosek strony o przywrócenie tego terminu. Strona wskazała na konkretne przyczyny niedochowania terminu. Organ jednak nie zbadał tych okoliczności i zaniechał wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Przedwcześnie zatem zastosował art. 134 kpa bez zbadania przyczyn uchybienia terminu i podstaw do jego przywrócenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności rozpozna wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez pryzmat art. 58 kpa i odniesie się do powołanych tam twierdzeń. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 200 ppsa, w zw. z art. 205 ppsa. Zasądzona kwota obejmuje koszty zastępstwa adwokackiego ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).