III SA/Gl 662/24

WyrokWSA w Gliwicach2025-02-25

Skład orzekający: Barbara Brandys-Kmiecik, Beata Machcińska, Marzanna Sałuda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest prawidłowa, w szczególności w zakresie oceny przedawnienia tych należności oraz kompletności materiału dowodowego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję ZUS z powodu niewyjaśnienia prawidłowości kwestii przedawnienia składek oraz braków w materiale dowodowym, które uniemożliwiają ocenę przesłanek umorzenia należności. Organ zobowiązany jest do przeprowadzenia kompleksowej analizy przedawnienia poszczególnych zaległości i zgromadzenia odpowiednich dowodów potwierdzających stanowisko w tym zakresie.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia 2008 do kwietnia 2010 w łącznej kwocie 25.659,87 zł. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek do uznania należności za całkowicie nieściągalne oraz na posiadanie przez skarżącego majątku, w tym nieruchomości obciążonych hipoteką przymusową. Skarżący zarzucił błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i proceduralnego oraz niewłaściwą ocenę sytuacji majątkowej i zdrowotnej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 maja 2024 r. oraz zasądził od Prezesa ZUS na rzecz skarżącego kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Referent Stażysta Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 maja 2024 r. nr 1163/2024 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siadem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr 11632024 z dnia 29 maja 2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w L. i na podstawie: art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497), zwanej dalej "usus.", w oparciu o § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem, odmówił P. P. – dalej strona, skarżący - umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek - za okres od 01/2008 do 04/2010 w łącznej kwocie 25.659,87 zł, w tym z tytułu: składek-14.028,87 zł, odsetek liczonych na dzień przedawnienia - 11.631,00 zł. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. 27 marca 2023 r. do Zus wpłynął wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, gdzie skarżący wskazał, iż dochody otrzymywane z tytułu renty ledwo wystarczają na życie. W kolejnym piśmie z 28 kwietnia 2023 r. wskazał, że składał odwołanie od decyzji ZUS Oddział w S. Inspektorat w J. z 27 czerwca 2011 r. i do dziś nie otrzymał żadnej odpowiedzi, podczas gdy po niemal 12-tu latach otrzymuje informację o nadal figurującym zadłużeniu z ogromnie narosłymi odsetkami. Dodał, że gdyby niestaranność ZUS, to prawdopodobnie niemal 12 lat temu, po wyczerpaniu wówczas wszystkich środków zmierzających do umorzenia zaległości, zdecydowałby się zawrzeć układ ratalny. Zwrócił się o ustalenie stanu zadłużenia, z uwzględnieniem kwestii przedawnienia. Do pisma dołączył zaświadczenie z urzędu pracy dotyczące żony oraz zaświadczenie o jej zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 23 marca 2023 r. Zus po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia 29 maja 2024r odmówił umorzenia należności z tytułu składek . Organ po opisie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wskazał, iż: skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej i od 1 sierpnia 2003 r. pobiera z Zakładu świadczenie rentowe w związku z chorobą zawodową w kwocie 3395,30 zł netto miesięcznie, z którego to nie są realizowane potrącenia egzekucyjne. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną zarejestrowaną w PUP w J. jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium od 6 lutego 2019 r. do nadal Rodzina ponosi stałe koszty związane z utrzymaniem w łącznej wysokości ok. 3397,72 zł miesięcznie, w tym: czynsz - 557,13 zł, energia elektryczna - 115,61 zł, gaz - 70,00 zł, telewizja i Internet - 124,98 zł, telefon - 90,00 zł, koszty związane z leczeniem (zakup lekarstw, badania i wizyty lekarskie) - 350,00 zł, baterie do aparatu słuchowego - 100,00 zł paliwo do samochodu - 150,00 zł, żywność - 1700,00 zł, środki czystości - 60,00 zł, odzież, bielizna, obuwie - 80,00 zł. Organ wskazując na zapisy Centralnej Ewidencji Pojazdów stwierdził, że jest właścicielem pojazdów: Toyota RAV4 z 2004 r. oraz Suzuki Swift z 2000 r. Zus powołując się na zapisy Bazy Danych Ksiąg Wieczystych wskaza, iż skarżący jest właścicielem i użytkownik wieczystym nieruchomości: - drogi dojazdowej do boksów garażowych ([...]) - użytkownik wieczysty na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej co do [...] udziału; - drogi dojazdowej do boksów garażowych ([...]) - użytkownik wieczysty na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej co do [...] udziału; - lokalu mieszkalnego o pow. 44,10 m2 położonego w J. przy ul. [...] lok. [...] ([...]) - własność; lokalu mieszkalnego o pow. 29,72 m2 położonego w J. przy ul. [...] lok. [...] ([...]) - własność na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej; - działki gruntu o pow. 0,0022 ha zabudowanej budynkiem stanowiącym odrębną własność, położonej w J. przy ul. [...] ([...]) - użytkownik wieczysty; - działki gruntu o pow. 0,0020 ha zabudowanej budynkiem stanowiącym odrębną własność, położonej w J. ([...]) - użytkownik wieczysty prawach wspólności majątkowej małżeńskiej; Zaznaczył organ iż na należącej do strony nieruchomości oznaczonej nr [...] dokonał zabezpieczenia przysługujących mu należności z tytułu zaległych składek na fundusz ubezpieczeń społecznych za okres 01/2008 - 04/2010 w kwocie 14.072,88 złotych wraz z odsetkami za zwłokę wpisem hipoteki przymusowej. Dalej wskazał, iż w sprawie mają zastosowanie art. 28 ust. 3 i 3a usus i stwierdził iż w stosunku do działalności strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe zatem przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c usus nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 usus. Zobowiązanie strony jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym co oznacza że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a usus również nie ma zastosowania. Rozważając przesłanki z art. 28 ust 3 wskazał, że wykładnia literalna tego przepisu prowadzi do wniosku, że obok zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, koniecznym jest także stwierdzenie, że występuje brak majątku, z którego można egzekwować należności, brak małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. W ocenie organu w rozpatrywanym przypadku całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust 3 pkt 3 usus nie może być stwierdzona. Organ stwierdził, iż w przedmiotowe należności nie zostały dotychczas objęte postępowaniem egzekucyjnym. Nie świadczy to jednak, że wobec skarżącego zachodzi przesłanka nieściągalności. Jest właścicielem nieruchomości - lokalu mieszkalnego o pow. 29,72 m2 położonego w J. przy ul. [...] lok. [...] ([...]), na której Zakład dokonał wpisu hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia przysługujących mu należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 26 usus dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika i dochodzenie tych należności z przedmiotu hipoteki. Dotychczas egzekucja z nieruchomości nie była prowadzona, jednakże istnieje możliwość dochodzenia zaległych należności z przedmiotu zabezpieczenia. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem przez organ wyczerpane. Do czasu stwierdzenia przez właściwy w sprawie organ egzekucyjny braku możliwości wyegzekwowania należności z ustalonego majątku nieruchomego, nie można również zanalizować i wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zus podkreślił, że w art. 28 ust. 3 pkt 6 usus wskazano na oczywistość faktu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki. Natomiast sytuacja skarżącego na taką oczywistość nie wskazuje. Dokonane na majątku zabezpieczenie zwiększa szansę na choćby częściową spłatę zaległych składek, w następstwie ewentualnej licytacji nieruchomości. Obecny brak efektu w egzekwowaniu należnych składek nie przesądza jeszcze o całkowitej ich nieściągalności, a stwierdzenie, że nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne byłoby na obecnym etapie przedwczesne. W związku z powyższym organ uznał, iż nie można stwierdzić aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 usus zaistniały w przypadku skarżącego. W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania należności za całkowicie nieściągalne i umorzenia ich w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zus wskazał, iż pomimo braku podstaw do uznania należności z tytułu składek za całkowicie nieściągalne w § 3 ust. 1 rozporządzenia przewidziano możliwość ich umorzenia . W ocenie organu przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, ponieważ działalność gospodarcza nie jest już prowadzona. Podobnie nie istnieją przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia . Organ dokonał analizy dochodów i wydatków strony i jego małżonki i stwierdził iż nie można uznać, że opłaty eksploatacyjne są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki, gdyż są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. W zakresie ponoszonych wysokich kosztów leczenia zdaniem organu nie udowodnił skarżący że brakuje mu środków finansowych na ten cel, jak też nie wykazał faktu korzystania z zasiłków stałych, okresowych czy celowych dedykowanych rodzinom znajdującym się w ciężkiej sytuacji bytowej co stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dochody osoby zobowiązanej nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wskazał, iż wskaźnikiem służącym do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej jest kwota określająca minimum socjalne która dla IV kwartału 2023 r. na podstawie notowań cen udostępnionych przez GUS dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 2.890,71 zł czego nie ma w sytuacji skarżącego. W ocenie organu skarżący nie jest pozbawiony środków finansowych niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Zakład nie zanegował wystąpienia u skarżącego kłopotów zdrowotnych jednakże wskazał iż ich istnienie nie uniemożliwia całkowicie uzyskanie dochodu. W ocenie Zakładu sytuacja materialno-bytowa strony nie uzasadnia stwierdzenia, że trudności płatnicze mają charakter trwały, ponieważ dysponuje stałym dochodem. Ponadto o sytuacji finansowej strony nie decyduje tylko wysokość osiąganego dochodu ale również składniki majątkowe które posiada w tym mieszkanie, w którym zamieszkuje, drugi lokal mieszkalny o pow. 44,10 m2 położony w J. przy ul. [...] lok. [...]. Jest także użytkownikiem wieczystym innych nieruchomości oraz posiada dwa pojazdy. W tej sytuacji uwzględnienie wniosku i umorzenie zaległych składek pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, przez który rozumie się obowiązek respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władz, sprawność działania aparatu państwowego, jak również stanowiłoby niczym nie uzasadnione uprzywilejowanie innych osób, które terminowo regulują ciążące na nich zobowiązania składkowe, jak i tych, które pomimo braku majątku spłacają powstałe po ich stronie zaległości z tytułu składek. Zgromadzony w ocenie organu materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna skarżącego ma charakter definitywny. W skardze do WSA w Gliwicach skarżący postawił organowi zarzuty naruszenia: 1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 28 ust. 1, art. 28 ust. 2 oraz art. 28 ust. 3 pkt 6 usus poprzez stwierdzenie, iż przedmiotowe w niniejszej sprawie należności z tytułu składek nie stanowią należności całkowicie nieściągalnych, po myśli tych przepisów, a przez to nie podlegają umorzeniu, 2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 24 ust. 5 usus, poprzez stwierdzenie, iż ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości dłużnika wyklucza przedawnienie należności składkowych, 3. inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, poprzez brak całościowej, wnikliwej oraz obiektywnej oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym niewyjaśnienie kwestii związanych z tym, czy ewentualne postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej zobowiązanego, w szczególności w obliczu trudnej sytuacji osobistej, finansowej i zdrowotnej jego i członków rodziny, w tym żony z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz teściowej M. K., która pozostaje zależna od opieki jego żony, a tym samym błędnym rozumieniem interesu publicznego, co skutkuje dowolnością przy wydaniu zaskarżonej decyzji i bezzasadnym uznaniem, iż na dzień rozpoznawania sprawy brak jest w jej realiach podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Wniósł na podstawie art. 106 § 3 ppsa o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z notatki z dnia 27.12.2010 r. Kierownika Wydziału Ubezpieczeń i Dochodów na fakt daty zatrzymania biegu odsetek w dniu 12.11.2010 r. W konsekwencji wniósł o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji, a nadto o zobowiązanie ZUS do wydania w określonym terminie nowej decyzji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest zasadna lecz z innych przyczyn niż w niej wykazane. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej jako ppsa), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, która w myśl przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), jest dokonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne orzekają ponadto w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują kontrolę sądową, i stosują środki określone w tych przepisach, co wynika z art. 3 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania. Tytułem wstępu do rozważań należy podać, że zgodnie z przepisem art. 28 usus, instytucja umorzenia ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy istnieje należność, znana jest jej wysokość i ta wysokość nie jest sporna. Wysokość należności z tytułu składek może mieć bowiem znaczenie dla oceny przesłanek umorzenia i może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na ocenę okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w aspekcie przesłanek ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych, tj. ocenę możliwości płatniczych strony i w konsekwencji ewentualnej zapłaty należności, istotny wpływ ma m.in. wysokość ustalonych i dochodzonych od niej należności. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności organ jest zobligowany z urzędu wykazać prawidłowo kwotę należności z tytułu składek, której dotyczy wniosek, bowiem umorzenie tej właśnie konkretnej kwoty stanowi przedmiot postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie i prawidłowo określony. Nie jest bowiem możliwe umorzenie należności, które nie istnieją. Powyższe jest wyrazem przyjęcia poglądu NSA wyrażonego w wyrokach z 14 stycznia 2021 r. I GSK 1569/20 i z 7 września 2021 r. I GSK 171/21, zgodnie z którym w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek sądy administracyjne mają obowiązek skontrolowania postępowania dotyczącego umorzenia należności z tytułu składek, tj. czy postępowanie to posiadało swój przedmiot, czy składki te istniały podczas procedowania przez Zakład w przedmiocie ich umorzenia. Obowiązek kontroli decyzji przez sąd pod kątem jej przedmiotowości wynika z powinności Zakładu, procedowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek w stosunku do składek, które na dzień podjęcia decyzji w zakresie umorzenia nadal istnieją. W innej sytuacji doszłoby do prowadzenia postępowania, które byłoby bezprzedmiotowe. Warunkiem koniecznym prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek jest ich istnienie. Ustalenie, że składki, co do których został złożony wniosek o umorzenie istnieją (np. nie uległy przedawnieniu), to warunek wstępny do procedowania w przedmiocie umorzenia tych należności. Zatem Zakład w pierwszej kolejności winien zbadać przedmiotowość złożonego wniosku, jeśli choćby w części należności uległy przedawnieniu, wtedy w tej części organ zobowiązany będzie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, w pozostałej zaś części nieprzedawnionej, organ zobowiązany będzie wydać decyzję umarzającą należności z tytułu składek lub odmówić ich umorzenia. Nie budzi wątpliwości, że w granicach sprawy administracyjnej dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek w rozpoznawanej na podstawie art. 28 ust. 3 usus, a także § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia dotyczącego umarzania należności z tytułu składek, mieści się kontrola przedawnienia tych składek. Tylko bowiem istnienie należności z tytułu składek pozwala na merytoryczną ocenę przesłanek umorzenia. W przypadku ich przedawnienia postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co w konsekwencji winno skutkować umorzeniem tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (orzeczenia dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnioskiem o umorzenie zostały objęte zaległości z tytułu składek za poszczególne okresy od stycznia 2008r. do kwietnia 2010 r. Zasada przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określona została w art. 24 ust. 4 usus. Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. 5. Nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. 5a. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. 5b. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. 5c. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu. 5d. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Uwzględniając fakt, że przedmiotem niniejszego postępowania są należności z tytułu składek poczynając od stycznia 2008r., obowiązkiem organu było ustalenie i wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, czy należności te nie wygasły na skutek upływu terminu przedawnienia, ewentualnie czy zaistniały okoliczności, które miały wpływ na bieg terminu przedawnienia. Jednocześnie organ winien zgromadzić materiał dowodowy, który potwierdzałby zajęte w tym zakresie stanowisko. Organ nie wypełnił należycie obowiązku zgromadzenia dowodów oraz kompleksowej analizy przedawnienia konkretnych zaległości składkowych objętych wnioskiem. Dla pełnej, a tym samym poddającej się ocenie sądu analizy kwestii przedawnienia konkretnych zaległości nie jest wystarczające zacytowanie przepisów prawa (art. 24 ust. 5 usus) i wskazanie, iż należności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, a po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane z przedmiotu hipoteki. Nie jest także wystarczające jedynie wskazanie na fakt ustanowienia hipoteki przymusowej bez podania kiedy została ona ustanowiona oraz bez dołączenia do akt sprawy dokumentów potwierdzających jej ustanowienie wpis na nieruchomości należącej do strony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wszystkie ustalenia organu winny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy tak, by była możliwa kontrola zajętego w sprawie stanowiska. Akta sprawy powinny zawierać również i takie dowody, które pozwoliłyby ocenić, czy określone składki nie uległy przedawnieniu przed ustanowieniem hipoteki. W sprawie należało zatem zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwoliłby na jednoznaczne przyjęcie braku przedawnienia konkretnych składek w dacie zabezpieczenia hipotecznego. Z treści uzasadnienia decyzji winna zaś wynikać analiza poszczególnych zdarzeń, zaistniałych w określonych datach na bieg terminu przedawnienia poszczególnych zaległości. Analiza ta powinna zawierać kompleksowe zestawienie terminu przedawnienia danej składki z konkretnymi czynnościami zawieszającymi ten bieg, wskazanie z uwzględnieniem okresu zawieszenia od kiedy termin ten biegnie dalej i kiedy się zakończy. Uwagi te Sąd czyni niejako z wyprzedzeniem albowiem w sprawie organ podejmując decyzję wskazał jedynie ogólnie na fakt ustanowienia hipoteki jednak z uwagi na okoliczności iż sprawa dotyczy bardzo odległych zaległości koniecznym jest wyczerpujące odniesienie się przez organ w zakresie kwestii, że składki nie uległy przedawnieniu przed dniem ustanowienia hipoteki. Zdaniem sądu organ w realiach sprawy naruszył również art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), dalej jako "k.p.a." i art. 80 k.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W powyższym kontekście zauważenia wymaga, ze organ dokonując ustaleń w sprawie w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego powołuje się w uzasadnieniu decyzji na informacje w wynikające z Bazy Danych ksiąg Wieczystych , bazy CEPIK, bazy CEDIG, Bazy danych Kompleksowego Systemu Informatycznego Zus. Akta sprawy nie zawierają jednak dokumentów wynikających z w/w baz w oparciu o treść których organ dokonuje wiążących w sprawie ustaleń. Braki te obciążają procesowo organ orzekający w sprawie, bowiem jego obowiązkiem jest należyte gromadzenie i kompletowanie dokumentów w oparciu o które organ podejmuje decyzję w sprawie. Obowiązkiem organu jest następnie przekazanie kompletnych akt administracyjnych sądowi celem umożliwienia dokonania kontroli legalności wydanej decyzji. Zdaniem sądu, niewyjaśnienie prawidłowości kwestii przedawnienia oraz braki w materiale dowodowym sprawy powodują niemożność oceny istnienia przesłanek umorzenia należności skarżącego z tytułu zaległych składek. Zakład, ponownie rozstrzygając sprawę, odniesie się do kwestii przedawnienia poszczególnych zaległości uwzględniając wytyczne sądu wskazane w uzasadnieniu wyroku. Kompleksową analizę przedawnienia należności przedstawi w uzasadnieniu decyzji zważając, by przyjęte okoliczności znajdowały potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 497 zł orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło