III SA/Gl 663/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w 7 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...]w przedmiocie podatku od towarów i usług. Pełnomocnik skarżącego radca prawny A. G. jako pełnomocnik M. J. wniosła skargę kasacyjną od wymienionego wyroku, do której dołączono wniosek o przyznanie prawa pomocy. We wniosku złożonym na druku PPF strona skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wypełnionego na urzędowym formularzu PPF skarżący stwierdził, że znajduje się w ciężkiej sytuacji majątkowej. Od dnia [...] r. wnioskodawca ma zawieszoną działalność gospodarczą. Prowadzone przez organy skarbowe postępowanie egzekucyjne, polegające na zajęciach jego rachunków bankowych spowodowała brak płynności finansowej. W efekcie doprowadziło to do uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący nie posiada środków pieniężnych na zakup paliwa do samochodów ciężarowych, regulowanie składek na ubezpieczenia społeczne, opłat leasingowych. Strona jest ponadto osobą pozostającą pod opieką Poradni Zdrowia [...] w C. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z trójką swoich dzieci: M.(18 lat), A. (11 lat) i W. (7 lat). W skład majątku skarżącego wg jego oświadczenia wchodzi nieruchomość, określona, jako "stary" dom w K. o powierzchni [...] m2 (nieruchomość ta wymaga remontu i nakładów finansowych). W rubryce opisującej stan majątkowy skarżącego, M.J. oświadczył, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani innych przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Jednocześnie w uzasadnieniu swojego wniosku, zawartym na urzędowym formularzu PPF, skarżący oświadczył, że dokumenty potwierdzające jego sytuację majątkową zostały złożone w innych sprawach – i wymienił sprawę zarejestrowaną pod sygnaturą III SA/Gl 673/10. W tym stanie rzeczy, rozpoznając wniosek strony w przedmiotowej sprawie, należało odnieść się bezpośrednio do materiału źródłowego nadesłanego przez wnioskodawcę do tej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy –prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) - art. 244 § 1 p.p.s.a. i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym - art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257 p.p.s.a.), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255 p.p.s.a.). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. Należy podkreślić, że instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Wracając do istoty sprawy należy zauważyć, że postanowieniem WSA z dnia 19 listopada 2010 r. skarżący został zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, a w pozostałej części wniosek o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych został oddalony. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił. Na rozprawie skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, radcę prawnego A.G . Pismem z [...]r. pełnomocnik został wezwany do przedłożenia stosownych dokumentów uprawdopodobniających trudną sytuację materialną mandanta. Pismem z [...]r. M. J. poinformował Sąd, że jego sytuacja materialna w dalszym ciągu nie uległa poprawie. Jest osobą utrzymującą się z prac dorywczych, z których to dochodów dokonuj zakupu żywności i części lekarstw. Opiekuje się matką, która opłaca mu rachunki za energię elektryczną i często przygotuje posiłki, zakupuje lekarstwa i opiera stronę. Strona podniosła, iż w okresie zimowym zamieszkuje u matki, posiada też ogród warzywny i nie ponosi wydatków czynszowych gdyż dom stanowi jego własność. Nie posiada także żadnych rachunków i kont bankowych. Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, że w obecnym stanie faktycznym brak jest podstaw do odstąpienia od zasady odpłatności za prawo do sądu, gdyż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Ponadto przedstawione uzasadnienie jest nierzetelne i budzi wątpliwości. Strona skarżąca w piśmie procesowym konsekwentnie akcentuje, że jest osobą bez dochodów utrzymującą się jedynie z prac dorywczych niskopłatnych, z pomocy finansowej matki, u której czasowo w okresie zimowym zamieszkuje, i uprawia ogród warzywny. Strona jednocześnie wskazała, iż jest właścicielem nieruchomości "starego domu w K." o pow. [...] m ² i nie posiada innego majątku. Argumentacja ta zatem ma wskazywać, iż strona skarżąca jest osobą ubogą. Tymczasem jak wynika z informacji wynikających druku z PPF z [...]r. złożonym w czasie, kiedy strona ubiegała się o zwolnienie od wpisu od skargi była współwłaścicielem jeszcze innych nieruchomości a to: domu w G., w S. i zabudowanej nieruchomości w D. Obecnie zaś, jak już nadmieniono, jest jedynie właścicielem nieruchomości w K. Dodać trzeba, iż taki stan rzeczy jak wskazano w sprzeciwie, nastąpił w wynik ugody zawartej z M.J., z którą skarżący pozostaje w separacji na mocy wyroku Sądu Okręgowego sygn. akt [...] K z [...]r. Ugodą tą skarżący doprowadził do takiego rozporządzenia swym stanem majątkowym w wyniku, której stał się właścicielem jednej jedynie nieruchomości. Takie zaś postępowanie nie może uzasadniać przychylenia się obecnie do wniosku o prawo pomocy, gdy strona z jednej strony wyzbywa się majątku, a z drugiej ubiega się o pomoc ze strony Skarbu Państwa poprzez domaganie się zwolnienia jej od kosztów sądowych. Nie mogło też ujść uwadze Sądu, iż zarówno w tej sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt III SA/GL 673/10 jak i w pozostałych sprawach, których wg twierdzeń pełnomocnika strony jest 22, skarżący posiadał pełnomocnika z wyboru uczestniczącego w postępowaniu sądowym na etapie I instancji (udział w rozprawach) jak i na etapie II instancji, gdzie we wszystkich sprawach sporządzone zostały skargi kasacyjne na orzeczenia sądu administracyjnego I instancji. Przypomnieć też trzeba, iż w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy oraz zasady odpłatności postępowania sądowego Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko rzeczywistą i aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy. To na skarżącym ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, w tym uiścić należnego wpisu od skargi kasacyjnej. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy, a nie poddawać w wątpliwość jej wiarygodność, czemu w ocenie Sądu strona nie sprostała. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Końcowo Sąd zauważa, że kwota należnego wpisu od skargi kasacyjnej stosownie do art. 203 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej przez sąd drugiej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt w ramach zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.