III SA/Gl 666/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt I FSK 132/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2580/10, którym oddalono skargę J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. określających zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia 2006 r. do stycznia 2007 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że powyższe decyzje wymiarowe zostały odebrane przez pełnomocnika skarżącego – adwokata A. T. w dniu [...] Urzędzie Pocztowym. Jednakże Dyrektor Izby Skarbowej w K. przyjął, że z uwagi na pierwszą datę awizowania przesyłki wskazaną przez Urząd Poczty, tj. [...]powinna ona zostać odebrana przez adresata najpóźniej w dniu [...]o zaś oznaczało, że termin do wniesienia odwołań upływał [...] wobec faktu więc wniesienia odwołania dopiero w dniu [...]postanowieniem z dnia [...] dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od w/w decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzając brak uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nie było zawinione. Pismem z dnia [...] pełnomocnik J. L. wniósł skargę na postanowienie z dnia [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r., zarzucając naruszenie art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. t.j. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej "O.p.", poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez m.in. brak dostatecznego wyjaśnienia okoliczności mających istotny wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie; naruszenie zasady wyrażonej w art. 122 O.p., w szczególności na skutek niepodjęcia działań w zakresie wyjaśnienia przyczyn uchybienia terminowi wniesienia odwołania; naruszenie art. 187 § 1 O.p., przez oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym jak również poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie; naruszenie art. 191 O.p., przez dokonanie dowolnych, nie znajdujących oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym ustaleń w zakresie oceny działania skarżącego; naruszenie art. 162 O.p., przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na zawężeniu pojęcia winy do przesłanek nie ujętych wprost w cytowanym przepisie i to bez pozyskania pełnej wiedzy w przedmiocie przyczyn uchybienia terminowi. W uzasadnieniu zaakcentowano, że uchybienie terminowi spowodowane zostało z winy Poczty Polskiej, a nie z winy pełnomocnika. Zatem ostatecznie termin został zachowany tyle, że podstawą do obliczenia terminu była błędna informacja Poczty. Podobnie fakt niezachowania koperty nie może być uznany za obciążający pełnomocnika ponieważ takiego obowiązku nie przewidują żadne przepisy prawa, a okoliczności awizacji mogą być ustalone w inny sposób - w tym poprzez wnioskowane przez pełnomocnika czynności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a złożona skarga nie zawiera zarzutów, które podważałyby jego prawidłowość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylonym wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2580/10 oddalił skargę Spółki nie stwierdzając uchybień w treści zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu organ odwoławczy w sposób rzetelny i szczegółowy dokonał analizy przyczyny niedochowania terminu do złożenia odwołań od decyzji organu pierwszej instancji. Ustalenia organu odwoław-czego opierają się na wyjaśnieniach Urzędu Poczty, a ocena przesłanek z art. 162 O.p. nie jest dowolna. W niniejszej sprawie doręczenie przesyłki przez Pocztę było w tym sensie nieprawidłowe, że nastąpiło po upływie terminu do jej doręczenia. Jednakże niedopuszczalna jest sytuacja polegająca na częściowym odbiorze korespondencji przez jej adresata przy jednoczesnym odbiorze zawiadomienia o pozostawieniu jednej przesyłki poleconej w tym przypadku pochodzącej od organu podatkowego w urzędzie poczty przez 14 dni. Przepisy zarówno Prawa Pocztowego jak i Ordynacji Podatkowej w sposób rygorystyczny stanowią o skutkach odmowy przyjęcia korespondencji. Odbiór przesyłki poleconej przez adresata nie jest elementem umowy z pocztą ani wyborem adresata co do ustalenia terminu tego odbioru w sposób odbiegający od ustawowych regulacji. Operatora publicznego łączy bowiem umowa z nadawcą przesyłki i wynikający z niej obowiązek doręczenia w sposób przewidziany prawem. Jeżeli adresat jest obecny, wówczas powinien odebrać wszystkie przesyłki, a nie jedynie wybraną przez siebie część korespondencji. Zatem awizowanie części korespondencji jest niedopuszczalne jako sprzeczne z powołanymi przepisami. Doręczenie zastępcze przez awizowanie jednej tylko przesyłki nie powinno mieć zatem miejsca. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącego nie wykazał braku winy przy wybiórczym w dniu [...] r. odbiorze korespondencji, ani też tego faktu nie zakwestionował. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie jego zmianę i przyjęcie odwołania do rozpoznania, a ponadto zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie przed Sądem I i II instancji. Zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy - art. 162 O.p. oraz art. 21 ust. 1 i 2 i art. 46 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2008 r., nr 18, poz. 1159), a także art. 150 i 153 O.p. przez przyjęcie zawężonego katalogu przesłanek skutkujących przywróceniem terminu, nieujętego w cyt. przepisie, a także poprzez nieuwzględnienie zasad doręczania korespondencji rejestrowanej w świetle okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności poprzez nieuzasadnione nadanie znaczenia zakwestionowanemu zachowaniu polegającemu na nie odbieraniu korespondencji w pierwszym możliwym terminie; dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego; sporządzenie uzasadnienia wyroku bez podania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, co jest o tyle istotne, że Sąd podzielił wywody organów skarbowych i Poczty Polskiej bez ich oceny i należytej weryfikacji, co jest tym bardziej rażące jeżeli zważy się na zawinienie innych osób niż pełnomocnik czy argumentację niepopartą jakimikolwiek dowodami innymi niż domniemania czy oświadczenia, co dotyczy zwłaszcza wywodów w zakresie rzekomego telefonicznego żądania pozostawienia przesyłki do powtórnej awizacji, w sytuacji gdy pełnomocnik odbierał inne przesyłki osobiście i nie miał powodów aby w tym samym dniu telefonicznie zwracać się z taką prośbą; Rozpoznając skargę kasacyjna wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swego stanowiska stwierdził, iż kluczowym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie jest to, czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 162 § 1 O.p., a zaskarżony wyrok oddalający skargę na postanowienie, którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania narusza ten przepis w zakresie uznania, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Zauważono, że Sąd I instancji błędnie ocenił, że w stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie winą za wadliwe doręczenie przesyłki przez Pocztę Polską należy obciążyć pełnomocnika skarżącego. Doręczenie korespondencji naruszało przepis art. 150 § 1 pkt 1 O.p. oraz stosownych przepisów prawo pocztowe. Przepis ten zaś nie przewiduje ani telefonicznych ustaleń co do kolejnego doręczenia przesyłki, ani ponownego naliczania pierwszego awizo, jak również przechowywania korespondencji przez okres dłuższy niż 14 dni licząc od pierwszego zawiadomienia. Te okoliczności wynikające z pisma Poczty Polskiej z dnia [...] r. miały miejsce w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym. Dokonując oceny dowodu w postaci wyjaśniającego pisma operatora złożonego do akt sprawy na wniosek organu podatkowego zarówno ten organ jak również sąd I instancji wyciągnęły z jego treści błędne wnioski. Błędem było również obciążanie winą za niezgodne z przepisami prawa postepowanie Poczty Polskiej odbiorcy przesyłki. Pełnomocnik skarżącego odebrał przesyłkę w dniu [...] r. zatem obliczając termin do wniesienia odwołania właśnie dzień odbioru wziął pod uwagę. Jeżeli natomiast działał w błędzie w związku z nieprawidłowościami których dopuścił się doręczyciel, przy czym brak jest podstaw do uznania, że strona przyczyniła się do powstania tych nieprawidłowości, prawidłowo złożył wniosek w myśl art. 162 § 1 o.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Przechodząc zatem do rozpoznania przedmiotowej sprawy na wstępie należy podkreślić, że przepis art. 190 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 – zwany dalej p.p.s.a.) stanowi, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając więc zakres związania sądu I instancji wyrokiem NSA należy mieć na względzie, że dokonana w nim wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. W konsekwencji więc przedstawiona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2012r. wykładania przepisów, na mocy art. 190 p.p.s.a., wiąże tut. Sąd przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, jednocześnie pośrednio wyznaczała kształt prawidłowej oceny ustaleń stanu faktycznego, a sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie mógł dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej w niniejszej. Zatem należy uznać, iż związanie w rozumieniu art. 190 p.ps.a., oznacza, iż Sąd I instancji nie może formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego orzeczenia. W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r. o sygn. I FSK 132/12 NSA stwierdził, że kluczowym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie jest to, czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 162 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W związku z tym należy zbadać, czy w sprawie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. W konsekwencji poczynionych ustaleń Sąd ten stwierdził, że niedopuszczalne było winą za wadliwe doręczenie przesyłki przez Pocztę Polską obciążenie pełnomocnika skarżącego, bowiem doręczenie korespondencji naruszało przepis art. 150 § 1 pkt 1 O.p. oraz stosowne przepisy prawa pocztowego, które nie przewidują ani telefonicznych ustaleń co do kolejnego doręczenia przesyłki, ani ponownego naliczania pierwszego awizo, jak również przechowywania korespondencji przez okres dłuższy niż 14 dni licząc od pierwszego zawiadomienia. Te okoliczności wynikające z pisma Poczty Polskiej z dnia [...] r. miały miejsce w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, a zarówno organ podatkowy jak również sąd I instancji wyciągnęły z niego błędne wnioski. Błędem było również obciążanie winą za niezgodne z przepisami prawa postępowanie Poczty Polskiej odbiorcy przesyłki. Pełnomocnik skarżącego odebrał przesyłkę w dniu [...] r. zatem obliczając termin do wniesienia odwołania właśnie dzień odbioru wziął pod uwagę. Jeżeli natomiast działał w błędzie w związku z nieprawidłowościami których dopuścił się doręczyciel, przy czym brak jest podstaw do uznania, że strona przyczyniła się do powstania tych nieprawidłowości, to prawidłowo złożył wniosek w myśl art. 162 § 1 O.p. Wskazane zatem przez NSA uchybienia powodują, że organ powinien ponownie przeanalizować materiał dowodowy z uwzględnieniem stanowiska zawartego we wskazywanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 powyższej ustawy.