III SA/Gl 666/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie: odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odrzucić skargę. Pismem z [...] r. K. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji z [...] r. nr [...] o warunkach umorzenia należności z tytułu składek wydanej na podstawie art. 1 ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r. poz. 1551) zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o odrzucenie skargi jako nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, w stosunku do której przewidziany został tryb odwoławczy przewidziany w przepisach kodeksu postepowania cywilnego, właściwy sprawom dotyczącym przebiegu ubezpieczeń oraz ustalania wymiaru składek i ich poboru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej powoływanej jako p.p.s.a., zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie wniesiono skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji z [...] r. nr [...] o warunkach umorzenia należności z tytułu składek wydanej na podstawie art. 1 ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r. poz. 1551) zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przy spełnieniu warunków określonych w pkt 1 i 2, umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję określającą warunki umorzenia (ust.8). Przy czym stosownie do art. 1 ust. 16 wymienionej ustawy, od decyzji, o których, mowa w ust. 8 i 13, przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w art. 83 ust. 2, 3 i 5-7 ustawy wymienionej w ust. 1. Ustawą wymienioną w ust. 1 jest ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2021.423 t.j. ze zm.), zgodnie z którą na podstawie art. 83 ust. 2 od wydanej przez ZUS decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2020.1575 t.j. z późn. zm.). Jak wynika z przywołanych przepisów, w sprawach wniosków o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą przewidziano drogę postępowania przed sądem powszechnym, a nie administracyjnym. Zatem, zgodnie z art. 1 ust. 16 wymienionej ustawy, wyłączona jest kognicja sądów administracyjnych w takich sprawach. Oceny Sądu w tym zakresie nie zmienia okoliczność, że skarżąca zastosowała się do pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji co do możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które to pouczenie nie było prawidłowe. Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j. z późn. zm.). dalej powoływanej jako k.p.a. stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Istotą regulacji art. 112 k.p.a. jest zapewnienie ochrony interesu strony postępowania administracyjnego, która zastosowała się do błędnego pouczenia organu. Z jego treści można zatem wywieść wniosek, że w przypadku gdy strona dokonała nieprawidłowej w danym stanie faktycznym czynności procesowej, stosując się do błędnego pouczenia organu, to fakt ten nie wpływa na bieg terminu do wniesienia danego środka odwoławczego, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., który na mocy art. 123 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stosuje się w sprawach uregulowanych tą ustawą, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA 1065/97, czy też postanowienie tegoż sądu z dnia 1 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 230/97). Wobec tego, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.