III SA/Gl 67/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Firmy "A" B. P. Spółka Komandytowa w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Firmy "A" B. P. Spółka Komandytowa w Z. adwokat A. J. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług . Następnie w ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten wystosowano w następstwie wezwania skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. We wniosku podniesiono, że Spółka nie posiada środków finansowych z uwagi na dokonanie przez organy skarbowe zabezpieczeń na jej majątku do kwoty [...] zł. Dodatkowo Prokuratury Okręgowej w G. i C. dokonały zajęć do kwoty [...] zł . Z tych względów Spółka jak i jej udziałowcy nie posiadają środków finansowych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. W formularzu w części dotyczącej oświadczenia o dochodach i majątku, strona wskazał , że w ostatnim roku obrotowym Spółka poniosła stratę w kwocie [...] zł i obecnie nie posiada jakichkolwiek rachunków bankowych. Do wniosku jako uzasadnienie twierdzeń dołączono: tytuły wykonawcze wskazujące spółkę jako "zobowiązanego", zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności oraz postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej mocą którego na mieniu strony zabezpieczono grożącą karę grzywny. Pismem z dnia [..] r. referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 i 2 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwał skarżącą spółkę do uzupełnienia dokumentów poprzez nadesłanie odpisów: raportów kasowych za [...] ostatnie miesiące, deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie [...] miesięcy, dokumentu potwierdzającego brak rachunków bankowych ,ostatniej ewidencji środków trwałych, sprawozdania finansowego i dokumentacji opisującej zasady rachunkowości przyjęte w Spółce. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej oświadczył, że spółka prowadzi księgę przychodów i rozchodów w związku z czym nie może dostarczyć dokumentów sporządzonych na podstawie ustawy o rachunkowości i jednocześnie oświadczenie biura rachunkowego, iż skarżąca nie posiada środków trwałych, pismo z Bank "A" o likwidacji z dniem [...] r. dla spółki rachunku bankowego i deklaracje VAT. Postanowieniem z dnia 25 marca 2008r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 p.p.s.a. Podkreślił przy tym , że wyjątkowej staranności przy wykazaniu zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy należy oczekiwać od osób prawnych i innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej, w szczególności, w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w tym w ramach postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Zwłaszcza iż konstrukcja normatywna art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. mająca zastosowanie w przedmiotowej sprawie zakłada fakultatywność przyznania prawa pomocy w stosunku do wskazanych tam podmiotów do. To zaś , że nawet w przypadku wykazania przez osobę prawną (lub inną jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej), że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, przyznanie prawa pomocy zależy od uznania Sądu (bądź referendarza sądowego na mocy art. 258 § 1 P.p.s.a.). Strona jednakże w tym zakresie nie dołożyła należytej staranności a stosując się do wezwania z dnia [...] r przedłożyła jedynie dowody korzystne dla niej i nie obrazujące obiektywnie jej sytuacji płatniczej . Postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [..] r. i zostało zaskarżone wniesieniem sprzeciwu z [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym [...] r.) W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący nie zgodził się z odmownym postanowieniem, zarzucił nieprawidłową ocenę referendarza w zakresie przyjęcia iż nie przedłożono wymaganych dokumentów w sytuacji gdy strona z mocy prawa nie była zobowiązana do ich posiadania. Podkreślił też, iż przesłane dokumenty świadczą bezspornie o tym iż majątek spółki został zajęty przez organy ścigania i organy skarbowe . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi podlega ponownemu rozpatrzeniu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej , jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej , prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W związku z tym to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 P.p.s.a.). Rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy zatem od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w tym wpisu sądowego od skargi stanowiącego kwotę [...] zł nie została spełniona. Na wstępie zauważyć należy, iż po wstępnej analizie sprzeciwu i dokumentów zgromadzonych w aktach sądowych w wyniku wezwania referendarza sądowego Sąd uznając, iż nie są wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony wezwał ją do przedłożenia dodatkowych dokumentów w tym : m.in. deklaracji podatkowych VAT -7 za [...] r., wyciągów z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za [...] r., wyjaśnienie sposobu realizacji należności z tytułu rozliczenia transakcji podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT za [...] r., gdzie kwota z tego tytułu stanowiła [...] zł, a strona we wniosku o prawo pomocy oświadczyła, iż nie posiada rachunków bankowych co potwierdziła pismem z Bank "A" informującym o rozwiązaniu z dniem [...] r. umowy rachunku bankowego i poparcie tego stosownymi dowodami., nadesłanie informacji o rachunkach bankowych zgłoszonych do organu podatkowego (NIP- B) w wykonaniu obowiązku wynikającego z ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników płatników . Sąd po zapoznaniu się z dowodami nadesłanymi w związku z wezwaniem z dnia [...] r. doszedł do przekonania, iż strona nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Analizując nadesłane wyciągi z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za [...] r. wskazać należy, iż w [...] sprzedaż kształtowała się na poziomie [...] zł i przy przychodzie w tej wysokości strona poniosła wydatki na zakupy towarów handlowych w kwocie [...] i pozostałe wydatki w kwocie [...] zł. W [...] r. z tegoż wyciągu wynika , iż strona poniosła wydatki na zakup towarów handlowych w kwocie [...] zł i pozostałe wydatki w kwocie [...] zł przy "[...]" sprzedaży towarów , natomiast w [...] strona poniosła wydatki pozostałe w kwocie [...] zł przy " [...]" przychodzie. Powołane wyżej obroty jak i fakt ponoszenia wydatków bądź przewyższających obroty bądź przy [...] obrotach świadczą o tym, iż strona posiada możliwości finansowe pozwalające na pokrycie kosztów sądowych. Rozważając zasadność wniosku miano także na uwadze, iż strona zarówno nie wyjaśniła oraz nie uwiarygodniła stosownymi dowodami wątpliwości jakie nasunęły się po analizie danych podanych przez nią zarówno w oświadczeniu druku PPPR co do braku posiadania rachunku bankowego (od [...] r. vide pismo Bank "A" ) jak i zadeklarowanych obrotów za [...] r.( [...] zł ) oraz zakupów ( kwota [...] zł ) w zakresie sposobu regulowania należności z tego tytułu. Mogące te wątpliwości wyjaśnić dokumenty, jakich zażądano, w postaci informacji o rachunkach bankowych zgłoszonych do organu podatkowego składane na sformalizowanych drukach strona nadesłała, jednak nie dotyczą one strony skarżącej, a I. P. posługującej się numerem Nip [...] który nie jest tożsamym z numerem identyfikacji podatkowej jakim posługuje się "A spółka komandytowa" ([...]) . W świetle przedstawionych okoliczności Sąd uznał iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie i w opisanym stanie faktycznym i prawnym działając na podstawie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego wniosku w związku z czym odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.