III SA/Gl 67/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Zastępcy Prezydenta Miasta G. z dnia 30 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zobowiązań finansowych wynikających z umowy postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 27 grudnia 2023 r. (wpływ 5 stycznia 2024r.) K. L. (dalej: strona, skarżący) wniósł skargę na postanowienie Zastępcy Prezydenta Miasta G. (dalej: Organ, Prezydent) z dnia 30 listopada 2023 r. nr. [...], w którym, po rozpatrzeniu złożonego w dniu 28 listopada 2022 r. wniosku o umorzenie zobowiązań i zaniechanie egzekucji Organ postanowił nie wyrazić zgody na umorzenie kwoty 150.627,34 zł wraz z odsetkami ustawowymi oraz kwoty 9.747 zł tytułem zobowiązania wynikającego z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 8 listopada 2019 r. (sygn. [...]) mocą którego zasądzono od skarżącego na rzecz Miasta G. kwotę 86.936,40 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 25 grudnia 2018 r. oraz koszty procesu. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wskazał, że w dniu 28 listopada 2022r. do Prezydenta Miasta G. wpłynął wniosek strony dotyczący umorzenia zobowiązań i zaniechania ich egzekucji wynikających z wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 8 listopada 2019 r. (sygn. [...]). U podstaw tego wyroku legło to, że skarżący nie wywiązał się z zawartej z Miastem G. umowy nr [...] z dnia 21 maja 2014 roku na wykonanie dokumentacji projektowej przebudowy oświetlenia przy ul. K. w G. Jak ustalono w toku procesu sądowego, skarżący pomimo szeregu napomnień nie wykonał zobowiązania, zaś na skutek odstąpienia przez Miasto G. od umowy zostały naliczone kary umowne, które Sąd Okręgowy w G. w całości zasądził. Wyrok Sądu Okręgowego został w całości podtrzymany przez Sąd Apelacyjny w K., który wyrokiem z dnia 30 marca 2022 r. (sygn. [...]) apelację skarżącego oddalił. Bazując na przywołanych wyżej orzeczeniach organ skierował je do egzekucji komorniczej, w której skarżący składał rozliczne skargi na czynności komornika. Skargi te nie przyniosły żadnych efektów, a egzekucja pozostaje w toku. W złożonym wniosku o umorzenie zobowiązania i umorzenie egzekucji skarżący podniósł argument trudnej sytuacji rodzinnej. W dniu 13 września 2023 r. Prezydent Miasta G. wystosował pismo do wnioskodawcy, w którym poinformował, że analiza przesłanek faktycznych w kontekście stanu prawnego w zakresie mającym zastosowanie do umarzania zobowiązań cywilnoprawnych wskazuje, że nie jest możliwe umorzenie zobowiązań i zaniechanie egzekucji natomiast występują przesłanki do rozłożenia zaległości na raty, o ile skarżący o to zawnioskuje. Skarżący w odpowiedzi złożył w dniu 16 października 2023 r. ponowny wniosek o całkowite umorzenie zobowiązań i zaniechanie egzekucji zasądzonej kwoty z uwagi na brak możliwości uiszczenia zobowiązania z powodu trudnej sytuacji rodzinnej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o odrzucenie skargi, a w przypadku uznania przez Sąd dopuszczalności skargi - o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Sąd, rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega zakresowi jego kontroli. W zakresie tym mieszczą się kategorie aktów lub czynności organów administracji publicznej wyraźnie wskazane w ustawie. Jak wynika z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) normuje on postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Przez działalność administracji publicznej, która podlega kognicji sądów administracyjnych rozumieć należy każdą sprawę, w której można mówić o stosunku administracyjnoprawnym w znaczeniu materialnym. Treścią stosunku administracyjnoprawnego są wyznaczone prawem administracyjnym zachowania (nakazane, dozwolone i zakazane), stosownie do wynikających ze stosunku uprawnień i obowiązków. Mają one charakter indywidualny (łączą konkretnie oznaczony podmiot z konkretnym organem administrującym w jednostkowych, indywidualnie oznaczonych sytuacjach). Wskazując na układ prawnej sytuacji pomiędzy podmiotami stosunku administracyjnoprawnego najczęściej wskazuje się na brak równorzędności (charakteryzują się władczością). Nadrzędność organu administracyjnego wyraża się w możliwości bądź powinności władczego (autorytatywnego), choć zgodnego z prawem jednostronnego kształtowania lub skonkretyzowania pozycji drugiego podmiotu stosunku. Organ administracji w zasadzie sam określa prawa i obowiązki wzajemne obu stron. Nie ma tu charakterystycznej dla prawa cywilnego równorzędności podmiotów, jednego z nich względem drugiego. Jest to podstawowy wyróżnik stosunku administracyjnoprawnego od klasycznie ujmowanego stosunku cywilnego, gdzie w szerokim zakresie kształtowane są one decyzjami samych podmiotów tych stosunków. Inaczej natomiast jest w stosunku administracyjnoprawnym, gdzie w większości przypadków pozycja jednego podmiotu wyznaczona jest jednostronnym, władczym "rozstrzygnięciem" (por. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1342/13). Zgodnie z art. 3 § 2p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerw-ca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z ww. kategorii, ewentualnie drogę sądowoadministracyjną powinien przewidzieć konkretny przepis prawa. Jednocześnie, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Spór w rozpoznawanej sprawie powstał na tle pisma organu określonego jako "postanowienie" z dnia 30 listopada 2023 r. nr. [...] w którym, po rozpatrzeniu złożonego w dniu 28 listopada 2022 r. wniosku o umorzenie zobowiązań i zaniechanie egzekucji organ postanowił nie wyrazić zgody na umorzenie kwoty 150.627,34 zł wraz z odsetkami ustawowymi oraz kwoty 9.747 zł tytułem zobowiązania wynikającego z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 8 listopada 2019 r. (sygn. [...]) mocą którego zasądzono od skarżącego na rzecz Miasta G. kwotę 86.936,40 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 25 grudnia 2018 r. oraz koszty procesu. Po rozpoznaniu skargi Sąd doszedł do przekonania, że podlega ona odrzuceniu. Zaskarżony akt nie mieści się bowiem w katalogu aktów i czynności, przekazanych do kontroli sądu administracyjnego w art. 3 § 2 p.p.s.a. Regulacja art. 58 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U z 2023 r., poz. 1270, z póżn. zm.) stanowi, że: "1.Do umarzania, odraczania terminów lub rozkładania na raty spłat należności, o których mowa w art. 55, są uprawnieni: 4) dysponent części budżetowej - w pozostałych przypadkach. 2. Umorzenie należności oraz odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty następuje, w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego. 3. W przypadkach, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, umorzenie należności następuje w formie jednostronnego oświadczenia woli". Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że umorzenie należności następuje, w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego. Fakt zawarcia umowy w realiach rozpoznawanej sprawy ma decydujące znaczenie dla oceny, czy wniesiona skarga podlega kognicji sądu administracyjnego. Spór między stronami umowy powstał bowiem na etapie realizacji umowy, dlatego czynność Prezydenta zawarta w jego piśmie z dnia 30 listopada 2023 r. nie mieści się w kategorii czynności z zakresu administracji publicznej, a jedynie jest pismem strony stosunku cywilnoprawnego, który powstał w momencie zawarcia umowy. Tego rodzaju czynność organu nie ma charakteru czynności administracyjnej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie Skarżący uczynił pismo z dnia 30 listopada 2023 r. (nazwane postanowieniem), w którym Prezydent nie wyraził zgody na umorzenie należności. Zdaniem Sądu zawarcie i realizacja umowy cywilnoprawnej powoduje brak przedmiotu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Inaczej rzecz ujmując, skoro Skarżący podpisał umowę cywilnoprawną (w jej wyniku powstały wymagane od strony należności), to po jej podpisaniu nie przysługują mu żadne administracyjne środki zaskarżenia czynności wynikające z realizacji umowy, które miałyby w jakikolwiek sposób wkraczać w sferę stosunków cywilnoprawnych. Wszelkie spory związane z takimi umowami cywilnoprawnymi są rozstrzygane przez sądy powszechne, a nie sądy administracyjne. W konsekwencji, skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest ww. czynność Prezydenta z 30 listopada 2023 r. odmawiająca zgody na umorzenie należności nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być przez Sąd rozpoznawana. W związku z powyższym skarga sprawie jest niedopuszczalna z tego powodu, że jej przedmiot nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę.