III SA/Gl 670/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi C. S. (S.) na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu [...] r. C. S. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych, o przyznanie płatności cukrowej i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok [...]. Wniosek ten zawierał dokumentację deklaracji działek rolnych: A o powierzchni [...] ha z deklarowaną grupą upraw – JPO oraz B o powierzchni [...] ha z grupą upraw – UPO zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] (położonych w obrębie ewidencyjnym Z. – nr obrębu [...], gmina Ł., powiat [...], województwo [...]). We wniosku tym, skarżący wystąpił z żądaniem przyznania jednolitej płatności obszarowej do łącznej powierzchni [...] ha (działki rolne A i B) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych do powierzchni [...] ha (działka rolna B). Na skutek analizy przedmiotowego wniosku, zgodnie z procedurą ARiMR oraz po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej w dniu [...] r. został wykryty błąd, który skutkować mógł wykluczeniem działki rolnej z płatności. W związku z tym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwaniem Nr [...] wezwał C. S. do złożenia wyjaśnień w trybie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Celem wezwania było uzyskanie wyjaśnień poprzez przedstawienie przez wnioskodawcę prawidłowej deklaracji działek ewidencyjnych objętych wnioskiem. Informacja ta miał umożliwić ustalenie zgodnej ze stanem faktycznym powierzchni użytkowanej rolniczo kwalifikującej się do przyznania płatności za rok [...]. Wezwanie skierowane do C. S. nie zostało przez niego odebrane, bowiem zostało zwrócone nadawcy po dwukrotnym awizowaniu z adnotacją: nie podjęto w terminie. W związku z brakiem wyjaśnień skarżącego, organ I instancji zakończył postępowanie, wydając w dniu [...] r. decyzję Nr [...] odmawiającą C. S. przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył na stronę sankcję w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ I instancji podał: art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. Nr 35, poz. 217 z późn. zm.), art. 138 ust. 1 rozporządzania Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). W uzasadnieniu Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, iż w związku z niezłożeniem przez C. S. korekty do wniosku działka rolna A została wykluczona. Natomiast stwierdzona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej dla powierzchni kwalifikowanej do jednolitej płatności obszarowej wynoszącej [...] %, skutkuje nałożeniem sankcji przewidzianych w przepisach prawa wspólnotowego. Dodatkowo organ I instancji zaznaczył, iż w związku z odmową przyznania jednolitej płatności obszarowej, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - odmówiono stronie również przyznania uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej. Na powyższą decyzję C. S. złożył odwołanie do Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] i wniósł o anulowanie nałożonej sankcji oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił organowi I instancji, że pierwotna błędna deklaracja zawarta we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych wynikała z pomyłki osoby pomagającej mu wypełnieniu formularza wniosku. Natomiast przyczyną braku odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień było jego niedoręczenie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 z późn. zm.) oraz art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 19 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 z późn. zm.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że błąd osoby pomagającej w wypełnieniu wniosku bezpośrednio zainteresowanemu uzyskaniem dopłat nie zwalnia go z odpowiedzialności za treść złożonego wniosku. Odnosząc się następnie do zarzutu dotyczącego sposobu wezwania do złożenia wyjaśnień zauważył, że doręczenie wezwania było prawidłowe, zgodne z art. 44 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wezwanie wysłano na adres podany przez wnioskodawcę, dwukrotnie awizowano i zwrócono z informacją, że adresat nie odebrał przesyłki. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że brak jest dowodów, które wskazywałyby na wadliwość doręczenia i dlatego nie znajduje podstaw do podważenia dowodu w postaci adnotacji Urzędu Pocztowego na zwrocie przesyłki zawierającej wezwanie. Powołując się szeroko na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym przedmiocie podkreślił, że to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi dla siebie określone skutki prawne. Strona zachowująca się biernie w postępowaniu musi liczyć się z konsekwencjami swego zachowania, polegającymi na uznaniu podnoszonych przez nią okoliczności za nieudowodnione. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach C. S. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] i decyzji organu pierwszej instancji. W treści skargi podtrzymał zarzuty podniesione już w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej i ponownie podkreślił, iż nie otrzymał wezwania do złożenia wyjaśnień. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi nie znajdując w niej podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późniejszymi zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja administracyjna została wydana z naruszeniem prawa może skutkować uchyleniem decyzji administracyjnej przez sąd, czego domaga się skarżący. Rodzaje i charakter naruszeń prawa uzasadniających uchylenie decyzji zostały określone w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z tym przepisem sąd może uchylić decyzję administracyjną jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję pod tym kątem Sąd uznał, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wydanie decyzji o odmowie przyznania płatności skarżącemu uzasadnione zostało ustaleniem wadliwości wniosku zgłoszonego przez C. S. i brakiem jego reakcji na wezwanie do ich usunięcia. Wezwanie to, zgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego, dokonane zostało prawidłowo w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym właśnie zakresie Sąd dopatruje się naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów proceduralnych. Otóż, uznanie pisma za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. wymaga spełnienia wszystkich zawartych w nim przesłanek. Jedna z nich polega na tym, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie administracyjne dokonuje doręczeń za pośrednictwem poczty jego obowiązkiem jest kontrolowanie, czy doręczenie pism procesowych dokonywane jest zgodnie z prawem. Tymczasem na zwrotnym potwierdzeniu doręczenia wezwania istnieje jedynie adnotacja o dwukrotnym awizowaniu przesyłki, ale brak jest informacji o tym, czy spełniony został warunek z art. 44 § 2 k.p.a., to znaczy czy i gdzie umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym i o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni. Brak takich informacji, prawdopodobnie spowodowany użyciem formularza doręczeń nie przewidującego takich zapisów, obligował organ prowadzący postępowanie administracyjne do dokonania stosownych ustaleń, np. poprzez uzyskanie wyjaśnień od Poczty Polskiej, przesłuchanie doręczyciela lub w każdy inny sposób umożliwiający ustalenie tych faktów. Organy prowadzące postępowanie w sprawie nie dokonały tych ustaleń, przyjęły zatem przedwcześnie, że wezwanie skierowane do skarżącego zostało mu prawidłowo doręczne w trybie i terminie wynikających z art. 44 k.p.a. Brak tych ustaleń stanowi o naruszeniu art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pierwszy z tych przepisów wymaga od organów prowadzących postępowanie administracyjne podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a drugi nakazuje im wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ w jego wyniku przyjęto wniosek o prawidłowym doręczeniu skarżącemu wezwania do usunięcia braków wniosku bez ustalenia wszystkich przesłanek, które to warunkują i w efekcie odmówiono mu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, Z tych to przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z mocy art. 145 § 1 pkt 1 li. t c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane w oparciu o art. 200 tej ustawy. Zasądzone na rzecz skarżącego koszty odpowiadają wysokości opłaty wpisowa uiszczonej przez skarżącego w związku z wniesieniem skargi do Sądu.