III SA/Gl 670/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 10 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej postanawia odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2011 r. Sąd oddalił skargę Strony skarżącej na decyzję wydaną w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2003 r. W wyniku złożenia przez Pełnomocnika Strony skarżącej wniosku z dnia [...] r. o uzasadnienie wyroku Sąd przesłał wyrok wraz z uzasadnieniem na adres Pełnomocnika. Z powodu niemożliwości doręczenia tej przesyłki dnia [...] r. została ona pozostawiona w placówce pocztowej, a zawiadomienie umieszczono na drzwiach adresata, jak wynika z opisu zwrotnego potwierdzenia odbioru. Powtórne zawiadomienie było dokonane dnia [...] r. Korespondencja nie została odebrana. W piśmie z dnia [...] r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym dnia [...] r.) Pełnomocnik złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną i wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazała, że wyrok wraz z uzasadnieniem nie został doręczony, chociaż w aktach znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że pismo było pozostawione w drzwiach adresata dwukrotnie i nie było podjęte w terminie. Zdaniem Pełnomocnika okoliczność ta nie miała miejsca, ponieważ wszystkie przesyłki były odbierane na bieżąco. Zaznaczono, że przed tut. Sądem toczyło się kilkanaście spraw ze skargi Strony skarżącej (sygn. akt III SA/Gl 654-674/10) i wszystkie orzeczenia były odbierane i w terminie skarżone. W szczególności zauważono, że w dniu [...] r. w Urzędzie Pocztowym w L. zostało odebranych w sumie [...] przesyłek pocztowych w tym [...] z tut. Sądu zawierających odpisy postanowień oraz wyroków z uzasadnieniami. Na dowód tego przedłożono uwierzytelnioną kserokopię wyciągu z dziennika korespondencyjnego. W związku z tym Pełnomocnik uznała, że w pełni prawdopodobne jest twierdzenie, że nie zostało doręczone uzasadnienie w niniejszej sprawie i że niezachowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy, a tym samym, że zasadny jest wniosek o jego przywrócenie. Powołała się przy tym na postanowienie NSA z dnia 4 września 2001 r., II SA/Po 2646/00 i stwierdziła, że okolicznością świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu jest fakt obalenia domniemania doręczenia adresatowi pisma. Dalej podała, że o fakcie sporządzenia i przesłania wyroku dowiedziała się dnia [...]r. dzwoniąc do Sądu z zapytaniem, czy wszystkie akta zostały przesłane do NSA i uzyskując odpowiedź, że niniejsza sprawa nie została przesłana. Natomiast dnia [...] r. powzięła wiadomość, że uzasadnienie było dwukrotnie awizowane we [...] r. W efekcie tego uznała, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem wymaganego prawem 7-dniowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270., zwaną dalej P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu sąd jest zobowiązany ustalić, czy termin do dokonania danej czynności zaczął biec, czyli czy nastąpiło prawidłowe doręczenie określonego pisma. Następnie, już w ramach samego wniosku, należy zwrócić uwagę, czy wniosek ten wpłynął w terminie, gdyż jeśli nie, wniosek należy odrzucić nie rozpatrując go merytorycznie, co wynika z art. 88 P.p.s.a. Przyjmuje się, że fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. Sąd nie ma prawa domniemywać, że strona uchybiła terminowi w tej, a nie w innej dacie. Jeśli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, sąd winien wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (zob. B.Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 88 P.p.s.a.). Dopiero rozpatrując merytorycznie wniosek należy ocenić, czy wnioskodawca uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy. W literaturze i orzecznictwie panuje zgodność, co do tego, że spełnienie tej przesłanki polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy jej ocenie Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (M.Jaśkowska, A.Wróbel, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Kraków 2000, str. 368-370; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego" Tom 1, Warszawa 2003, str. 362; wyrok NSA z 4.11.1998 r. III SA 1243/97; postanowienie NSA z 2.10.2002 r. V SA 793/02, Mon. Pr. z 2002 r., Nr 23, str. 1059). W niniejszej sprawie doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło zgodnie z art. 73 P.p.s.a., który reguluje sposób doręczenia zastępczego. Mianowicie przesyłka zawierająca to orzeczenie dnia [...] r. ([...]) została złożona w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym fakcie umieszczone na drzwiach adresata. Ponowne "awizo" zostało dokonane [...] r. Tym samym zgodnie z art. 73 § 4 P.p.s.a. doręczenie należy uznać za dokonane z upływem [...] r. ([...]). Wprawdzie domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie tego przepisu może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością, ale w przedmiotowej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. Zdaniem Sądu powoływanie się na fakt odbioru innych korespondencji w tym okresie i wynikające z tego prawdopodobieństwo nie może stanowić wystarczającej podstawy faktycznej do obalenia powyższego domniemania. W ten sposób nie można przyjąć, że Strona wykazała niezgodność stosownych adnotacji doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i kopercie. Poza tym, jak wynika z zapisów dziennika korespondencji, w momencie kiedy korespondencja Sądu była "awizowana" pierwszy raz ([...] r.) i drugi raz ([...] r.), tj. w okresie od [...] r. i od [...] r. brak jest informacji o odbiorze jakichkolwiek przesyłek. Odbiór innych przesyłek w tych dniach dopiero wskazywałyby na pewne wątpliwości, co do dokonania stosownych zawiadomień w ramach ocenianej przesyłki i co następnie mogłoby stanowić podstawę zgłoszenia przez Stronę odpowiedniej reklamacji. Uwzględnienie takiej reklamacji stanowiłoby podstawę oceny przez Sąd prawidłowości doręczenia zastępczego. Sąd przyjął, opierając się na faktach podanych we wniosku odnośnie momentu dowiedzenia się przez Pełnomocnika o doręczeniu wyroku wraz z uzasadnieniem, czyli ustaniu przyczyny uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, że wniosek został wniesiony w terminie 7 dni licząc od dnia [...] r. Natomiast odnosząc się do istoty sprawy należy stwierdzić, że Pełnomocnik nie uprawdopodobniła, że nie ze swojej winy nie złożyła skargi kasacyjnej w terminie. Z okoliczności sprawy nie wynika, że wywiązała się z obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, jaką było - po wniesieniu wniosku o przesłanie wyroku z uzasadnieniem – złożenie skargi kasacyjnej w stosownym terminie. Po pierwsze, w sprawie ani nie zostało obalone domniemanie doręczenia przesyłki w trybie art. 73 P.p.s.a., na co zwrócono uwagę powyżej, ani nie zostało uprawdopodobnione, że doręczyciel mógł nie pozostawić dwóch zawiadomień na drzwiach adresata i że usunięcie tej przeszkody było niezależne od jakichkolwiek działań Pełnomocnika. Twierdzenie, że wszystkie awizowane przesyłki pozostawione w drzwiach były odbierane na bieżąco, co zostało poparte dowodem w postaci dziennika korespondencji, nie może być uznane za wystarczające w ramach wykazania uprawdopodobnienia braku winy w ramach obiektywnego miernika należytej staranności. W ten sposób Pełnomocnik konstruuje swoiste domniemanie faktyczne, że jeśli inna korespondencji w okresie obejmującym dni, kiedy następowało "awizowanie" była odbierana, to znaczy, że również istnienie takich zawiadomień odniosłyby skutek w postaci odbioru przesyłki, czyli jeśli nie odebrano przesyłki, to brak było stosownych zawiadomień w tym zakresie. Jest to domniemanie zbyt ogólne i nie ma praktycznego znaczenia, ponieważ każdy podmiot, nawet najbardziej rzetelny od tej strony, w którymś momencie może dopuścić się pewnych uchybień związanych z odbiorem korespondencji. Po drugie, biorąc pod uwagę upływ czasu, ponad rok, jaki nastąpił pomiędzy złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a telefonicznym zapytaniem skierowanym dnia [...] r. do Sądu o to, czy wszystkie akta zostały przesłane do NSA oraz złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, nie można tego działania uznać za działanie w ramach należytej staranności. Jeśli w wielu sprawach ze skargi Strony skarżącej, jak Pełnomocnik zaznaczyła w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 654 – 674/10, "wszystkie zostały odebrane i w terminie zaskarżone" i tak np. w dniu [...] r. odebrała inne wyroki z dnia [...] r. (poz. [...] dziennika, gdzie nie wpisano sygnatury) i dnia [...] r. (poz. [...] dziennika, sygn. akt III SA/Gl 671/10), to w okolicach tego terminu Pełnomocnik winna podjąć stosowne działania w zakresie ustalenia przyczyn braku wyroku i uzasadnia w niniejszej sprawie (sygn. akt III SA/Gl 670/10), w której zapadł wyrok tego samego dnia i sygnatura była zbliżona do wyroków już otrzymanych. Po trzecie, Pełnomocnik nie mogła być przekonana, że akta niniejszej sprawy zostały przesłane do NSA, jeśli nie została złożona skarga kasacyjna w tej sprawie, a dołączona dopiero do wniosku o przywrócenie terminu. O fakcie, że akta niniejszej sprawy nie mogły być przesłane do NSA Pełnomocnik winna wiedzieć. Tym bardziej, że również przedmiotem sporu nie było prawo pomocy skoro wniosek o przyzna zwolnienia od kosztów sądowych został dołączony dopiero do wniosku o przywrócenie terminu. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd orzekł jak w sentencji.