III SA/Gl 676/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą Spółkę od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 2.600,00 zł (słownie: dwa tysiące sześćset złotych), a w pozostałym zakresie odmawia przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100.000,00 zł, skarżąca Spółka, działająca przy pomocy fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego motywach podała, że Urząd Skarbowy w C. wstrzymał jej zwroty podatku VAT w kwocie ponad 11 mln począwszy od lutego 2013 r. W wyniku powyższego utraciła płynność finansową. To spowodowało, że zaciągnięte w [...], [...]. oraz [...] kredyty zostały postawione w stan natychmiastowej wymagalności. Spółka nie była w stanie ich spłacać. Rozpoczęła zatem stopniowe wygaszanie prowadzonej działalności, którą ostatecznie zawiesiła z dniem 1 stycznia 2017 r. (vide: postanowienie SR w B., VIII Wydziału Gospodarczego KRS z dnia 27 grudnia 2016 r.). Według sporządzonego po raz ostatni sprawozdania finansowego w 2017 r. poniosła stratę rzędu 15.006,61 zł. Ta stanowiła różnicę pomiędzy przychodami w kwocie 1.519,61 zł, a wydatkami, które w tym okresie zaksięgowano na poziomie 16.526,22 zł. Ponieważ jej rachunki bankowe zostały zlikwidowane (vide: NIP-8). Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku dysponowała jedynie zgromadzoną w kasie kwotą rzędu 183,66 zł (vide: raport kasowy). W uzupełnieniu powyższego do akt sprawy nadesłano: - zeznania podatkowe wspólników za 2016 r. i 2017 r.; - dokumenty wskazujące na źródła utrzymania i składniki posiadanego majątku wspólników: R. P., H. P. oraz T. S.; - zaświadczenia z urzędu skarbowego o złożeniu ostatnich deklaracji VAT, PIT-11 oraz PIT-4R; - raporty kasowe Spółki za okres od stycznia do kwietnia 2018 r.; - poświadczenie likwidacji rachunków bankowych Spółki; - kopie umów kredytowych wraz z korespondencją wskazującą na zadłużenie Spółki wobec: [...], [...] oraz [...]. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. - Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 319). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie przedłożony do akt materiał dowodowy nie dawał podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Jak bowiem ustalono, choć działalność Spółki jest zawieszona, rachunki bankowe zlikwidowane, a zgromadzone w kasie Spółki środki wynoszą 183,66 zł, to nie można tracić z pola widzenia faktu, że wnioskodawcą jest Spółka jawna, a to oznacza, że ocena zasadności złożonego wniosku nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólników tejże Spółki. Z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1577 ze zm.) wynika wszakże, że każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Podobnie art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) stanowi, iż wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze Spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe Spółki. Dlatego też okoliczność, iż wspólnicy: R. P., H. P. oraz T. S., wpłacają co miesiąc do kasy Spółki ustalone kwoty dla koniecznego regulowania bieżących rachunków (vide: raporty kasowe od stycznia do maja 2018 r.) oznacza, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Źródła utrzymania wspólników (vide: umowy o pracę, pobierane świadczenia ZUS, zeznania podatkowe PIT-28 za 2017 r., gdzie wykazany został przychód z najmu) oraz ich wysokość wskazuje, że Spółka jest w stanie - przy ich pomocy - partycypować w kosztach niniejszego postępowania w określonej części, która stosownie do art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. oznacza zwolnienie skarżącej Spółki z każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 2.600,00 zł. Ustalając taki zakres zwolnienia stwierdzono, że kwota, którą strona skarżąca będzie zobowiązana uiścić stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa strony do Sądu, albowiem pomoc państwa nie może całkowicie zastępować starań podmiotu w zabezpieczeniu środków na prowadzenie procesu sądowego. Tym bardziej, że stanowi ona zaledwie 1/3 dokonywanych przez wspólników wpłat (vide: raporty kasowe dołączone do wniosku). Jej uiszczenie mieści się zatem w zasięgu możliwości finansowych tak wspólników jak i samej Spółki. Należy bowiem zauważyć, że w 2017 r., mimo zawieszonej działalności poniesione zostały wydatki rzędu 16.526,22 zł (vide: rachunek zysków i strat), z których tylko 7.264,83 zł zaliczono do kosztów uzyskania przychodu (vide: zeznanie podatkowe za 2017 r. załącznik PIT/B). Dodatkowo w deklaracji VAT z maja bieżącego roku wykazano nabycie towarów i usług pozostałych rzędu 5.560,00 zł, choć rok 2017 zakończono saldem wynoszącym 423,55 zł, które od stycznia do maja bieżącego roku po zasileniu kasy wpłatami rzędu: 900,00 zł, 4.500,00 zł, 900,00 zł i 1.500,00 zł kształtowało się następująco: 846,48 zł, 870,68 zł, 260,77 zł, 676,11 zł i 183,66 zł. I choć w treści pisma z dnia 10 sierpnia 2018 r. poinformowano, że majątek wspólników został zabezpieczony w toku prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w G. postępowania (vide: odpisy z ksiąg wieczystych). Natomiast do majątku Spółki – jak wskazano - egzekucja zostanie skierowana, gdyż sporządzona na dzień 27 czerwca 2018 r. lista środków trwałych zawiera 5 samochodów osobowych marki: Honda, Peugeot, Volkswagen, Ford Fiesta i Honda Accord, jak również maszyny i urządzenia oraz narzędzia i przyrządy. Chociaż te ostatnie nie przedstawiają większej wartości, to w przypadku samochodów osobowych mowa o łącznej kwocie wynoszącej 307.984,02 zł (vide: wartości bilansowe podane w ewidencji środków trwałych). Wprawdzie z uwagi na rocznik i stan pojazdów kwota ta ulegnie zmianie, a posiadane przez Spółkę zaległości podatkowe wobec Urzędu Skarbowego w C. (vide: dział 4 KRS) wraz z zadłużeniem z tytułu zaciągniętych kredytów wskazaną wyżej sumę już przekraczają (vide: dokumenty źródłowe dołączone do pisma z dnia 10 sierpnia 2018 r.), niemniej jednak nie można tracić z pola widzenia faktu, że poręczycielami zaciągniętych kredytów były także inne osoby (U. P., H. S. i H. P.), do których jako dłużników solidarnych egzekucja została również skierowana (vide: postanowienie SR w C. z dnia 24 kwietnia 2014 r.). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i § 4 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.