III SA/Gl 678/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Specjalista Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi E.B. i K.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 lipca 2024 r. nr 480000/70-73/95726/2024/RDZ/B7-ODW w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Przedmiotem skargi K. B. i E. B. (dalej "Skarżący") jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "Organ") z 3 lipca 2024 r. nr 480000/70-73/95726/2024/RDZ/B7-ODW utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej ZUS) z 22 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2023 poz. 1327 - dalej ustawa o COVID-19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r. poz. 152, w skrócie jako "rozporządzenie COVID-19). Przedstawiono w niej następujący stan faktyczny. Wnioskiem z 19 lutego 2021 r. strona skarżąca zwróciła się o anulowanie zadłużenia wynikającego z nieopłacenia składek ze względu na trudną sytuację życiową. Decyzją z 22 lutego 2021 r. ZUS odmówił Skarżącym zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. Wskazał, że podany we wniosku kod PKD nie został potwierdzony w wykazie płatników składek w GUS, którzy na dzień 30 listopada 2020 r, mieli zarejestrowaną działalność z kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek. Kod wiodący PKD na wskazany dzień był inny niż ten, który Skarżący podali we wniosku o zwolnienie. Skarżący wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy i decyzją z 3 lipca 2024 r. Organ utrzymał w mocy decyzję z 22 lutego 2021 r. Zdaniem Organu, Skarżący nie prowadzili działalności gospodarczej, której kod PKD [...] uprawniałaby do zwolnienia z opłacania składek za miesiąc grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. Zgodnie rejestrem REGON Skarżący prowadzili działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 z przeważającym kodem [...], który nie uprawnia do ubiegania się o tę formę pomocy. Zmiany danych w tym rejestrze w przedmiocie przeważającego kodu PKD dokonali w kwietniu 2021 r. Także w przedłożonej dokumentacji uzupełniającej nie przedstawili materiałów, z których jednoznacznie można wywnioskować, że faktycznie głównym przedmiotem prowadzonej działalności jest działalność oznaczona kodem PKD [...]. Organ podkreślił, że pomimo wskazania w poprzednio złożonych pismach, że Skarżący dysponują szeregiem dokumentów potwierdzających, że faktycznym przedmiotem prowadzonej działalności jest działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi - Hotele i podobne obiekty zakwaterowania, Skarżący ich nie przedłożyli na wezwanie ZUS. Natomiast na podstawie załączonych dowodów wewnętrznych wynika jedynie, że świadczone usługi były opodatkowane stawką VAT 8% nie są wystarczające do uznania, że Skarżący świadczyli usługi w zakresie, w którym przysługiwało zwolnienie z opłacania składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji pierwszej i drugiej instancji oraz zarzucili naruszenie: - przepisów prawa materialnego, a to art. 31 zq ustawy o COVID-19 przez niewłaściwe zastosowanie, - przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na i ich niezastosowaniu i ustaleniu stanu faktycznego sprawy w oparciu o niepełny i wybiórczy materiał dowodowy, art. 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, art. 8 k.p.a. polegające na wzbudzeniu wątpliwości i podważeniu zaufania do organów, art. 84 § 1 k.p.a. polegające na braku przeprowadzenia dowodu z dokumentacji księgowej złożonej w toku sprawy oraz błąd w ustaleniach faktycznych. W odpowiedzi na skargę Organ wskazał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawione tam motywy aktualne oraz wniósł o oddalenie skargi. W opinii Organu skarga jest bezzasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Wydając ją Organ przyjął stanowisko wyznaczone wyrokiem NSA z 22 listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 1217/22, zgodnie z którym przepis § 10 rozporządzenia COVID-19 nie wyłącza konieczności ustalenia przez ZUS rzeczywiście wykonywanej "przeważającej działalności" przez podmiot ubiegający się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, także w sytuacji, gdy jest ona inna niż wpisana w rejestrze REGON. Realizując to wskazanie Organ wezwał Skarżących pismem z 23 kwietnia 2024 r. do przedłożenia dokumentów (dowodów) potwierdzających rodzaj rzeczywiście prowadzonej działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności kodem PKD [...], wskazując konkretne dowody, jakie mogą być przedstawione i kończąc wezwanie stwierdzeniem – wszelką dokumentację, która może stanowić dowód w sprawie. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący przedłożyli dokumenty złączone jako dowody do sprawy, które zostały poddane ocenie przez ZUS. W ocenie tej Organ zwrócił uwagę na to, że z dokumentów tych nie da się wywnioskować, że przeważającą działalnością gospodarczą Skarżących była działalność wskazana w [...]. Wynika z niej jedynie sprzedaż usług opodatkowana stawką 8% podatku od towarów i usług, a to nie jest jednoznaczne. Zdaniem Sądu, ocena ta jest uzasadniona, treść tych dokumentów nie pozwala na ustalenie, że przeważającą działalnością Skarżących była działalność oznaczona kodem PKD [...]. Sąd nie podzielił w tej sytuacji zarzutów skargi o naruszeniu przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 8 i art. 84 k.p.a. Generalnie przepisy te regulują kwestie prowadzenia postępowania administracyjnego i nakazują organowi administracji podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7), wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 ), wskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3). Ponadto, zobowiązują organ do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8), a w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, dopuszczają zwrócenie się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Sąd nie uważa, by zasady te zostały naruszone. Trzeba bowiem rozróżnić obciążającą organ konieczność przeprowadzenia dowodów od obowiązku przedstawienia dowodów przez stronę, która się na nie powołuje i wywodzi z nich skutki prawne, zwłaszcza w sytuacji, gdy wiedzę o ich istnieniu ma tylko strona, która dodatkowo ma je w swojej dyspozycji. Nie można nakładać na organ nieograniczonego obowiązku gromadzenia dowodów i obciążać go brakiem dowodów, których strona nie przedstawiła, a była do tego wezwana, bo nimi dysponuje. Dowody przedstawione przez Skarżących w odpowiedzi na wezwanie Organu z 23 kwietnia 2024 r., nie wykazują forsowanej przez Skarżących tezy, że przeważającym rodzajem ich działalności gospodarczej była działalność oznaczona kodem PKD [...]. Nie wynika to z ich treści. Sąd nie znajduje podstaw do zarzucenia Organowi naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. – zasady swobodnej oceny dowodów przez oparcie ustaleń faktycznych na przedstawionej dokumentacji księgowej, a nie na wyjaśnieniach Skarżących i ich księgowej. Sąd uważa, że moc dowodowa dokumentacji księgowej, a nawet w szerszym ujęciu wszelkiej dokumentacji działalności gospodarczej, jest w tego rodzaju sprawie, w której chodzi o wykazanie rodzaju prowadzonej działalności, wyższa od wolnych oświadczeń podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Chodzi tu o rozliczenia finansowe, dla których dokument stanowi podstawę do ustaleń i wyliczeń. Uzasadnienie decyzji odwołuje się do tych zasadniczych dla wyniku sprawy ustaleń i wyjaśnia dlaczego organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżących o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek. Uzasadnienie to odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie znajduje przy tym uzasadnienia dla żądania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, co naruszałoby przepis art. 84 § 1 k.p.a. Odczytanie dokumentów przedstawionych przez Skarżących nie wymaga wiedzy specjalistycznej, której organ by nie posiadał. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2024 r, poz. 935).