III SA/Gl 684/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: ustanowić adwokata dla skarżącej; W treści skargi z dnia [...] r. S. F. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Ponieważ żądanie powyższe nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia [...] r. skarżącą wezwano do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. S. F. złożyła rzeczony formularz w dniu [...] r. potwierdzając, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu wskazała, że jest osobą rozwiedzioną, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...] małoletnimi córkami (w tym jedna niepełnosprawna), zaś źródłem utrzymania są dla nich alimenty przekazywane przez byłego małżonka (ogółem [...] zł) oraz wynagrodzenie za pracę, które wyżej wymieniona otrzymuje w kwocie uzależnionej od liczby przepracowanych godzin. W tym miejscu wnioskująca podniosła, że płaca ta podlega zajęciu komorniczemu i po dokonaniu wszystkich potrąceń jej wysokość netto wynosi od [...] do [...] zł. Nadto strona oświadczyła, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości (zamieszkuje w lokalu komunalnym o powierzchni [...] m2). Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (pismo z dnia [...] r.), skarżąca nadesłała dokumenty źródłowe potwierdzające okoliczności, na które się powołała. Mianowicie, przedłożyła wyrok sądu orzekający rozwód pomiędzy nią i byłym małżonkiem, ugodę sądową zawartą co do wysokości alimentów na córki, zaświadczenie o zarobkach, decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego oraz wyciąg ze swego rachunku bankowego. Przedłożyła także między innymi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego córki oraz dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych kosztów utrzymania. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei po myśli art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że przedmiotem skargi S. F. jest decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy. Tymczasem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe należy podnieść, że skarżąca korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa a w konsekwencji, jej wniosek w zakresie obejmującym zwolnienie od tych kosztów jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku S. F. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się przywołać zasadę sformułowaną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z oświadczeń skarżącej wynika bowiem, iż nie posiada ona żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku. Równocześnie przedłożone w toku postępowania dokumenty źródłowe potwierdzają, że dochód jej [...] gospodarstwa domowego wynosi około [...] zł, na co składa się pobierane przez nią wynagrodzenie w przeciętnej kwocie netto wynoszącej [...] zł (średnia z [...] ostatnich miesięcy ustalona w oparciu o przedłożone zaświadczenie o zarobkach) a nadto alimenty na córki (ogółem [...] zł) i dodatek mieszkaniowy ([...] zł - patrz: nadesłana decyzja organu gminy z dnia [...] r.). Nie sposób przy tym tracić z pola widzenia, że płaca wnioskodawczyni jest dodatkowo obciążona zajęciem komorniczym i dlatego realny dochód netto z tego tytułu jest niższy o [...] zł (różnica pomiędzy wysokością wynagrodzenia za [...] ujętą w zaświadczeniu o zarobkach a kwotą przelewu tej płacy wskazaną w wyciągu bankowym). Reasumując, dochód netto rodziny skarżącej kształtuje się na poziomie około [...] zł, co w przeliczeniu na osobę daje zaledwie[...] zł. Zważywszy rozmiar wspomnianego dochodu jak również uwzględniwszy wysokość kosztów obciążających gospodarstwo domowe wnioskującej oraz fakt, iż koszty te należy powiększyć o wydatki jakie wiążą się z rozpoczęciem roku szkolnego przez córki, uznano, że nie jest ona w stanie opłacić profesjonalnego pełnomocnika, bez szkody dla koniecznych potrzeb swej rodziny. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.