III SA/Gl 689/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpoznaniu odwołania Spółki z o. o. "A" z siedzibą w Z., decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wniosku o potrącenie wzajemnych zobowiązań z kwoty zwrotu podatku od towarów i usług za październik 2001 r. w kwocie [...] zł z zobowiązaniami Spółki wobec Sądu Rejonowego w Z. z tytułu należności za koszty postępowania sądowego w kwocie [...] zł oraz zwrot na wskazany przez podatnika rachunek bankowy pozostałej po potrąceniu kwoty zwrotu. W podstawie prawnej powołał art. 223 § 1 i 2 oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz.60 ze zm.) W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny oraz argumentację prawną. Wyjaśniono, że w dniu [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wydał decyzję Nr [...] dotyczącą "A" Sp. z o.o., którą zreformowano decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. Nr [...] określając za miesiąc październik 2001r. kwotę zwrotu bezpośredniego różnicy podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł, oraz kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres w wysokości [...] zł. Natomiast w wyniku uprzednich uchyleń wcześniejszych postanowień, po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w dniu [...] r. postanowieniem Nr [...] zaliczył kwotę zwrotu podatku VAT za miesiąc październik 2001r. w wysokości [...] zł, powstałą z dniem złożenia korekty deklaracji wykazującej zwrot podatku tj. z dniem 2 grudnia 2003r. wraz z należnym oprocentowaniem naliczonym na dzień zaliczenia tj. 10 września 2007r. w wysokości [...] zł. - łącznie [...] zł., na poczet zobowiązań podatkowych zgodnie z wnioskami Spółki oraz zaległości podatkowych o najwcześniejszym terminie płatności wraz z odsetkami za zwłokę. W wyniku jego zaskarżenia Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy w/w postanowienie. Skarżąca Spółka w dniu [...] r. złożyła do Urzędu Skarbowego w Z. wniosek o skompensowanie wzajemnych zobowiązań wskazując na uchylenie decyzji odmawiającej zwrotu podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2001 r. oraz ustalenie kwoty zwrotu bezpośredniego w wysokości [...] zł oraz ciągły brak zwrotu tej kwoty na rachunek bankowy podatnika. Decyzją z dnia [...] r. numer [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Na poparcie swego stanowiska wskazał, że ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa jako podstawowy akt prawny w zakresie prawa podatkowego, nie daje prawnych możliwości zaspokojenia żądania Spółki. Kwestie bowiem związane z dokonywaniem przez organ podatkowy kompensaty mogą dotyczyć wyłącznie zobowiązań bądź zaległości podatkowych podatnika stanowiących dochód budżetu państwa, z jego bezspornymi, wzajemnymi i wymagalnymi wierzytelnościami wobec Skarbu Państwa lub wobec jednostek budżetowych, które to potrącenia ustawodawca uregulował wyłącznie w art. 64 § 1 i § 2 tej ustawy i z tytułów tam wskazanych. Uprawnienie, o którym mowa wyżej tj. określone w art. 64 § 1 tej ustawy, przysługuje również podatnikom w stosunku do gmin, powiatu, województwa w zakresie wskazanym w art. 65 § 1 i § 2 tej ustawy. Dokonana jednak analiza w/w przepisów wykazała, że nie mogą one mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Inne są bowiem przesłanki do dokonania potrącenia - kompensaty w trybie tych przepisów, niż występują w sprawie. Poza tym już w dniu złożenia wniosku Spółka nie posiadała do zwrotu podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2001r. wobec dokonanego, a wykazanego wyżej zarachowania. Na koniec podkreślono, że nawet gdyby Spółka posiadała nadpłatę bądź zwrot podatku, to i tak niemożliwe byłoby zaliczenie zwrotu (nadpłaty) na zobowiązania Spółki wobec Sądu Rejonowego w Z. z tytułu należności za koszty postępowania sądowego ze względu na brak regulacji prawnych dopuszczających takie działanie. W Odwołaniu skarżąca Spółka zarzuciła organowi podatkowemu naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, wniosła o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i zobowiązanie organu podatkowego do działania zgodnego z prawem. W uzasadnieniu strona podkreśliła kradzież przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w majestacie prawa należnych Spółce od 30 listopada 2003r. środków finansowych w kwocie [...] zł i obrót tą kwotą od 4 lat. Strona wskazywała również, że Ordynacja podatkowa nie przewiduje możliwości zatrzymania bezspornie należnych stronie środków z tytułu zwrotu podatku VAT, i żadne prawo nie daje takich uprawnień. W tej sytuacji, dla składanych przez Spółkę kompensat winien mieć zastosowanie Kodeks cywilny skoro środki te są przetrzymywane i skarżąca nie może nimi swobodnie dysponować. Nie uznając zasadności zgłoszonych zarzutów zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszoinstancyjnego. W uzasadnieniu powołując się na treść art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej podkreślił, że kompensaty dokonywane przez organ podatkowy mogą dotyczyć wyłącznie zobowiązań bądź zaległości podatkowych podatnika stanowiących dochód budżetu państwa z bezspornymi, wzajemnymi i wymagalnymi wierzytelnościami podatnika wobec Skarbu Państwa lub jednostek budżetowych na mocy tytułów wskazanych w tejże normie, bądź w zakresie wskazanym w art. 65 tej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, nakazanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. kompensaty zgodnie z wnioskiem oraz zasądzenie na rzecz skarżącej Spółki kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W ocenie Sądu przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem postępowania w rozpatrywanej sprawie był wniosek Spółki o zaliczenie zwrotu podatku wynikającego ze złożonej korekty deklaracji z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2001 r. w kwocie [...] zł na poczet zobowiązania Spółki z o.o. "A" wobec Sądu Rejonowego w Z. z tytułu należności za koszty postępowania sądowego w kwocie [...] zł oraz zwrot na wskazany przez podatnika rachunek bankowy pozostałej po potrąceniu kwoty zwrotu. Uwzględnienie zaś wniosku tego rodzaju nie mogło nastąpić z dwóch powodów. Przede wszystkim należy zauważyć, że zarówno art. 1 jak i art. 2 Ordynacji podatkowej kształtują zakres przedmiotowy ustawy. Normy te nie określają kategorii zagadnień, tylko wymieniają rodzaje świadczeń pieniężnych i innych spraw, do których ustawa ta ma zastosowanie. Katalog ten ma charakter zamknięty, o taksatywnie wymienionych warunkach i nie jest możliwe rozciągnięcie zakresu obowiązywania Ordynacji podatkowej na niewymienione w niej świadczenia pieniężne. Tak więc rozstrzygnięcie kwestii, czy do określonego świadczenia pieniężnego bądź żądania dokonania wzajemnych rozliczeń będzie można zastosować przepisy Ordynacji podatkowej, czy też nie, musi wynikać jednoznacznie z konkretnego przepisu w niej zamieszczonego. Nadmienić należy, że potrącenie zobowiązań podatkowych jako instytucja prawna została przejęta z prawa cywilnego jako sposób wykonania zobowiązań znajdujący zastosowanie, gdy dwie strony są równocześnie w stosunku do siebie dłużnikami i wierzycielami, przy czym zobowiązania ich, co do zasady, nie wynikają z umowy wzajemnej, a ich świadczenia mają charakter jednorodzajowy (por. K. Gandor, Wygaśnięcie zobowiązań, w: System prawa cywilnego, t. III, cz. 1, Wrocław 1980, s. 853). Potrącenie upraszcza więc rozliczenia między podmiotami, które są wobec siebie jednocześnie dłużnikami i wierzycielami. Zgodnie jednak z art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają, na wniosek podatnika, potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa z tytułu ściśle określonej w tym przepisie wierzytelności. Potrąceniu podlegają zarówno bieżące zobowiązania podatkowe, jak i zaległości podatkowe, w tym odsetki za zwłokę. Jednakże podkreślić należy, że Ordynacja podatkowa w art. 64 § 1 wprowadza zamknięty katalog wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa, z których może nastąpić potrącenie. Są to wierzytelności z tytułu: 1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 k.c., 2) prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 k.c., 3) nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami, 4) odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, uzyskanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, 5) odszkodowania uzyskanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz bytu Państwa Polskiego, 6) odszkodowania orzeczonego w decyzji organu administracji rządowej. Poza tym art. 65 w Art. 65. § 1. § 1 normuje katalog uprawnień podatnika w stosunku do gminy, powiatu lub województwa z tytułu prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 lub art. 4172 Kodeksu cywilnego; prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 lub art. 4172 Kodeksu cywilnego; nabycia przez gminę, powiat lub województwo nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami; odszkodowania orzeczonego w decyzji wydanej przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa. Wnioskowana przez stronę skarżącą kompensata zobowiązań Spółki wobec Sądu Rejonowego w Z. z tytułu należności za koszty postępowania sądowego w kwocie [...] zł nie mieści się w sztywnych granicach wyżej cytowanych regulacji prawnych. Zatem – jak zasadnie uznały organy podatkowe – niemożliwym było uwzględnienie wniosku strony w żądanym przez nią zakresie. Poza tym dodatkowym argumentem za trafnością zaskarżonych przez stronę rozstrzygnięć jest okoliczność, iż w rozpoznawanej sprawie zaległość podatkowa za okres wskazany we wniosku nie istniała w dacie składania przedmiotowego wniosku. Bezspornym w sprawie jest bowiem, że mocą postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. dokonano zaliczenia kwoty zwrotu podatku VAT za miesiąc październik 2001r. w wysokości [...] zł. powstałej z dniem złożenia korekty deklaracji wykazującej zwrot podatku wraz z należnym oprocentowaniem na poczet zobowiązań podatkowych zgodnie z wnioskami Spółki oraz zaległości podatkowych o najwcześniejszym terminie płatności wraz z odsetkami za zwłokę. Zatem skoro na chwilę obecną w obrocie prawnym funkcjonuje powyższe postanowienie ostateczne to tym samym kreuje ukształtowane nim skutki prawno-finansowe. W konsekwencji więc aktualnie Spółka nie posiada do zwrotu kwoty z tytułu podatku VAT za powyższy okres. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organ nie naruszył prawa i dlatego na podstawie art. 151 ppsa należało skargę oddalić.