III SA/Gl 69/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant Specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2019 r. sprawy ze skargi D.B. na zawiadomienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej uchyla zaskarżony akt. Zaskarżonym zawiadomieniem z [...] r. o nr [...] Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. (dalej jako: organ) zawiadomił D. B. (dalej jako: Wnioskodawca, Strona, Skarżący) o odmowie przyznania legitymacji. Powyższy akt został wydany w następującym stanie prawnym: Strona pismem z dnia [...] r. wniosła o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. Organ w piśmie z dnia [...] r. na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej K.p.a.) wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez przedłożenie prawomocnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, którego złożenie wraz z wnioskiem jest wymagane zgodnie z treścią art. 6ca ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (teks jedn.: Dz. U. z 2018r. poz. 511, ze zm., dalej ustawa) w terminie 7 dni od doręczenia niniejszego wezwania. Wnioskodawca w piśmie z dnia [...] r. wskazał, że nie może spełnić żądania organu, gdyż Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w piśmie z dnia [...]r. wskazał, że odwołanie strony od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. zostanie rozpatrzone w dniu [...] r. (tak w piśmie). Organ pismem z dnia [...] r. na podstawie § 35 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2018 r. poz. 2027, dalej rozporządzenie), zawiadomił Wnioskodawcę o odmowie przyznania legitymacji. W uzasadnieniu stwierdził brak podstaw do wydania legitymacji dokumentującej stopień niepełnosprawności, gdyż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w momencie składania wniosku o wydanie legitymacji było decyzją nieprawomocną i strona wniosła od niego odwołanie. Stwierdzono, że Wojewódzki Zespół rozpatruje odwołanie od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Następnie powołano § 35 ust. 3 rozporządzenia i art. 6ca ust. 4 ustawy. Jednocześnie organ podał, że osoba niepełnosprawna może w każdym czasie wnieść nowe podanie w tej samej sprawie - w tym celu należy ponownie złożyć wniosek o wydanie legitymacji dokumentującej niepełnosprawność wraz z kompletem dokumentów niezbędnych do jej wydania w tym z prawomocnym (ostatnim) orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym przez organ odwoławczy. W piśmie [...] r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższe zawiadomienie i zakwestionował sposób działania organu w niniejszej sprawie. Wskazał na wydanie w dniu [...]r. orzeczenia o utrzymaniu w mocy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r. Orzeczenie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] r. (tak w skardze), co w jego ocenie powoduje wadliwość poczynionych ustaleń przez organ. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu w celu wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie. Organ wskazał, że działał na podstawie ustawy i rozporządzenia, a wydanie zaskarżonego aktu poprzedziło dokonanie analizy oraz weryfikacji wniosku. Zdaniem organu podstawą do wydania legitymacji dokumentującej stopień niepełno-sprawności jest - stosownie do brzmienia art. 6ca ustawy posiadanie prawomocnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które strona przedstawia organowi do wglądu wraz z wnioskiem o wydanie legitymacji. Wymóg posiadania prawomocnego orzeczenia (tj. zgodnie z art 16 § 3 K.p.a. - decyzji ostatecznej, której nie można zaskarżyć do sądu) wynika również z § 35 ust. 1 rozporządzenia. Tymczasem wymagane prawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie zostało dołączone przez stronę skarżącą do wniosku o wydanie legitymacji. Organ wskazał na wystosowane do strony skarżącej wezwanie w trybie art. 64 § 2 K.p.a. akcentując, że prowadził czynności sprawdzające w celu ustalenia sposobu oraz daty zakończenia postepowania odwoławczego, prowadzonego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w wyniku złożenia w dniu [...]r. przez stronę skarżącą odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. Organ podkreślił, że w systemie EKSMOoN, utworzonym na mocy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 listopada 2007r. w sprawie warunków, sposobu oraz trybu gromadzenia i usuwania danych w ramach Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności (Dz. U. z 2007r., Nr 228, poz. 1681) na podstawie art. 6d ustawy - są bowiem gromadzone i jednocześnie przetwarzane dane w celu usprawnienia i podniesienia jakości orzekania o niepełnosprawności oraz realizacji zadań przez zespoły orzekające. Natomiast według danych zawartych w systemie EKSMOoN dostępnych na dzień [...] r. postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone i brak decyzji rozstrzygającej w przedmiotowym zakresie. Ponadto z otrzymanych od osoby skarżącej wyjaśnień w dniu[...] r. (data wpływu do Zespołu: [...] r.) również wynikało, iż postępowanie nadal jest w toku, a termin rozpatrzenia odwołania został wyznaczony na [...]r. Dalej organ podał, że w dniu [...] r. zawiadomił skarżącego o odmowie wydania legitymacji dokumentującej stopień niepełno-sprawności i wskazał w nim, że wnioskodawca w chwili złożenia wniosku o wydanie legitymacji nie spełniał wymogów, o których mowa z art. 6ca ust. 4 ustawy w związku z § 35 ust. 3 rozporządzenia, bowiem posiadane przez osobę skarżącą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie było decyzją prawomocną i wniesiono od niego odwołanie. Zaznaczył, że w chwili wydania zaskarżonego aktu, nie posiadał wiedzy na temat rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Jednak to nie sposób rozpatrzenia odwołania stanowił przeszkodę do wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej a sam fakt nie posiadania przez stronę w chwili złożenia wniosku prawomocnego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r. W 14/94, (Dz.U. nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która – zgodnie z art. 1 § 2 tej ustawy – sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 146 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Natomiast na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że został on wydany z naruszeniem przepisów prawa. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że czynność polegająca na odmowie wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Konkretyzuje bowiem normę prawa powszechnie obowiązującego tj. § 35 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. 139, poz. 1328) w sprawie orzekania o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z tym przepisem Powiatowy zespół wystawia osobie posiadającej prawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo prawomocne orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień, legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), czyli przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.) i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Ponadto ocena zgromadzonego w sprawie materiały dowodowego, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, do którego stosuje się odpowiednio art. 107 § 3 K.p.a. Jak wynika z akt sprawy, organ wydał w dniu [...] r. zaskarżony akt i nie dokonał sprawdzenia, czy jest już w obrocie prawnym prawomocne orzeczenie z [...] r. utrzymujące w mocy orzeczenie z [...] r. o stopniu niepełnosprawności skarżącego. Wydanie zaskarżonego aktu nastąpiło pomimo doręczenia organowi [...] r. pisma skarżącego z [...]r. stanowiącego odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku, w którym Skarżący poinformował organ, że termin rozpatrzenia odwołania od orzeczenia został wyznaczony na [...] r. (faktycznie z treści pisma organ wynikało, że odwołanie rozpatrzone zostanie na [...] r.). Jednocześnie organ powinien uwzględnić to, że od orzeczenia z dnia [...]r. przysługiwało stronie odwołanie do Sądu Pracy w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia i dopiero po upływie terminu (w przypadku braku wniesienia odwołania) orzeczenie takie staje się prawomocne i ostateczne. Nadto organ dysponował dostępem do systemu elektronicznego EKSMOoN, który umożliwiał weryfikację złożonego wniosku i określenie, czy orzeczenie jest prawomocne. Wobec powyższego nic nie stało na przeszkodzie określeniu terminu, w którym orzeczenie stało się prawomocne. Przedwczesne wydanie przez organ zaskarżonego aktu w dniu [...] r. stanowiło naruszenie powołanych wyżej regulacji K.p.a. Organ między innymi nie zgromadził w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ naruszył także art. 7 K.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 7b K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Wobec organu Wojewódzki Zespół do spraw orzekania o Niepełno-sprawności w Województwie [...] jest organem wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a. W tej sytuacji tym bardziej zgodnie z art. 7b K.p.a. obowiązkiem organu było współdziałanie z organem wyższego stopnia i ustalenie, czy jest już prawomocne orzeczenie. Wobec powyższego zaskarżony akt należało uchylić z powodu naruszenia analizowanych przepisów proceduralnych, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 7b, art. 107 § 3 K.p.a. Powyższe uchybienia bowiem doprowadziły do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 35 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym powiatowy zespół wystawia osobie posiadającej prawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo prawomocne orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień, legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności oraz art. 6ca ust. 1 ustawy, stosownie do którego legitymację dokumentującą niepełnosprawność albo legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności wystawia się na wniosek osoby niepełnosprawnej. Zatem organ, ponownie rozpoznając sprawę i kierując się zasadami postępowania, w szczególności wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. ma obowiązek rozpatrzyć i ocenić całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego i zastosować przepisy prawa materialnego, z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej. Mając na względzie powyższe tut. Sąd, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 a i b P.p.s.a. uchylił zaskarżony akt.